Bijbaantje: het gilde der vakkenvullers

Tekst: Sigrid Starremans

J/M Pubers mei 2007
Vakken vullen in de supermarkt. Het is een populair bijbaantje voor veel pubers. Hoe is het om met hen te werken? Dennis de Graaf, chef kruidenierswaren in de C1000: ‘Kinderen doen hier vooral sociale vaardigheden op.’

Vakken vullen in de supermarkt. Het klinkt zo simpel, maar meestal duurt het toch nog zo’n drie à vier maanden voordat de nieuwe werknemers het vak onder de knie hebben. ‘Daarom willen we dat iemand die nieuw is, minimaal twee avonden in de week werkt,’ vertelt Dennis de Graaf, chef kruidenierswaren in de C1000 in Loenen aan de Vecht. ‘Anders heeft het geen zin. Eén keer in de week werken schiet niet op als je snel resultaat wilt zien.’

Producten die omgevallen zijn, rechtzetten. De vakken netjes ‘spiegelen’, dat wil zeggen de producten zo neerzetten dat alle etiketten naar voren staan. Controleren of het goede etiket op het juiste product staat en of de (houdbaarheids)datum nog klopt. Zo niet, dan alle producten uit het schap halen en de chef erbij roepen die de aantallen in de computer moet aanpassen. De taken van een vakkenvuller zijn veelvuldig en inwerken kost dan ook veel tijd, volgens De Graaf. ‘Af en toe is het net een kleuterklas,’ verzucht hij. ‘Je moet hen voortdurend op de vingers tikken. Het is met name de discipline die nogal eens ontbreekt. Op een gegeven moment hebben ze het echt gehad. Dan hebben ze ontspanning nodig.’

Liever wat ouder

Het is een rustige maandagavond in de C1000 in Loenen aan de Vecht. Er zijn misschien wel meer vakkenvullers dan klanten in de winkel. Vandaag werken de vakkenvullers, zoals meestal, van zes tot negen uur ’s avonds. Alleen op woensdag en vrijdag wordt er van zes tot tien uur ’s avonds gewerkt, dan komen er grote vrachten binnen. Soms gaan ze ook langer door. In enkele gevallen maakt De Graaf afspraken met de ouders over de werktijden. ‘Als ze maar tot tien uur mogen werken, dan stuur ik ze op tijd naar huis.’

In veel supermarkten zijn de vakkenvullers 14 of 15 jaar. Ook met het oog op de werktijden hebben ze hun medewerkers in Loenen aan de Vecht liever wat ouder. Al komen er regelmatig veertienjarigen om werk vragen. De Graaf vertelt dat er een paar jongeren van 15 in dienst zijn als vakkenvuller, maar dat het merendeel 16 of ouder is. ‘Dan hebben ze wat meer kracht en mogen ze langer opblijven.’

Serieus

In principe kan iedereen die oud genoeg is aan de slag als vakkenvuller. De Graaf voert een kort gesprekje met iedere nieuwe werknemer, maar wijst in dit stadium nooit iemand af. Al heeft hij wel zijn voorkeuren. ‘Ik vraag of ze al eerder een baantje hebben gehad. Als ze ervaring hebben met werken in een supermarkt of bijvoorbeeld een krantenwijk hebben gedaan, dan zijn ze toch al serieus bezig geweest met geld verdienen.’ Hoe simpel het werk ook is, De Graaf kijkt bij een vacature voor vakkenvuller tevens naar de opleiding. ‘Ik heb gemerkt dat kinderen met een wat hogere opleiding, bijvoorbeeld de havo, meer eigen initiatief tonen. Ik wil eigenlijk het liefst mensen die ik op den duur wat meer verantwoordelijkheid kan geven. Die zelf de vracht kunnen lossen en de producten uit het magazijn kunnen halen als ze nieuwe nodig hebben. En die zelf de aantallen in de computer kloppend kunnen maken als dat nodig is. Nu is dat mijn werk, maar ik kan dat niet allemaal alleen aan. Het is fijn als er mensen zijn die zelfstandig kunnen werken.’

Basisprincipes

Veel jongens en meisjes melden zich aan als vakkenvuller maar als ze willen, en er is plek, dan mogen ze ook ander werk doen. Bijvoorbeeld achter de kassa of bij het (inpakken van het) vlees of de groente. De ervaring van De Graaf is dat jongens meestal niet achter de kassa willen werken, maar liever als vakkenvuller aan de slag gaan. ‘Ik denk dat jongens minder houden van de aandacht die je krijgt als je achter de kassa werkt. Je moet de hele tijd communiceren, daar zijn dames toch meestal beter in.’

Voordat de kinderen aan het werk gaan in de supermarkt, krijgen ze een video en een cd-rom te zien. Daarin wordt uitgelegd hoe het bedrijf in elkaar zit en hoe er gewerkt moet worden.

Basisprincipes als: beleefd zijn tegen klanten, niet naar elkaar schreeuwen in de winkel en altijd “alstublieft” en “dank u wel zeggen”, komen hierbij ook aan de orde.

Dat is ook wel nodig, volgens De Graaf. ‘Ze komen soms nogal bot over.’

Het moet klikken

Meestal werken de vakkenvullers met zijn tweeën in een pad. Het is de bedoeling dat ze een bepaald aantal vakken vullen. Halen ze de norm niet, dan krijgen ze minder uitbetaald. Al duurt het soms een tijdje ‘en moet je het sommigen wel tien keer uitleggen’, de meeste kinderen krijgen het vakken vullen op een gegeven moment wel onder de knie. Als het mis gaat, heeft dat meestal te maken met disciplineregels als niet op tijd komen, of helemaal niet komen opdagen zonder zich af te melden. ‘En het moet ook klikken met de groep,’ vervolgt De Graaf. ‘Meestal merk je dat in de eerste twee weken al. Als ze niet in de groep passen, dan komen ze al snel niet meer opdagen.’

Of iemand wel of niet in de groep past, is van tevoren niet te zeggen. De standaard vakkenvuller bestaat niet. De Graaf krijgt van alles over de vloer: hele spontane en brutale kinderen en pubers die dodelijk verlegen zijn. Dat kan allebei goed gaan. ‘Als kinderen heel verlegen zijn, merk ik dat meestal al tijdens het sollicitatiegesprek. Als je ze aanspreekt, worden ze een beetje rood en ze durven je niet aan te kijken. Deze kinderen laat ik in het begin werken met werknemers die veel zelfvertrouwen hebben en aan wie ze veel kunnen vragen. Ook kom ik zelf wat vaker langs om te informeren hoe het gaat. Overigens zie je die kinderen vaak veranderen. Als ze hier een tijdje werken, worden ze een stuk opener.’

Gezelligheid

Pubers werken meestal niet voor de lol, maar eerder omdat ze met hun zakgeld het eind van de maand niet halen. Toch wordt er in de C1000 in Loenen aan de Vecht niet alleen maar gewerkt, er is ook ruimte voor gezelligheid. De kinderen mogen tijdens het werk best met elkaar kletsen en geinen van De Graaf, zolang er ook gewerkt wordt. Na het werk wordt er meestal nog wat gedronken en gekaart. Er ontstaan vele vriendschappen, mensen gaan met elkaar uit en soms zelfs samen op vakantie. Ook De Graaf, die zelf pas 22 is en ooit als vakkenvuller begon, heeft vrienden (gemaakt) onder de jonge werknemers. Alhoewel de groep continue verandert, blijven de meeste pubers toch wel een of twee jaar in dienst. De Graaf: ‘Ik denk dat kinderen hier vooral sociale vaardigheden opdoen. Alhoewel gedisciplineerd en nauwkeurig zijn en op tijd komen ook belangrijke eigenschappen zijn. Goed werk moet je tenslotte overal leveren.’

Ilonka Mekes (18), werkt drieënhalf jaar in de C1000:

‘Ik werk hier twee avonden in de week. Eén avond doe ik de kassa, op de andere vul ik vakken. Ik vind de afwisseling prettig. Achter de kassa zit je alleen maar stil. Als je vakken vult, beweeg je meer en heb je meer contact met collega’s. Ook leer je de winkel beter kennen. Ik heb meestal hetzelfde pad, ik vul de vakken van de diervoeding en de cosmetica.

Ik vind het erg gezellig om hier te werken. Ik heb veel nieuwe mensen leren kennen en twee nieuwe vriendinnen aan het werk overgehouden. Ik wil dit werk blijven doen, zolang het nog kan. Ik zit nu in zes vwo, na mijn eindexamen wil ik gaan studeren. Ik weet niet of ik er dan nog tijd voor heb.’

Ricky de Kuijer (17), bijna drie jaar vakkenvuller:

‘Echt leuk kun je dit werk niet noemen. Het verdient ook niet super, vind ik. Moeilijk is het niet. In het begin moet je het even onder de knie krijgen, daarna is het een makkie. Het is vooral heel gezellig om hier te werken. Tijdens het werk kun je best met elkaar kletsen. Als het maar binnen het gangpad blijft en niet de hele winkel je kan horen. De meeste mensen die hier werken, kende ik al van gezicht. Hier in de winkel heb ik ze beter leren kennen.’

Top 5 bijbaantjes jongens

Top 5 bijbaantjes meisjes:

Bron: Nibud