33 tips om de zeven financiële valkuilen te vermijden

Steeds meer gezinnen hebben moeite om rond te komen. De oorzaak? ‘Veel mensen zijn financiële nitwits, die weinig inzicht hebben in hun inkomsten en uitgaven,’ aldus financieel deskundige Erica Verdegaal. Maar daar is wat aan te doen! Mijd de valkuilen, koester de tips.

Lenen is dodelijk. Dat zou volgens econoom en financieel auteur Erica Verdegaal op elke kredietovereenkomst moeten staan. Ze verwijst naar het recente gezinsdrama in Hengelo, waarbij een moeder en twee zoontjes om het leven kwamen. Torenhoge schulden vormen volgens Justitie het motief voor de moord.

Het Hengelose gezin is niet de enige familie met geldproblemen. Tussen de 101.000 en 158.000 huishoudens zijn achter met het betalen van hun gas, water en elektriciteit en huur/hypotheek, blijkt uit een onderzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat is nog maar het topje van de ijsberg, vermoedt de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet: 400.000 komt meer in de buurt van de werkelijkheid. En dan nog al die gezinnen die weliswaar geen betalingsachterstand hebben, maar wel degelijk schulden. Slechts een vijfde van de paren met kinderen staat nooit rood, berekende het Nibud in 2005.

Volgens het CBS staat het gemiddelde Nederlandse gezin, los van een eventuele hypotheek, bijna tweeduizend euro in het krijt bij financierings- en creditcardmaatschappijen, banken en postorderbedrijven. ‘En dat zijn dus echt niet alleen arme gezinnen,’ zegt Erica Verdegaal. Het verbaast haar allemaal niet. Nee, het is niet de schuld van de euro, maar ‘mensen trappen met open ogen in de trucjes van slimme reclamemakers. Zie je zo’n man in-tevreden naar zijn enorme tv-scherm kijken. Gekocht met geleend geld. Of dat stel dat samen luxe uit eten gaat. Jazeker, dankzij de hypotheker.’

Het wordt mensen ook wel érg makkelijk gemaakt om boven hun stand te leven: alleen al op hun creditcard kunnen ze zonder problemen een maximaal kredietbedrag opnemen. Om over grotere bedragen maar niet te spreken. Googelen op ‘geld lenen’ levert meer dan 75.000 hits op van organisaties met namen als De Kredietshopper, Geldshop en Krediet Direct. Met anderhalf keer modaal, een huurwoning en geen andere kredieten, is al een lening van zeventigduizend euro mogelijk. En hoewel de Wet Financiële Dienstverlening sinds een jaar het toezicht en de regels heeft verscherpt, blijkt het onder bepaalde voorwaarden nog altijd mogelijk een hypotheek af te sluiten van meer dan zes keer het inkomen.

Het is de tol van onze consumptiemaatschappij, zegt Verdegaal. Geld moet rollen en daarom wordt de consument bestookt met verleidelijke aanbiedingen. Ouders voelen zich dubbel aangesproken: je gunt niet alleen jezelf, maar toch ook je kind het beste? En omdat de mens nou eenmaal geen rationeel wezen is, zijn we daar gevoelig voor. Want, zeggen gedragseconomen, wij nemen onze financiële beslissingen vaak niet op basis van objectieve calculaties maar vanuit pure emotie. Erica Verdegaal signaleert zeven valkuilen.

Gebrek aan financiële zelfkennis
Bent u een geldmonnik, een struisvogel, een verkwister, een oppotter of een planner? Inzicht in uw financiële persoonlijkheid, sterke kanten en slechte geldgewoonten is volgens de Amerikaanse financieel psychologe Kathleen Gurney de sleutel tot financieel succes. Dikke kans dat de houding tegenover geld beïnvloed is door waarden van huis uit: was vader een ‘zunigerd’, kon het geld niet op, werd er altijd minachtend over ‘nieuwe rijken’ gesproken? De meeste mensen hebben niet door hoezeer dergelijke overtuigingen hun huidige financiële handel en wandel bepalen en soms tot volstrekt onlogische beslissingen leiden.

Eerste valkuil: gebrek aan financiële zelfkennis
Tips:
• Sta eens stil bij de betekenis die geld voor u heeft en bij eventuele karaktertrekken die een gezond financieel bestaan in gevaar kunnen brengen.

Tweede valkuil: samen oneens over geld
Tips:
1. Bespreek ergernissen als u allebei ontspannen bent.
2. Benoem eerst de pluspunten van het financiële gedrag van de ander. Besteed slechts een kwart van de tijd aan kritiek.
3. Maak elk een ranglijst met financiële wensen en bepaal gezamenlijke doelen.
4. Reserveer daarvoor samen maandelijks vaste bedragen.
5. Houd afwisselend de administratie bij als die te vaak tot onmin leidt.
6. Verdeel de huishoudelijke lasten eerlijk. Gangbare methoden zijn: meebetalen naar rato van ieders inkomen of elk evenveel overhouden. Dat laatste pakt eerlijker uit als een van beide ouders veel zorgtaken verricht.

Derde valkuil: kritiekloos meegaan met financiële hypes
Tips:
7. Gaat iedereen opeens aandelen leasen of zijn hypotheek oversluiten? Doe dat dan zelf niet. Geldbedrijven zullen namelijk op die trend inspelen en producten ontwikkelen waarop ze nog meer winst maken (en de klant minder).
8. Hebt u (vermoedelijk) een woekerpolis, meldt u dan bij oekerpolisclaim.nl, verliespolis.nl of beleggingspolisclaim.nl
9. Vaar uw eigen financiële koers. Trek u niks aan van anderen, maar zoek eventueel steun bij gelijkgestemden.
10. Negeer geldreclames, beleggingsbijeenkomsten, of acquisitietelefoontjes.

Vierde valkuil: verkeerd beslissen als gevolg van angst voor verlies of voor spijt
Tips:
11. Spreid beleggingen. Liever 250 euro per maand inleggen dan in één keer tienduizend euro. Dit zogenaamde ‘middelen’ verkleint weliswaar de kans op winst, maar vermindert ook de veel ingrijpender kans op verlies.
12. Of bepaal hoeveel procent van uw geld u in aandelen wilt stoppen. Kijk één keer per jaar (niet vaker want die voortdurende fluctuaties maken alleen maar nerveus!) hoe de aandelenportefeuille ervoor staat. Vertegenwoordigt dat minder dan het vastgestelde percentage, koop dan bij: de tijd is gunstig omdat de koersen blijkbaar laag staan. Is het meer geworden, verkoop dan de ‘overwaarde’.
13. Verlaat het principe dat u verliezen móet compenseren. Denk liever vanuit het nu.

Vijfde valkuil: financiële dyscalculie
Tips:
14. Test uw financiële kennis op www.weetwatjeweet.nl en vul leemten aan.
15. Oefen met rekenen (en leer dat ook de kinderen!).
16. Kies bij verzekeringen maximale eigen risico’s en betaal kleine schades uit een eigen pechreserve.
17. Kies brede dekkingen. Bescherm het gezin tegen algemeenheden (WA, ziektekosten, inboedelschade of arbeidsongeschiktheid), maar niet tegen schade door één soort gebeurtenis of ziekte. Dat bespaart een hoop geld en teleurstellingen: hoe vaak valt de schade net niet onder de voorwaarden of wordt slechts ten dele vergoed?
18. In het algemeen geldt dat zelf sparen voordeliger is dan verzekeren. Dat geldt zelfs voor pensioenen! Sluit daarom bij voorkeur ook geen studieverzekering voor de kinderen af, maar zet per maand een bedrag op een eigen spaarrekening (mét rente!) opzij.
19. Vergelijk premies en dekkingen via De Geldgids van de Consumentenbond of internetsites. Aangezien verzekeringen vaak jarenlang meegaan, kunnen de voordelen oplopen tot tienduizenden euro’s.

Zesde valkuil: mythes over lenen
Tips:
20. Leen nooit voor korte termijnpleziertjes als een vakantie of meubels. Die zijn vaak al geconsumeerd voordat alles is afbetaald.
21. Leen niet als sparen niet lukt. Dat is gevaarlijk omdat niet alleen de lening moet worden afgelost, maar ook de rente daarover.
22. Leen van uzelf en niet van de bank. Spaargeld aanspreken is veel goedkoper. Elke maand 2500 euro rood staan kost per jaar bij 10 procent rente 250 euro. Eenzelfde bedrag sparen levert daarentegen juist rente op.
23. Los schulden liefst in één keer af met bijvoorbeeld extraatjes als een dertiende maand. Dat scheelt kostbare debetrente. Begin met het duurste krediet.
24. Voorkom ‘per ongeluk’ rood staan door de kredietlimiet bij de bank op nul te laten zetten.

Zevende valkuil: struisvogelpolitiek
Tips:
25. Beheer uw geldzaken. Koop een ordner en tabbladen en berg alles systematisch op.
26. Hou inkomsten en uitgaven globaal bij als het u onvoldoende interesseert. U hoeft het niet tot op de cent te weten.
27. Voer alles in de computer in en werk het één keer per jaar bij (bijvoorbeeld met het persoonlijk budgetadvies (gratis) of De Geldmanager (€ 28,50) van het Nibud).
28. Houd de ‘gratis’ financieel adviseur buiten de deur. Die zit er vooral voor zijn eigen portemonnee. Zoek liever hulp bij onpartijdige instanties, sites of raadpleeg een bevriende deskundige.

Voor meer informatie, tips en testen: Erica Verdegaal, Geld & Gezin, de complete financiële vraagbaak, € 10,- . Bestel

Nuttige sites
Algemeen: ericaverdegaal.nl, nibud.nl, geldwijs.nl, consumentenbond.nl (thema geld); Schulden: nooitmeerrood.nl, schuldenwijzer.nl; zelfjeschuldenregelen.nl; schuldenvrijleven.nl;
Besparen: consuminderen.startpagina.nl, sparen.pagina.nl, gratisoptehalen.nl.
Op www.onlibri.nl zijn gratis boeken over onder meer goedkoper uit zijn en pensioenen te downloaden.


Tekst: Anne Elzinga