Slecht eten, slecht slapen... Depressie?

Tekst: Lieselotte Nooyen

J/M Pubers oktober 2004

Dipje of depressie?

Pubers hebben bijna allemaal wel eens last van somberheid. Tot op zekere hoogte hoort dat bij de puberteit, maar als de sombere buien langer dan twee of drie weken aanhouden en ook eet-, slaap- en leefritme ernstig verstoord worden, moet er aan een depressie gedacht worden. Stichting Korrelatie schat dat een op de twintig jongeren last heeft van een (lichte) depressie. Pubers zijn echter vaak weinig mededeelzaam over hun gevoelens en hebben de neiging hun sombere of lege gevoel met moeilijk gedrag te maskeren. Jongens doen vaak gevaarlijke dingen, blijven weg van school en komen ’s nachts buitensporig laat thuis, terwijl meisjes meestal meer in zichzelf gekeerd raken. Bij jongens én meiden lopen de schoolresultaten terug bij een depressie.

Oorzaken

Een oorzaak voor depressie is er niet. Het is een combinatie van erfelijkheid, gebeurtenissen in het leven en individuele kwetsbaarheid. Kinderen van depressieve ouders hebben driemaal zo veel kans om de stoornis zelf ook te krijgen. Verder kunnen traumatische gebeurtenissen in de jeugd of puberteit zoals misbruik, scheiding of pesten aanleiding zijn voor een depressie. Van zulke ervaringen wordt natuurlijk bijna iedereen somber, maar als het negatieve gevoel niet overgaat en alleen maar erger wordt, ligt een depressie op de loer. Verder zien deskundigen ook nog wel eens dat de opvoedingsstijl van de ouders een probleem kan zijn. Als ouders te weinig ruimte bieden tot individuele ontplooiing, bijvoorbeeld door een heel sterke eigen geloofsovertuiging, kan dit leiden tot somberheid. Er zijn ook vermoedens dat depressie met verkeerde voeding te maken heeft, maar daar is in de regu-liere gezondheidszorg nog maar weinig over bekend.

Oplossingen

De huisarts beschikt over een vragenlijst waarmee kan worden vastgesteld of uw kind aan depressiviteit lijdt. Afhankelijk van de vermoede oorzaak van de depressie zal de huisarts medicijnen of cognitieve gedragstherapie voorschrijven. Bij cognitieve gedragstherapie speuren therapeut en cliënt negatieve of automatische gedachten op die aan de depressie bijdragen, en proberen die vervolgens te veranderen.

Wat kunnen ouders doen?

Veel mensen met een depressie hebben moeite om dingen te ondernemen. Toch zijn ze er erg bij gebaat om een normaal dagritme vast te houden. Kleine overzichtelijke opdrachten als de hond uitlaten of afwassen kunnen daarom al helpen.

Adviezen over hoe uw kind zou moeten denken of opbeurende woorden hebben bij een echte depressie meestal weinig zin. Samen of met hulp zoeken naar de oorzaak van de somberheid kan wel helpen. Op internet zijn steeds meer chatboxen en gespreksgroepen voor depressieve jongeren. Op het forum van www.depressiecentrum.nl zijn voornamelijk jongeren aan het woord en waarschijnlijk start de GGZ binnenkort met een gesloten chatbox onder leiding van een psycholoog voor jongeren vanaf 16, die zich depressief voelen. Dit is nu nog een pilotproject onder de naam ‘Grip op je dip’. Voor informatie zie: www.gripopjedip.nl.

Signalen van depressie

- Eetproblemen, heel veel of juist heel weinig eten en een verandering in het gewicht.

- Slaapproblemen.

- Vermoeidheid of een verlies van energie of interesse. Zelfs de kleinste handeling is te veel.

- Concentratieproblemen, een vertraagde manier van denken en besluiteloosheid. Dit kan leiden tot problemen of afhaken op school.

- Gevaarlijk gedrag zoals veel te hard rijden, onbeschermde seksuele contacten en onnodige risico’s nemen.

- Terugkerende gedachte aan de dood en zelfdoding.

- Iemand die depressief is, hoeft zich niet per se verdrietig te voelen. Meestal is het juist het ontbreken van gevoel, het apatische ‘lege’, dat een depressie kenmerkt.