De nieuwe SON-R 6-40 intelligentietest meet algemene intelligentie zonder daarbij een beroep te doen op taal. Bij de afname is geen gesproken taal nodig. De test bestaat uit vier subtests op het gebied van bijvoorbeeld ruimtelijk inzicht en logisch redeneren.

Niet-verbale test meet algemene intelligentie
Auteur Peter Tellegen vergeleek de testuitslag van de SON-R 6-40 met die van bekende, veel gebruikte intelligentietests die wel een beroep doen op taal, zoals de WISC-III, de WAIS-III en de NIO. Bij normale kinderen en volwassenen zijn de resultaten van de intelligentietests vergelijkbaar. De SON-R 6-40 is dus goed in staat om algemene intelligentie te meten, ook zonder gebruik van taal. Dit blijkt ook uit de hoge samenhang van de test met schoolprestaties en onderwijsniveau.

Onderschatting van IQ bij taalproblemen
In het onderzoek zijn ook moeilijk lerende kinderen en kinderen met taal- en spraakstoornissen getest. Zeer moeilijk lerende kinderen bleken met de SON-R 6-40 een hoger IQ te hebben dan met de reguliere intelligentietests. Het verschil betrof gemiddeld tien IQ-punten en in enkele gevallen meer dan vijftien IQ punten. Onderzoek bij kinderen met taal-, spraak- en/of gehoorstoornissen wijst in dezelfde richting: zij scoren op de SON-test gemiddeld elf IQ-punten hoger dan op de WISC-III.

Als deze kinderen met een reguliere intelligentietest getest worden, wordt hun IQ dus onderschat. Moeilijk lerende kinderen, kinderen met taal- en spraakstoornissen, maar ook kinderen met autisme of met dyslexie worden zo ernstig benadeeld. Datzelfde geldt voor allochtonen voor wie het Nederlands niet de moedertaal is. De achterstand van allochtone kinderen ten opzichte van autochtone kinderen is bij de veel gebruikte WISC-III twee keer zo groot als bij de SON-R 6-40. Hun verbale beperkingen met betrekking tot de Nederlandse taal leiden ertoe dat ze onterecht lager scoren op de intelligentietest. Dit kan grote consequenties hebben, onder andere voor het beschikbare onderwijsaanbod en hun kansen op ontwikkeling, en later voor het vinden van geschikt werk.

SON-R 6-40 niet-verbale intelligentietest
De SON-R 6-40 is de nieuwste versie van de SON-tests die nu ook voor volwassenen is genormeerd. Het is de oudste nog in gebruik zijnde Nederlandse intelligentietest (de eerste versie is in 1943 uitgebracht) en het is de enige in Nederland ontwikkelde intelligentietest die internationaal wordt gebruikt. Het Duitse en het Chinese normeringsonderzoek zijn afgerond en de SON-R 2½-7, de SON-test voor jonge kinderen, is onder meer gepubliceerd in Duitsland, Frankrijk, Tsjechië, Slowakije en Brazilië.