Een kind komt meestal rond het 11e jaar in de puberteit. Het lichaam verandert en de aandacht voor het lichamelijke neemt toe. De seksuele identiteit - homo, lesbisch, biseksueel - gaat een rol spelen. Tussen de eerste zoen en de eerste keer geslachtgemeenschap zit gemiddeld 3 jaar. Jongens beginnen eerder met seks, maar rijpen later dan meisjes.

Tot 12 jaar: Lees verder »
11 - 13 jaar: Jonge pubers worden zich bewuster van het eigen lichaam en dat van anderen en ontwikkelen interesse in de groeiende sekseverschillen. Meisjes krijgen borsten, schaamhaar en worden voor het eerst ongesteld. Jongens hebben hun eerste zaadlozing, krijgen ‘de baard in de keel’ en schaamhaar. Baardgroei volgt zo’n vier jaar later.
14 - 15 jaar: Contact leggen is spannend maar ook ingewikkeld. Tijd voor de eerste vrijpogingen: ze willen ‘iets’, en gaan op ontdekking. Jongens zijn wat voortvarender dan meisjes.
15 - 17 jaar: Kortdurende verkeringen ontstaan. Ze gaan steeds verder en vragen zich af of ze het goed doen. 42% heeft geslachtsgemeenschap gehad.
18 - 19 jaar: Jongeren hebben vaker een of meerdere relaties gehad. Ze zoeken meer emotionele betrokkenheid dan voorheen. 75% heeft geslachtsgemeenschap gehad. De meeste homoseksuele jongens zijn 17 jaar en de meeste lesbische meiden zijn 16 jaar bij hun ‘coming out’.

Seksuele voorlichting – Tips:
• Grijp spontane aanleidingen aan en hou het luchtig. Praat niet zomaar over je eigen seksuele belevenissen.
• Bespreek seks, seksualiteit, geslachtsziektes en veilig vrijen vóórdat je kind in de puberteit komt. Op de middelbare school krijgen ze pas in de tweede klas seksuele voorlichting. Jongere kinderen praten makkelijker over seks omdat het nog ver van hen afstaat.
• Benadruk het belang van het bewaken van de eigen grenzen en het respecteren van die van anderen. Pubers weten soms veel over de techniek van seks, maar weinig over de emotionele kant ervan.
• Bespreek seks in de media en hoe seksualiteit in videoclips, films en op internet weergegeven wordt.
• Wijs je kind op de nadelen van MSN en andere chatsites. Niet iedereen is wie hij/zij lijkt en grenzen worden makkelijk overschreden.
• Wees open en niet-oordelend over homoseksualiteit. Vermoed je dat je kind homoseksueel is, vraag er niet direct naar en laat het de geaardheid in eigen tempo ontdekken.

Vragen van J/M lezers
Ineke Mouthaan, senior consultant bij de rutgers Nisso Groep kenniscentrum seksualiteit beantwoordde brandende vragen van J/M lezers op het forum:
'Mijn 4-jarige kind 'wipt' op bed'
'Mijn puberzoon bekijkt seksfilmpjes'
'Mijn dochter weigert voorlichting'

Websites voor ouders, aangeraden door de Rutgers Nisso Groep:

Seksualiteit.nl Informatieve site van de Rutgers Nisso Groep)
www.safesex.nl Informatie van Soa Aids Nederland over veilig vrijen

Websites voor jongeren, aangeraden door de Rutgers Nisso Groep:

Sense.info informatie over seksualiteit, seksuele gezondheid, verliefdheid en liefde. Op deze uitgebreide site kunnen pubers ook een virtuele ontdekkingsreis maken over de gevoelige plekken van het volwassen jongens- en meisjeslichaam.
Seksualiteit.nl Informatieve site van de Rutgers Nisso Groep
Netdokter.nl Hoe jongeren gezond kunnen leven, ook op seksueel gebied
Hoehetmoet.nl Om seks leuker en lekkerder te maken voor 16 - 24 jaar
Weetal.nl Voor slechthorenden en doven
Zoenenenzo.nl Voor jongeren met fysieke beperking
www.seksenzo.info (is ook een boek van)

Voorlichtingsmateriaal en boeken

De Rutgers Nisso Groep, kenniscentrum voor seksualiteit, geeft diverse voorlichtingsmaterialen uit. Bijvoorbeeld folders over zaadlozing, ongesteldheid en verliefd zijn en het Puberkwartet, een kwartetspel over puberteit, relaties en seksualiteit (voor leerlingen van groep 6, 7 en 8).

De Rutgers Nisso Groep raadt de boeken aan van
Sanderijn van der Doef, voorlichtingsboeken voor zowel ouders als kinderen (in elke leeftijdsfase):
• Het puberboek (12+)
• OUT! Alles over homoseksualiteit (12+)
Martine Delfos, boeken voor 12+ over verschillende thema’s (o.a. menstruatie, zelfbevrediging)

Meer boeken voor 12+

• Let’s talk about Boys + Girls, puberen zonder problemen - Marja Baseler
• Het puberboek, over zoenen, zeuren, veranderen en verliefd zijn - Sanderijn van der Doef
• Seks, puberteit en al dat gedoe - Bailey & McCafferty
• OUT! Alles over homoseksualiteit - Sanderijn van der Doef & Bas Maliepaard
• Seks en zo, voor wie groeit en verandert en alles wil weten - Robie H. Harris et al.
• Seks hoe voelt dat, eerlijke antwoorden over vrijen en zo - Kolet Janssen & Klaas Verplancke

Lees verder over:

Seksuele opvoeding 0 tot 12 jaar
Anticonceptie
Kromme piemel
Menstruatie
Zaadlozing