Vitamine D is belangrijk voor sterke botten. Onderzoek wijst er op dat het óók helpt tegen het voorkomen van sommige vormen van kanker, MS, diabetes, depressie en griep. Moet je kind vandaag nog aan de levertraan?

Neem 's avonds voor het slapen gaan, een lepel Draisma levertraan. Het moet een beruchte slogan geweest zijn in de jaren vijftig en zestig. Als je de verhalen moet geloven, was levertraan iets waarvan je echt over je nek ging. Maar smerig of niet; de boodschap van mijnheer Draisma was geen onzin. Levertraan bevat namelijk heel veel vitamine D. En de bewijzen stapelen zich op dat vitamine D nog véél belangrijker is voor kinderen én volwassenen dan tot nu toe werd gedacht. Tot zo'n vijf jaar geleden werd vooral gewezen op het belang ervan voor sterke botten. Maar nu wordt een tekort aan vitamine D ook in verband gebracht met het ontstaan van verschillende vormen van kanker (met name borst-, darm- en eierstokkanker), diabetes, auto-immuunziekten zoals Multiple Sclerose (MS), depressie, hoge bloeddruk, miskramen en griep.

De claims zijn niet kinderachtig. Enkele getallen:
- Als meisjes tussen 10 en 19 jaar genoeg vitamine D zouden binnenkrijgen, zouden er op de lange termijn 35 procent minder borstkankerpatiënten zijn.
- Uit Amerikaans onderzoek onder 1180 vrouwen bleek dat de kans op borstkanker met 77 procent daalde als ze genoeg vitamine D tot zich namen.
- Fins onderzoek bewees dat kinderen 78 procent minder kans hebben om diabetes type 1 te ontwikkelen als zij als baby genoeg vitamine D krijgen. Ander onderzoek toont aan dat mensen met de hoogste vitamine D- waarden in hun bloed maar liefst 40 procent minder kans hebben op het ontwikkelen van diabetes type 2.
- Volgens recent Europees onderzoek hebben mensen met een hoge concentratie vitamine D in hun bloed, 40 procent minder kans op het krijgen van darmkanker.
- En Japans onderzoek (april 2010) wees uit dat vitamine D-aanvulling de kans op influenza A (griep) bij schoolgaande kinderen met maar liefst 40 procent kan verkleinen.

Allemaal massaal aan de vitamine D dus? Daar is niet iedereen het mee eens. Wetenschappers verschillen van mening over twee zaken: is de lage vitamine D-status van zieke mensen daadwerkelijk de oorzaak van hun ziekte, of is het gewoon een toevallige bijkomstigheid? En ten tweede: moeten we op grond van wat we nu meten, concluderen dat de vitamine D-bloedwaarden die wij als normaal bestempelen, te laag zijn?

Professor Michael Hollic van de Boston University Medical Center en professor Walter Willet, verbonden aan de Harvard School of Public Health, zijn vooraanstaande vitamine D-onderzoekers. Zij behoren tot de groep wetenschappers die de bewijzen hard genoeg vinden om te concluderen dat we inderdaad massaal aan de vitamine D moeten gaan. Wil je de bloedwaarden die zij aanraden, halen dan moet je als volwassene 50 microgram en als kind 25 microgram vitamine D per dag binnenkrijgen. Dat is respectievelijk tien keer en vijf keer zoveel als de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid in Nederland.

De Nederlandse Gezondheidsraad behoort tot de groep die vindt dat er nog niet genoeg bewijs is om zulke harde conclusies te trekken. De raad erkent officieel alleen het belang van vitamine D ter voorkoming van Rachitis (ook wel Engelse ziekte genoemd) en ter verkleining van de kans op botbreuken bij oudere mensen. Hiervoor zijn veel lagere doses voldoende.

Toch is er wel sprake van een trendbreuk in Nederland. Eind augustus publiceerde het Koningin Wilhelmina Fonds (KWF) een rapport waarin ons, in tegenstelling tot voorheen, wordt aangeraden om tussen twaalf en drie uur 's middags juist wél even de zon op te zoeken. Niet te lang en alleen armen, benen en gezicht, maar toch. 'Zonlicht is positief gerelateerd aan een lagere kans op borstkanker, dikke darm- en prostaatkanker. Dit kan komen doordat vitamine D via zonlicht in de huid wordt aangemaakt,' meldt het KWF in een persbericht. Ook schrijven zij dat het nog onbekend is 'welk vitamine D-peil minimaal nodig is voor een gunstig effect op het kankerrisico.'

Ook professor Arie Nieuwenhuijzen Kruseman, voorzitter van het Koninklijk Nederlands Medisch Genootschap en hoogleraar Interne geneeskunde aan de Universiteit van Maastricht, pleitte onlangs tijdens een groot Europees congres, Call for action, voor meer aandacht voor vitamine D. 'Er zijn steeds duidelijker aanwijzingen dat vitamine D bij een groot aantal ziekten beschermend werkt,' zegt professor Kruseman. Hij vindt de huidige dosis die de Gezondheidsraad aanbeveelt, aan de conservatieve kant: die mag van hem best opgeschroefd worden.

Het gekke is dat er lange tijd gewaarschuwd werd voor de risico's van te veel vitamine D. Daar zou je namelijk allerlei vreselijke vergiftigingsverschijnselen van krijgen. Multivitaminepillen mogen om die reden slechts 5 microgram vitamine D bevatten.

'Onzin!' stelt Kruseman. 'Voordat vitamine D giftig wordt, moet je veel en veel meer slikken dan de 50 microgram die wij in Nederland als bovengrens hanteren. Daar kom je echt niet zo snel aan.' Sterker nog: het omgekeerde is eerder waar. Onderzoek toont aan dat 70 procent van de Amerikaanse kinderen te weinig vitamine D in zijn bloed heeft. En uit recent onderzoek in Amersfoort onder driehonderd dikke kinderen, bleek hetzelfde. Dat het hier om kinderen met overgewicht gaat, kan een enigszins vertekend beeld geven - zij hebben eerder een vitamine D-tekort dan dunne kinderen - maar volgens professor Kruseman mag je op grond van deze cijfers er gerust van uitgaan dat de helft van de kinderen in Nederland een tekort aan vitamine D heeft.

Dat is een zorgelijk gegeven. En niet alleen omdat kinderen daardoor minder sterke botten krijgen. Als er daadwerkelijk oorzakelijke verbanden zijn tussen een tekort aan vitamine D en bepaalde vormen van kanker, dan betekent dit dat kinderen een grotere kans hebben om op latere leeftijd een van die vormen te ontwikkelen. Kruseman: 'Men vergeet vaak dat het ontstaan van kanker een proces van vele jaren is. Wil je dit proberen tegen te gaan, dan moet je daarmee al op jonge leeftijd beginnen.'

Hoe krijg je meer vitamine D in het bloed van je kind? Laat hem in de eerste plaats vaker buitenspelen: hup, de zon in! Zet daarnaast regelmatig vette vis op tafel: haring, zalm, paling. En smeer boter op zijn brood. Margarine kan ook: daar is vitamine D aan toegevoegd. In de wintermaanden is het natuurlijk lastig om genoeg binnen te krijgen, omdat de zon op onze breedtegraad lang niet zoveel vitamine D kan leveren als we nodig hebben. Vitaminepilletjes of -druppels zijn dan een goede aanvulling. De Gezondheidsraad vindt dat voor kinderen boven de 4 jaar vooralsnog niet nodig. Maar als de enthousiaste berichten over vitamine D zich in dit tempo voortzetten, slaan we onszelf straks misschien voor de kop omdat we niet eerder tot actie overgingen. Overweeg toch eens een fles levertraan!

Waar zit vitamine D in?
- Zonlicht
- Vlees, vis en ei
- Vitamine D komt van nature uitsluitend voor in voedingsmiddelen van dierlijke herkomst. Vlees en eieren bevatten echter erg weinig vitamine D. Een uitzondering vormen vette vissoorten als haring, zalm, paling en makreel.
- Boter
- Bovendien wordt vitamine D vaak toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- braadproducten.

Wat doet vitamine D?
Vitamine D is samen met calcium belangrijk voor sterke botten. Daarnaast speelt vitamine D een belangrijke rol bij een goede spierfunctie en bij het immuunsysteem. Een tekort kan allereerst spierzwakte en spierkrampen veroorzaken. Maar een tekort kan ook zorgen voor pijnlijke, zwakke botten en osteoporose.
Bron: www.vitamine-info.nl