Veel bedrijven zijn in de zomervakantie op zoek naar vakantiekrachten om het team te versterken. Hier maken middelbare scholieren (vanaf 13 jaar) graag gebruik van. Tachtig procent van de jongeren zoekt een baan om extra geld te verdienen, 31 procent geeft ook werkervaring als reden op.

Een vakantiebaantje is voor de meeste pubers de eerste aanraking met werk, waardoor ze leren hoe het werkt in een bedrijf. Uit onderzoeken van de vakbonden FNV en CNV blijkt dat ze vaak niet goed op de hoogte zijn van hun rechten en plichten. Zo werkt eenderde zwart en heeft de helft van de vakantiewerkers geen contract. Hoe moet het dan wel?

Wat mag per leeftijd?
Al vanaf z’n 13e mag je kind aan het werk. Wel zijn er dan een hoop regels aan verbonden. Hoe ouder, hoe meer hij of zij mag doen. Zo mogen 13-jarigen niet in een fabriek werken of achter de kassa zitten. Wel mogen ze ‘lichte niet-industriële hulparbeid’ verrichten. Verder zijn er eisen gesteld aan de werktijden. Zo mogen kinderen van 13 of 14 jaar niet meer dan twee uur op een schooldag werken en mogen ze niet voor 7 uur ’s ochtends en na 7 uur ’s avonds werken. Ook hier geldt weer: hoe ouder hoe meer er mag.

Voor een uitgebreid overzicht van de regels, kijk op www.cnvjongeren.nl/FAQ_Wanneer_mag_wat.pdf.

Hoe vind je puber een baan?
Laat iedereen weten dat je kind een baantje zoekt. Vrienden, familie of kennissen weten misschien wel iets. Winkels hangen vaak een briefje op en ook internet biedt steeds meer sites met vacatures aan. Het vakantiewerkonderzoek van het FNV (2010), onder 506 jongeren tussen de 13 en 29 jaar, wijst uit dat 46 procent van de middelbare scholieren al werkzaam is in het bedrijf waar ze vakantiewerk doen en dat 35 procent een vakantiebaantje heeft gevonden via familie en kennissen.

De populairste plekken:
- detailhandel/winkel (27%)
- horeca (24%)
- gezondheidzorg (13%)
(bron vakantiewerkonderzoek FNV 2010)

Arbeidsovereenkomst
Wie door de selectieprocedures heen komt, krijgt een arbeidsovereenkomst. Dit is een (schriftelijke) afspraak tussen werknemer en werkgever, die voor bepaalde of onbepaalde tijd wordt aangegaan. De meeste pubers hebben een contract voor bepaalde tijd.

De belangrijkste zaken die in het contract vermeld staan, zijn:
- salaris
- functie
- uit te voeren werkzaamheden
- aantal arbeidsuren per week of per maand
- opzegtermijn
- vakantiedagen
(kijk voor een volledig overzicht op de site van CNV Jongeren)

Loonstrookje
Wie gaat werken, ontvangt salaris en wie salaris ontvangt, ontvangt een loonstrookje. Veel middelbare scholieren vinden zo’n loonstrookje maar lastig. Vaak kijken ze alleen maar even onder de streep naar wat ze verdiend hebben en daarna verdwijnt het in de kast. Uit het vakantiewerkonderzoek kwam naar voren dat 54% van de jongeren zijn of haar loonstrookje niet snapt. Dat is dus meer dan de helft. Op deze site kan je kind zijn kennis van het loonstrookje testen. http://www.loonstrook-game.nl/

Minimumloon
Daarnaast weet 6 op de 10 niet wat ze minimaal moeten verdienen. Voor een tabel met de minimumjeugdlonen kijk op: Opvoed-ABC-pubers/Bijbaantjes
Vergeet je kind niet uit te leggen wat het verschil tussen netto- en brutoloon is (netto is wat er uiteindelijk op de bankrekening wordt gestort, nadat de verschillende premieheffingen en inhoudingen ingehouden zijn. Het brutoloon staat officieel in het contract vermeld.)

Belangrijke rechten van vakantiekrachten:
- Een vakantiekracht krijgt meestal een tijdelijk contract (een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd), heeft recht op het minimum jeugdloon en bouwt vakantiedagen op (ook een vakantiebaan kent dus vakantiedagen).
- Recht op vakantiegeld: net als iedere werknemer heeft hij het recht om een minimum aantal dagen per jaar niet te werken en toch het volledige loon doorbetaald te krijgen. Dat jaarlijkse minimum is, op jaarbasis, vier keer de werkweek. De hoogte van deze vakantiebijslag hangt samen met de hoogte van het loon. De wettelijke vakantiebijslag van 8 procent wordt berekend over het brutoloon. De werkgever moet de vakantiebijslag eenmaal per kalenderjaar uitbetalen.
- Recht op pauze: een pauze die langer duurt dan een kwartier wordt in de regel niet uitbetaald. De werkgever kan de jonge werknemer dan ook niet verplichten om tijdens de pauze aanwezig te blijven op de werkvloer of in het gebouw. De pauze is geen arbeidstijd, maar vrije tijd.

Ziekte of calamiteiten
- Ook een vakantiekracht heeft recht op ziekengeld. In Nederland gelden sociale zekerheidswetten. Die wetten regelen dat werknemers niet zonder geld komen te zitten als ze niet kunnen werken. Bij ziekte krijgt een vakantiewerker dus ook ziekengeld. Maar zo’n uitkering ontvangt hij alleen als aan de voorwaarden wordt voldaan. Alleen vakantiewerkers die wit werken, krijgen bij ziekte doorbetaald. Zwartwerkers betalen geen sociale premies en belasting en zijn niet verzekerd tegen ongevallen en ziekte. Volgens de wet moet de werkgever bij ziekte van de werknemer 70 procent van het loon doorbetalen.
- Recht op andere verlofsoorten zoals calamiteitenverlof en zorgverlof. Calamiteitenverlof is voor onvoorziene noodsituaties, voor de duur van een uur tot enkele dagen. Zorgverlof is om een (thuiswonend) ziek kind, zieke partner of ouder te verzorgen, en geldt voor maximaal tien dagen bij een fulltime contract tegen 70 procent van het salaris.

Zorg ervoor dat je zoon of dochter goed op de hoogte is van zijn of haar rechten en plichten. Maar het belangrijkste is natuurlijk dat het gewoon erg leuk en leerzaam is om een vakantiebaantje te hebben.

Links/ bronnen:
Zie ook informatie over bijbaantjes: Bijbaantjes
Meer informatie over werkende jongeren: www.rijksoverheid.nl
Meer informatie over de rechten en plichten van werkgevers en werknemers. www.rijksoverheid.nl