Ouderlijke macht en wat daarbuiten valt

13 april 2011
REDACTIE thema_opvoeden opvoed ABC recht

Ouderlijke macht en wat daarbuiten valt



Net als volwassenen hebben minderjarigen (kinderen tot 18 jaar) ook hun rechten. Die gaan soms verder dan ouders denken.

Op 20 november 1989 hebben de Verenigde Naties in New York het Verdrag voor de Rechten van het Kind aangenomen. In dat verdrag, dat in Nederland sinds 1995 van kracht is, legden 192 landen vast hoe ze met hun kinderen willen omgaan. Er staan 54 artikelen in met veertig kinderrechten. Aan de basisrechten, zoals het recht op bescherming, valt niet te tornen: die moeten alle landen garanderen. Maar omdat de wetgeving per land nogal kan verschillen, zijn veel rechten per land anders.

Wat zijn de kinderrechten in Nederland? Wanneer heeft een minderjarige een eigen beslissingsbevoegdheid? En wat als deze wettelijke bevoegdheid in conflict komt met de ouderlijke bevoegdheid?

De Kinder- en Jongerenrechtswinkels hanteren een leeftijdsladder die een helder overzicht geeft van de rechten en plichten van pubers. Een greep uit hun rechten:

Ouderlijk gezag
Alle minderjarigen staan onder het gezag van hun ouders. Dit betekent dat ouders in belangrijke mate iets te zeggen hebben over hun minderjarige kinderen, bijvoorbeeld over woonplaats, school en huisregels.

Maar wat te doen als een minderjarige juridisch in zijn of haar recht staat en de ouders het beslissingsrecht van de minderjarige dwarsbomen? Neem bijvoorbeeld roken of drinken: wat gebeurt er juridisch als de ouders het gebruik hiervan verbieden, terwijl kinderen van 16 jaar of ouder niks illegaals doen? In de praktijk worden dit soort problemen onderling opgelost, zo leert een rondgang langs de Kinderrechtswinkel en de Raad voor de Kinderbescherming. Als men er binnen het gezin onverhoopt niet uitkomt, is er altijd nog die begripvolle oom of tante die zo goed kan luisteren en er een voor beide partijen acceptabele oplossing uit kan slepen. Soms kan ook de Kinder- en Jongerenrechtswinkel bemiddelen.

In situaties waarin ouders en kinderen er met elkaar of behulp van anderen niet uitkomen, is het mogelijk om er een onafhankelijke partij bij te betrekken. De kantonrechter kan worden gevraagd een bijzonder curator te benoemen, die dan namens het kind optreedt.

Dit komt echter zelden voor in Nederland. Overigens zal een bijzonder curator nooit worden ingezet bij kleine problemen zoals roken en drinken: er moet wel sprake zijn van een dieper liggend probleem waar men gezamenlijk niet uitkomt.

Ondertoezichtstelling
Het inschakelen van een hulpinstantie gebeurt niet uitsluitend door meerderjarigen. Zo kunnen minderjarigen zich bijvoorbeeld zelfstandig wenden tot een van de vestigingen van Bureau Jeugdzorg. Dat bureau biedt ondersteuning aan alle gezinnen met ernstige opvoedingsproblemen.

Bureau Jeugdzorg kan, afhankelijk van de zwaarte van het probleem, de Raad voor de Kinderbescherming inschakelen. Deze raad kan de rechter vragen een ondertoezichtstelling uit te spreken en een gezinsvoogd te benoemen. Het kind staat dan onder toezicht, waardoor ouders in hun gezag beperkt worden.

Zo’n ondertoezichtstelling wordt echter niet zomaar aangevraagd door de Raad; andere manieren om hulp te bieden moeten dan al onderzocht zijn.

Vanaf hun zestiende mogen kinderen:
- een testament maken
- zich zelfstandig inschrijven bij de Gemeentelijke Basis Administratie (persoonsgegevens)
- beslissen over alle medische handelingen die ze krijgen
- een donorcodicil invullen

Vanaf hun twaalfde mogen kinderen:
- hun mening geven als de rechter eraan te pas komt bij problemen thuis.
- de rechter vragen een omgangsregeling met een van de ouders vast te stellen, te veranderen of te stoppen.
- meebeslissen over hun medische behandeling bij ziekte.
- lid worden van de medezeggenschapsraad op school.
- zelfstandig een Europese identiteitskaart aanvragen.
- bij adoptie is de stem van een twaalf-jarige of ouder bepalend.

Tekst: Jaap van Sandijk
j/M Pubers november 2005


Door REDACTIE / 13 april 2011 / ()

Opvoeden


Alle onderwerpen over opvoeding

120 artikelen voor categorie 'thema_opvoeden, kernstuk'
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z




Zoeken


Geef je mening

Groente eten: geef jij je kind het goede voorbeeld?

Groente eten: geef jij je kind het goede voorbeeld?

Nou, uh, nee, eigenlijk niet…

Nee, en daar doe ik ook niet moeilijk over

Ja, ik haal die 2 ons per dag

Ja, maar ik moet me ertoe zetten

Blijf gratis op de hoogte

Ontvang het laatste nieuws en speciale aanbiedingen van J/M in onze wekelijkse digitale nieuwsbrief.

J/M Weblog

Op het J/M weblog - ook wel blog genoemd - van J/M voor Ouders vind je de online "columns" van onze (ervarings)deskundigen op pedagogisch en opvoedkundig gebied.

Volg ons ook op

Volg ons op FacebookVolg ons op TwitterVolg ons op YouTube