Waar Kasteellaan 1, 3455 RR Haarzuilens
Open park dagelijks van 9-17 (op sommige dagen gesloten, zie website). Kasteel alleen toegankelijk in combinatie met rondleiding (di t/m zo ieder uur vanaf 12 uur tot 15 uur. Voor exacte dagen en tijdstippen zie website).
Kosten parkentree volwassenen € 3,-, kinderen € 2,-
Kinderrondleiding volwassenen € 9,50, kinderen € 6,-
Kasteelrondleiding volwassenen € 9,-, kinderen € 6,-
Gezinsdagkaart (twee volwassenen en maximaal vier kinderen) € 27,-
Extra In de schoolvakanties zijn er vaak extra activiteiten voor kinderen, zoals een sprookjestheater, speciale voorstellingen en Halloween- en heksentochten. Voor het programma, zie website. Op 16 en 17 april wordt de Elf Fantasy Fair gehouden in en om het kasteel.
Info www.kasteeldehaar.nl, tel. 030-67 78 515

In Kasteel de Haar slaat je fantasie meteen op hol. Je waant je hier een echte prinses, ridder of edelman. Want met z’n loopbrug, vele torens, rood-witte luiken en imposante park is dit kasteel er eentje met een hoofdletter K.

Een slotgracht, hoge kasteelmuren, twee torens, een ophaalbrug en een poort. Kan niet missen: dit is Kasteel de Haar in Haarzuilens, vlak bij Utrecht. Opgetogen stappen we op de planken van de brug, bekijken de tralies in de torens aan weerszijden van de poort en fantaseren over de arme gevangenen die daar ongetwijfeld opgesloten hebben gezeten. We huppelen door de poort en realiseren ons dan: nee, dít was nog niet Kasteel De Haar. Het gebouw dat wij abusievelijk voor het kasteel aanzagen, blijkt ‘slechts’ het stallencomplex te zijn, waarin tegenwoordig de receptie en de souvenirwinkel zijn gehuisvest. Het eigenlijke kasteel ligt even verder en blijkt een kasteel met een hoofdletter K te zijn.

Een groot en imposant bouwwerk met tal van torens en torentjes dat met zijn felrood-witte luiken in niets lijkt op de donkere middeleeuwse burchten die we kennen van onze vakanties in Frankrijk. De fantasie van onze dochters slaat dan ook direct op hol. ‘En dan was ik de prinses en jij het dienstmeisje,’ kwebbelt de Jongste (9) vrolijk tegen de Oudste (11) als we gewapend met een plattegrond en een speurtocht de stallen achter ons laten. Ons commentaar dat in dit kasteel baronnen en baronessen woonden en geen prinsen en prinsessen, verwaait tussen de grindpaadjes en buxushaagjes in de rozentuin. Ach, wat maakt het uit. Zelf weten we er eigenlijk ook het fijne niet van. Straks tijdens de rondleiding maar goed opletten.

De route van de speurtocht is twee kilometer lang, waarschuwt het boekje, maar zelfs de kinderen lezen daarin nauwelijks een waarschuwing. Waar we ook lopen, we houden steeds een fantastisch uitzicht op het kasteel. Bovendien is het park prachtig aangelegd (in Engelse landschapsstijl, lezen we) met waterpartijen, boomgroepen, romantische paadjes, bruggetjes en doorkijkjes. Al genietend van de omgeving komen we langs de bijgebouwen; het Tuynhuis dat vroeger de fazanterie was maar tegenwoordig koffiehuis, en de Kapel waar de familie Van Zuylen volgens het boekje nog steeds trouwt en kinderen doopt. Ondertussen zoeken onze eigen burgermeisjes driftig naar de juiste antwoorden op de vragen in het speurtochtboekje. Zoals bij de Romeinse tuin: welke stripfiguren hadden vaak last van de Romeinen? Suske en Wiske, Donald en Katrien Duck of Asterix en Obelix?

Als we even later langs de vijver wandelen, wijst de speurtocht ons op een bijzondere groep bomen die aan de oever staat. Het is een groep Moerascypressen, waarvan de wortels vanuit de grond omhoog steken en die verdacht veel lijken op houten kaboutertjes. Weer iets verder, halverwege het Kattenpad, vinden we de grafsteen van de lievelingskat van barones Hélène de Rothschild, die volgens het boekje op een avond met heldere maneschijn was komen aanlopen en sindsdien altijd bij haar was gebleven. Tot ze dus onder deze grafsteen belandde. Een mysterieus verhaal, vinden de meiden, die voor het eerst even stilvallen. Gedurende een paar minuten zijn het gekwinkeleer van de vogels en het kraken van de reusachtige bomen om ons heen de enige geluiden die we horen.

De laatste twee bestemmingen waarlangs de speurtocht ons voert, zijn de kruisvijver, die ruim honderd jaar geleden speciaal is verlengd om het hele kasteel in het water weerspiegeld te kunnen zien, en het doolhof. Na de eerste voorzichtige passen (‘En als we elkaar nou niet meer terugvinden?’) rennen de meiden zich een half uur lang in het zweet om de ideale route naar het midden en weer naar buiten te vinden. En zelfs dan zijn ze het nog niet zat. Maar de kinderrondleiding wacht en na al dat lopen om het kasteel heen willen we die beloning uiteraard niet missen.

Het verhaal van Kasteel de Haar bestaat eigenlijk uit twee delen, vertelt onze gids in de grote hal. Het eerste is het verhaal van een versterkte woontoren, die werd gebouwd op een zandige heuvelrug (Haar) langs een arm van de Rijn en die door het huwelijk van Yosina van de Haar met Dirk van Zuylen van Harmelen in het jaar 1449 in het bezit van de familie Van Zuylen kwam. In de eeuwen daarna wisselden perioden van verwoesting en (her)bouw elkaar af totdat de laatste bewoner overleed, het kasteel leeg kwam te staan en het een ruïne werd.

Het tweede verhaal is het verhaal van het kasteel zoals het er nu bij staat. In 1890 erfde Etienne, baron van Zuylen van Nijevelt van de Haar (1860-1934), de kasteelruïne van zijn vader Gustave. Gelukkig voor ons was hij getrouwd met de rijke Frans-joodse barones Hélène de Rothschild (1863-1947) en kon hij het kasteel op een grandioze manier laten herbouwen. De baron schakelde hiertoe de beroemde architect Pierre Cuypers in, die in de jaren daarvoor ook al het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam had gebouwd en bovendien vele kerken. ‘Dat kun je ook wel zien,’ zegt onze gids, terwijl ze wijst op gotische vensters, rozetten, pinakels en grote beelden die de hal inderdaad het aanzicht van een kerk geven. Ook vertelt ze over de moderne snufjes die Cuypers in het kasteel liet aanbrengen, zoals stromend koud en warm water, elektrisch licht en centrale verwarming. Speciaal voor de kinderen verluchtigt de gids haar verhaal met tal van leuke weetjes.

In de balzaal vertelt ze dat een gordijntje voor het podium van de muzikanten moest voorkomen dat de muzikanten tijdens het bal dingen zagen die ze zouden kunnen doorvertellen. Over puntige spokenvangers die alleen op de jongenskamers zijn aangebracht (omdat meisjes niet zo bang zijn als jongens, vermoeden onze dochters), over speciale dunmakende spiegels in de badkamer en de leukste: de plonsplee boven de slotgracht.