Het kunnen tonen van een geldig identiteitsbewijs is voor iedereen van 14 jaar en ouder verplicht. Voor pubers is er de keus tussen paspoort of identiteitskaart. Voor volwassenen alleen tussen paspoort of rijbewijs. Wat zijn de praktische verschillen tussen beide documenten?

Identificatieplicht is niet nieuw in Nederland: sinds 1994 moeten burgers van 12 jaar en ouder al in bepaalde situaties een geldig identiteitsbewijs laten zien. Zo moeten mensen zich legitimeren bij het openen van een bankrekening of bij het in dienst treden van een nieuwe werkgever. Op 1 januari 2005 is echter de Wet op de uitgebreide identificatieplicht in werking getreden en moet iedereen in Nederland van 14 jaar en ouder een geldig identiteitsbewijs kunnen tonen. In de praktijk komt het er op neer dat Nederlanders boven de 14 altijd een geldig bewijs bij zich moeten dragen.

Iemand die zich niet kan legitimeren krijgt een boete van € 50,-. Jongeren van 14 en 15 krijgen een boete van € 25,-De identificatieplicht is een van de onderdelen die Nederland veiliger moet maken en criminaliteit en overlast moeten verminderen.

Keuze
Wat kiest u voor uw puber? Paspoort of identiteitskaart? Uit praktische overwegingen lijkt een identiteitskaart de beste keus, want deze is uitgevoerd op creditcardformaat en dus makkelijk mee te nemen. Het verschil in aanschafkosten is klein: een paspoort kost weliswaar enkele euro’s meer dan een identiteitskaart, maar is als reisdocument geldig voor alle landen ter wereld. Een identiteitskaart is geldig voor de meeste landen van Europa.

De prijs van beide legitimatiebewijzen verschilt per gemeente. Een identiteitskaart kost rond de € 30,-, een paspoort rond de € 40,-. De geldigheidsduur is voor beide documenten vijf jaar. Bij het aanvragen van een paspoort hebben kinderen tot 18 jaar toestemming nodig van beide ouder(s) of van de voogd die het gezag heeft, bij de aanvraag van een identiteitskaart moeten kinderen tot 12 jaar hiervoor toestemming vragen.

Bijgeschreven
Het paspoort is alleen geldig voor degene op wiens naam het staat. Een jongere die is bijgeschreven in het paspoort van zijn of haar ouders, kan dat paspoort dus niet gebruiken als identiteitsbewijs. Als u ervoor kiest uw kind een eigen paspoort te geven, moet de bijschrijving op uw eigen paspoort vervallen. Dat moet geregeld worden op de afdeling Burgerzaken in het gemeentehuis.

Krijgt uw kind een identiteitskaart én staat het bijgeschreven in het paspoort van een van de ouders of voogd, dan moet dit bij de aanvraag van het paspoort worden vermeld. Het hebben van een identiteitskaart en een paspoort tegelijk is toegestaan.

Vermissing
Wanneer iemand zijn of haar paspoort of identiteitskaart kwijtraakt, moet die persoon proces-verbaal van vermissing laten maken bij de politie. Om een nieuw legitimatiebewijs bij de gemeente te kunnen kopen, moet dit proces-verbaal ook worden getoond aan de medewerkers van de gemeente. Een teruggevonden paspoort of identiteitskaart mag niet meer gebruikt worden als het eenmaal is opgegeven als vermist. De vermissing wordt namelijk in een register opgenomen, waardoor het onbruikbaar is geworden. Een teruggevonden exemplaar moet direct worden ingeleverd bij de gemeente. Bij de politie moet vervolgens worden gemeld dat het legitimatiebewijs gevonden is.

Verplichte kosten
Voor ouders die zich afvragen of er nog een tegemoetkoming in kosten bestaat voor de verplichte aanschaf van een identiteitsbewijs: nee, die is er niet. Tijdens de politieke behandeling van de Wet op de uitgebreide identificatieplicht heeft de regering dit van de hand gewezen. Volgens het kabinet vormt de aanschaf van een identiteitskaart ‘geen substantiële lastenverzwaring’ en hebben huishoudens met een minimuminkomen nu ook al recht op gehele of gedeeltelijke kwijtschelding als de financiële draagkracht daartoe aanleiding geeft.