Verslaafd aan cola en energiedrankjes

Anja Geldermans

J/M Pubers september 2007

Onlangs kondigde een school in Friesland aan het gebruik van energiedrankjes in te willen dammen. De cafeïne in deze drankjes zou funest zijn voor het goed functioneren van leerlingen. Maar zijn al die opwekkende frisdrankjes nu echt zo slecht?

De aankondiging dat het Lauwerscollege in Friesland energiedrankjes in de ban wil doen, veroorzaakte een paar maanden geleden een kleine mediahype. Volgens de directie van de school zorgt de grote hoeveelheid cafeïne in de drankjes ervoor dat de leerlingen eerst hyperactief worden en daarna helemaal instorten. Vervolgens hebben ze dan geen energie meer om de lessen te volgen.

Een onzinverhaal, zegt Harald Wychgel, voorlichter van het Trimbos-instituut, het landelijk kennisinstituut voor de verslavingszorg. ‘Een blikje Red Bull bevat niet meer cafeïne dan één kopje koffie. Zo groot kan dat effect dus niet zijn.’ Wel is het zo, zegt Ineke Volkers van het Voedingscentrum, dat de ene persoon gevoeliger is voor cafeïne dan de ander. ‘Sommige mensen drinken zonder problemen zeven koppen koffie per dag, anderen krijgen al na één kopje een rusteloos gevoel. Het kan dus voor een enkeling een naar gevoel geven, maar dat merk je gauw genoeg.’

Volgens Volkers is cafeïne niet echt schadelijk. ‘Cafeïne is een natuurlijke gifstof, die een opwekkende werking heeft en snel in het bloed wordt opgenomen. Het zit niet alleen in energiedrankjes en koffie, maar ook in thee en chocola. Het stimuleert de hersenen en de spieren, het vergroot het concentratievermogen en versterkt zelfs het geheugen enigszins. Dat zijn dus heel prettige effecten. Het is niet voor niets dat sommige sporters zweren bij energydrinks. Wel is het zo dat als je veel cafeïne binnen krijgt dat kan leiden tot rusteloosheid, suizende oren, duizeligheid en hartkloppingen. Ook kan cafeïne slapeloosheid veroorzaken als je vlak voor het slapen nog bijvoorbeeld koffie of cola drinkt.’

Verslaving of gewoonte?

Kun je verslaafd raken aan cafeïne? Drugsexpert Wychgel: ‘Je kunt het verslavend noemen, maar het valt in dezelfde categorie als mensen die beweren verslaafd te zijn aan drop of chocolade. Dat is geen echte verslaving, maar meer een gewoonte. Ook als je normaal gesproken grote hoeveelheden cafeïne gebruikt, zijn de geestelijke en lichamelijke reacties als je stopt gering. Je hoort wel eens dat mensen dan last krijgen van hoofdpijn, moeheid of concentratiestoornissen, maar die klachten verdwijnen meestal weer na een paar dagen. De lichamelijke en geestelijke afkickverschijnselen van cafeïne zijn niet te vergelijken met écht verslavende middelen als alcohol of drugs.’

De bewering dat cafeïne kankerverwekkend zou zijn, wordt door Volkers van het Voedingscentrum regelrecht naar het rijk der fabelen verwezen: ‘Daar is absoluut geen bewijs voor.’ En hoe zit dan met het bericht dat vorig jaar in de media verscheen dat cola broze botten kan veroorzaken? Volkers: ‘Ook dat is een mythe. Voor je botten heb je kalk nodig. Waarschijnlijk hebben de mensen bij wie dit is vastgesteld, de drie glazen zuivel die je per dag nodig hebt, vervangen door drie glazen cola.’

Suiker

Waar beide voorlichters zich wél zorgen om maken zijn de grote hoeveelheden suiker die deze drankjes bevatten. Volkers van het Voedingscentrum: ‘Kinderen drinken vaak meerdere glazen frisdrank per dag. Omdat het geen verzadigd gevoel geeft, kun je het dus achter elkaar door drinken. Maar een glas cola bevat wél vier klontjes suiker per glas. Zonder dat je het merkt, krijg je zo heel wat calorieën naar binnen. Bovendien kan al die suiker ook leiden tot gaatjes in het gebit.’

Om overgewicht en cariës tegen te gaan, kun je daarom beter kiezen voor de light-versies van de energiedrankjes, zegt Volkers. Een glas cola light bevat bijvoorbeeld slechts één calorie. Maar de light frisdranken zijn gezoet met zoetstoffen, zijn die dan niet schadelijk? Volkers: ‘Zoetstoffen mogen alleen in voedingsmiddelen worden gebruikt als wetenschappelijk is aangetoond dat ze veilig zijn voor de gezondheid. Alleen bij kinderen onder de 8 jaar adviseren we om maximaal twee glazen light frisdrank per dag te geven. Boven de 8 jaar maakt het eigenlijk niet zoveel uit hoeveel je ervan drinkt, althans niet wat de zoetstoffen betreft.’

Te veel cafeïne

Wat te veel cafeïne is, verschilt per persoon. Het Voedingscentrum houdt als stelregel aan dat een volwassen man maximaal ongeveer 600 mg cafeïne per dag mag binnen krijgen en een vrouw 500 mg. Voor mensen die gevoelig zijn voor cafeïne wordt aangeraden niet meer dan 400 mg te gebruiken. Dit laatste komt neer op maximaal 5 glazen cola of energydrink per dag.