Kleedgeld
Met kleedgeld kunnen pubers, meer dan met zakgeld, leren budgetteren. Wat wil ik kopen? Hoeveel geld heb ik daarvoor nodig en hoeveel kom ik tekort? Vanaf een jaar of 12, 13, kunnen kinderen prima beginnen met het beheren van kleedgeld. Start met een proefperiode. Blijf erbij en ga mee shoppen, dan is fouten maken niet erg, wél leerzaam. Zet samen op papier welke kledingstukken van het kleedgeld gekocht moeten gaan worden. Horen ondergoed, deodorant, een winterjas en sportschoenen hier ook bij? Bepaal samen wat het ongeveer kost en wanneer iets het beste kan worden aangeschaft: een zomerjas in het voorjaar, winterschoenen in oktober. Spreek een vast moment af waarop het kleedgeld wordt overgemaakt. Is je kind goed in plannen en sparen? Dan kan het eens per kwartaal, anders is maandelijks wellicht handiger.

Sparen
Een klein bedrag per maand sparen voor je kind gaat meestal (vrijwel) ongemerkt en levert na bijvoorbeeld 18 jaar een aardig bedrag op. Handig voor dat rijbewijs, die wereldreis of de studie. Maar welke spaarvormen zijn er en wat is de beste keus? Grofweg zijn er twee mogelijkheden: een spaarrekening waar je altijd bij kunt, en een jeugdspaarplan waarbij het geld wordt weggezet. Zo’n gewone spaarrekening biedt meestal een lagere rente maar kan handig zijn als reserve in minder florissante perioden. Een meerjarenplan geeft doorgaans een hogere rente, wat voordelig is als je het geld kunt missen en minder spaardiscipline hebt. Het gevaar is echter dat veel van deze jeugdspaarplannen lijken op een levensverzekering en daardoor minder lucratief zijn. De beste oplossing is vaak een combinatie: de reguliere spaarrekening waarop maandelijks automatisch een vast bedrag gestort wordt. (Zie ook ‘Als-ie maar rijk wordt’, pag. 36)

Ouderbijdrage
Hoewel sommige scholen het soms wel zo presenteren, is de ouderbijdrage voor zowel basis- als middelbare scholieren niet verplicht. Pas nadat een kind is toegelaten op een school, mag de leiding ouders vragen of ze bereid zijn de school met een jaarlijks bedrag te steunen. Dat komt vervolgens netjes in een contract te staan. Het bedrag varieert per school, maar is gemiddeld 75 euro voor basisschoolkinderen en 200 euro voor middelbare scholieren. Voor elk volgend kind uit hetzelfde gezin betalen ouders minder. De school behoort de ouderbijdrage alleen te gebruiken voor extra’s: kamp, schoolreis of het Sinterklaasfeest. Kunnen of willen ouders de bijdrage niet opbrengen, dan mag de school de betreffende kinderen niet van de normale schoolgang uitsluiten. Wel kan de school kinderen verbieden deel te nemen aan activiteiten die uit de ouderbijdrage worden bekostigd.

Mobieltjes
Als kinderen een jaar of 10 zijn, wordt hun interesse in mobieltjes zo hardnekkig dat je hun verlangen nauwelijks meer kunt negeren. Veel ouders gaan dan ook overstag, voornamelijk omdat het ze een veilig gevoel geeft dat hun kind bereikbaar is en kan bellen in noodsituaties. Maar dat hun kind er zonder eigen gsm niet bij hoort, speelt natuurlijk ook een rol. De meeste kinderen krijgen een prepaid-telefoon (de oude van pa of ma), wat voordelig is als er toch weinig gebeld wordt en je als ouder aan het eind van de maand niet voor verrassingen wilt komen te staan. Nadeel is wel dat je voor prepaid-belminuten vaak meer betaalt dan de belminuten binnen een abonnement. Veel kinderen betalen mee aan hun mobiel, zo wijst een rondgang onder J/M-lezers uit: 36 procent van de ouders laat hun kind alles zelf betalen, 38 procent van de ouders betaalt het basisbedrag en 26 procent van hen draait voor alle telefoonkosten op.

Zakgeld
Vanaf een jaar of 6 zijn kinderen toe aan zakgeld, omdat ze rond die leeftijd steeds meer interesse tonen in geld. Ze herkennen de verschillende munten en biljetten, kunnen tellen en een beetje rekenen en vinden het buitengewoon boeiend om geld, al is het maar een beetje, te bezitten. Een helder signaal om met zakgeld te beginnen. Geef kinderen wekelijks op een vast tijdstip eenzelfde bedrag. Spreek af wat kinderen hiervan zelf moeten betalen. Verdienen ze straf, dan is het niet wijs om zakgeld in te houden: zakgeld dient een leerdoel en werkt niet als sanctiemiddel. Verhoog het zakgeld ieder jaar of half jaar; hoe ouder een kind, hoe hoger het budget, maar ook: hoe groter zijn verantwoordelijkheid. Dus kan een kind na verloop van tijd naast speelgoed en snoep van het zakgeld ook bijvoorbeeld cadeaus kopen.

Bijbaantje