Als er zomaar spullen verdwijnen

Tekst: Lieselotte Nooyen

J/M Pubers januari 2005

Stelen

Ieder jaar worden er tienduizend jongeren opgepakt wegens diefstal of verduistering. Vaak gaat het om winkeldiefstal, maar ook mobieltjes, fietsen en zelfs scooters worden gestolen. Scholen en winkels blijken favoriete plaatsen voor jonge dieven. Veel jongeren die stelen, beginnen daar rond hun dertiende mee als de gelegenheid zich een keer voordoet. Ze krijgen bijvoorbeeld een vriendin die het wel eens doet en pikken zo hun eerste rolletje drop uit de winkel. Als dat goed gaat, gaan sommige jongeren vaker en grotere dingen stelen.

Opvallend is dat meer meiden dan jongens voor winkeldiefstal gepakt worden.

Waar komt het vandaan?

Bij Bureau Halt merken ze dat het vooral veertien- en vijftienjarigen zijn die stelen. Ze doen het voor de lol, uit verveling of omdat ze geen nee durven zeggen tegen vrienden die voorstellen om wat te jatten. Vaak gebeurt het stelen in een tussenuur of als pubers spijbelen. Bij regelmatig stelen gaat het vooral om de spanning en de kick. Vaak stelen ze dingen die ze gewoon kunnen kopen of zelfs helemaal niet nodig hebben. Soms zit er ook meer achter het stelen van jongeren. Ze roken of blowen bijvoorbeeld stiekem en hebben niet genoeg geld om dat te bekostigen. Het komt ook voor dat jongeren voor straf geen zak- of kleedgeld hebben gehad en dat ze toch de dingen willen kopen die ze gepland hadden. Dan kunnen ze het stelen.

Wat gebeurt er met ze?

Kinderen tussen de 12 en de 18 vallen onder het jeugdstrafrecht. Als zij betrapt worden op diefstal en nog niet eerder met politie in aanraking zijn geweest, worden ze bijna altijd doorgestuurd naar Bureau Halt. Daar krijgen ze een taakstraf die erop gericht is hun gedrag te veranderen en niet in de criminaliteit terecht te komen. Bij diefstal moeten ze de schade betalen en tussen de twee en twintig uur werken in de winkel waar ze wat gestolen hebben. Een jongere krijgt geen strafblad als hij een taakstraf voor Bureau Halt heeft gedaan. Als ze al vaker wat gestolen hebben, krijgen ze een proces verbaal en wordt de zaak door de politierechter afgehandeld.

Wat kunnen ouders doen?

Hulpverleners en politie zeggen dat het voor ouders vooral belangrijk is om te ontdekken waarom hun kind steelt. Is het baldadigheid, verveling, een roep om aandacht of is er meer aan de hand? Als ze dat weten, kunnen ze de oorzaak van het stelen bestrijden. Ouders kunnen direct aan hun kinderen vragen of ze stelen of ze confronteren met ‘vreemde’ spullen op de kamer. Part of the deal is dan wel dat ze hun kind ook geloven als het zegt dat het niet steelt. Als een puber van huisgenoten steelt, is het natuurlijk niet meer dan normaal om die spullen terug te laten geven en een extra straf op te leggen. Ouders moeten immers duidelijk laten merken dat stelen niet kan. Aan de andere kant zeggen opvoedingsdeskundigen ook dat het delict niet groter gemaakt moet worden dan het is. Stelen is verkeerd en moet geen gewoonte worden, maar bijna iedereen heeft wel eens iets gestolen in zijn leven. Als het kind wordt gepakt en met de politie of Halt in aanraking komt, is die straf waarschijnlijk al zwaar genoeg. Ouders moeten het die straf dus gewoon laten ondergaan en niet zelf extra straffen. Daarna is het belangrijk om het kind de gelegenheid te geven het vertrouwen weer terug te laten winnen.

Een kind dat steelt:

- heeft opeens veel meer spullen of geld

- geeft onlogische redenen hoe het aan die spullen komt

- 'leent' langdurig spullen van vrienden, die uiteindelijk niet meer worden teruggegeven

- heeft opeens andere vrienden of één bepaalde vriend die het heel vaak ziet

- verandert zijn taalgebruik

- ontwijkt vragen over waar het geweest is en wat het daar heeft gedaan

- 'verstaat' confronterende vragen zogenaamd niet om zo meer tijd te krijgen om over een antwoord na te denken

- Er verdwijnt geld uit de huishoudportemonnee of uit de spaarpotten van broers en zusje