Aansprakelijkheid: een grijs gebied

Hoe zit het met de aansprakelijkheid als een puber financieel in de nesten zit of last heeft van losse handjes? Draaien de ouders dan voor alles op? Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Ten eerste verschilt de aansprakelijkheid per leeftijd, daarnaast speelt ook de opvoedkundige betrokkenheid van de ouders een belangrijke rol.

Zonder schade geen aansprakelijkheid. Om iemand aansprakelijk te stellen, moet er derhalve schade zijn ontstaan. Schade als gevolg van onrechtmatig gedrag (vernieling en vandalisme), als gevolg van het inbreuk maken op iemands recht (eigendommen beschadigen), of als gevolg van gedrag dat in strijd is met de maatschappelijke regels (iemand lastigvallen). De veroorzaker wordt door het slachtoffer aansprakelijk gesteld en draait op voor de schade. Tot zover is het allemaal simpel. Het wordt wat waziger wanneer wordt gekeken naar schade die is aangericht door pubers. Zijn die bijvoorbeeld 14 of 15, dan kunnen zowel ouders als kinderen aansprakelijk worden gesteld.

De aansprakelijkheid van ouders voor het gedrag van hun kinderen verschilt namelijk sterk per leeftijdscategorie. Basisregel is dat ouders aansprakelijk zijn voor hun kinderen, dus ook voor het betalen van de door hun kinderen aangerichte schade. Maar: hoe hoger de leeftijd van de kinderen is, hoe groter hun eigen aansprakelijkheid. Een overzicht:

0 tot 14 jaar

Voor schade die kinderen veroorzaken zijn de ouders altijd aansprakelijk.

14 en 15 jaar

Zowel kinderen als ouders kunnen aansprakelijk zijn. Ouders zijn niet aansprakelijk als zij kunnen bewijzen dat ze de gedragingen van hun kinderen niet hebben kunnen voorkomen. Zij moeten dan wel over glasharde bewijzen beschikken. De bewijslast ligt bij de ouders.

16 en 17 jaar

Kinderen zijn zelf verantwoordelijk voor hun gedrag. De ouders zijn pas in de tweede plaats verantwoordelijk.

18 jaar en ouder

Ouders zijn niet meer aansprakelijk voor de schade die hun kinderen veroorzaken of de financiële schulden die ze hebben opgelopen. Ouders hebben nog wel de verplichting om hun kinderen financieel te steunen tot hun 21ste, maar de aansprakelijkheid is dan ten einde.

WA-verzekering

Kinderen vallen onder de WA (Wettelijke Aansprakelijkheid)-verzekering van hun ouders tot ze 18 jaar zijn. Daarna alleen nog als ze thuis wonen en nog geen 21 jaar zijn.

De verzekering van de ouders biedt dekking tegen schade die wordt veroorzaakt door hun kinderen. Dat geldt in principe ook bij opzettelijk toegebrachte schade door kinderen die jonger zijn dan 14 jaar. Immers, de verzekerde persoon is de ouder en niet het kind en de verzekerde (de ouder) heeft niet opzettelijk gehandeld. Als het gaat om schade die opzettelijk is veroorzaakt door kinderen van 14 en ouder kan dekking, afhankelijk van de polisvoorwaarden, echter uitgesloten zijn.

Sport en spel

In sport- en spelsituaties gelden andere normen dan in het ‘normale leven’. Gedrag dat buiten de lijnen van een sportveld onrechtmatig zou zijn, hoeft dat binnen het speelveld niet te zijn. Bij schade of letsel dat is veroorzaakt in sport- en spelsituaties, wordt aangeraden om niet te snel iemand aansprakelijk te stellen of de aansprakelijkheid zelf te erkennen, maar eerst goed te praten met getuigen en eventueel de scheidsrechter.

Ouderlijk gezag

Overal waar het woord ‘ouders’ wordt gebruikt, is dit inwisselbaar voor het woord ‘voogden’. De wet gebruikt de term ‘zij die het ouderlijk gezag of de voogdij uitoefenen’. Als beide ouders het ouderlijk gezag uitoefenen, zijn ze beiden aansprakelijk, ook al woont het kind bij een van die ouders.

Tekst: Jaap van Sandijk

J/M Pubers maart 2005