Rust, reinheid, regelmaat
Greetje van der Werf, hoogleraar Onderwijzen en Leren aan de Rijksuniversiteit Groningen: ‘In ons onderzoek onder duizenden middelbare scholieren signaleren wij al jaren dat de jongste lichtingen minder goed presteren op wiskunde en begrijpend lezen – de vakken die wij toetsen. Geen dramatische daling, maar wel een gestaag neerwaartse trend. In de laatste studie hebben we ook spelling en grammatica meegenomen. Ik wil nog niets over de resultaten zeggen, maar kan wel bevestigen dat scholen daar inderdaad weinig aandacht aan besteden. Bekend is dat kinderen op scholen met een ordelijk klimaat beter presteren. Rust, Reinheid, Regelmaat. Hoe meer kinderen hun eigen leerproces moeten bepalen, des te moeilijker dat te realiseren is: geen structuur in inhoud, geen structuur in omgeving. Ik ben vóór verdergaande overheidsbemoeienis bij de invulling van het onderwijs. Niet alleen voorschrijven wat leerlingen moeten kennen en kunnen aan het eind van de schooltijd, maar ook wat ze aan het eind van elke klas moeten beheersen. Dan is dat voor iedereen duidelijk en objectief te toetsen.’

Stop het leerlingknuffelen
Leo Prick, onafhankelijk onderwijsadviseur en NRC-medewerker: ‘School moet tegenwoordig vooral “leuk” zijn. Dat heeft te maken met de maatschappelijke behoefte aan onmiddellijke beloning. Leren doe je voor vandaag, staat in de brochure van een gerenommeerd onderwijsvernieuwingsinstituut. Je mag leerlingen vooral niets laten doen wat ze niet “leuk” vinden. Droge feiten leren bijvoorbeeld. Maar je moet eerst investeren in saaie lessen om verder te kunnen komen. Als je nooit geleerd hebt hoe je een strijkstok vast moet houden, kun je ook nooit vioolconcerten spelen. Laten scholen een voorbeeld nemen aan muziekopleidingen en sportclubs. Die eisen het uiterste van hun pupillen. Terwijl leerlingen op school gepamperd worden. Blijkbaar vinden wij het wel belangrijk dat kinderen op fysiek of emotioneel gebied hun grenzen leren kennen, maar niet op intellectueel terrein. Zo ervaren ze nooit hoe het is om boven jezelf uit te stijgen.’

Master-meesters
Kees de Glopper, hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands/alfa-didactiek aan de Rijksuniversiteit en de lerarenopleiding Groningen:
‘Als ik minister van Onderwijs zou zijn, zou ik als eerste het lerarentekort en de status van het beroep aanpakken. Niet alleen moet het salaris omhoog, maar ik vind ook dat docenten verplicht moeten worden om bij te scholen en op de hoogte te blijven van hun vak. Dat kan als er een beroepsregister wordt ingesteld, zoals ook artsen die kennen. Basisschoolleerkrachten zouden meer moeten weten over de taal- en rekenontwikkeling van kinderen zodat ze weten hoe de kennisverwerving verloopt en wat ze daaraan kunnen doen. Op de PABO’s is een inhaalslag nodig. Eigenlijk zou voor aankomende leerkrachten moeten worden vastgelegd wat ze aan het eind van hun opleiding moeten kennen en kunnen. In Utrecht is een academische opleiding gestart; Groningen volgt binnenkort. Een fantastisch idee!’

Op naar de 8!
Rob Limper, directeur Vereniging Openbaar Onderwijs: ‘Vroeger zouden mijn ouders van die krappe zeven zeggen dat ik wel iets beter mijn best moest doen, omdat het richting vijf gaat. Terwijl ik denk dat het ook een zeven kan worden. Toch moet het hoger. Op naar de 8! Dat kan, gezien de huidige investeringen door de overheid. Maar daar gaat nog zeker een hele schoolgeneratie overheen.

Terug naar normaal
Presley Bergen, woordvoerder Beter Onderwijs Nederland: ‘De leerling zijn tegenwoordig prinsjes en prinsesjes op school. Zij bepalen wat ze leren, wanneer en hoe; resultaat van het Nieuwe Leren, waarin ze zichzelf moeten sturen en de docent ze coacht. Op sommige onderwijsinstellingen heeft dat zelfs tot afschaffing van de klaslokalen geleid. Daar zitten leerlingen in één grote ruimte gezellig studiehuisje te spelen. Docenten storten zich en masse op het psychologisch welbevinden van hun leerlingen, hun houding en gedrag, in plaats van op het aanleren van theorie en vaardigheden. Dat kunnen ze niet helpen: op de lerarenopleidingen doen ze zelf niks anders dan persoonlijke ontwikkelingsplannen en reflectieverhalen over zichzelf schrijven. Het systeem van het Nieuwe Leren staat haaks op het creëren van orde en rust. Het vereist dat kinderen zelf in staat zijn structuur in hun handelen te scheppen. Iets waar ze tot een jaar of 22 nog helemaal niet toe in staat zijn. Daar komt bij dat de meeste ouders die strikte regeltjes wel voor andere kinderen willen, maar niet voor hun eigen kind. Het zijn dezelfde ouders die op hoge poten verhaal op school gaan halen als hun kind onheus bejegend is. Terug naar streng? Terug naar normaal!’

Maatwerk nodig
Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad: ‘Middelbare scholieren hebben het tegenwoordig niet makkelijker dan hun ouders vroeger. School heeft concurrentie gekregen van andere interessegebieden van leerlingen: er is nu zoveel meer. Logisch dus dat scholieren flink calculeren, dat doet de maatschappij ook. Ouders hebben wel een punt als ze zeggen dat
het huidige onderwijs niet alle jongeren de kans biedt het uiterste uit zichzelf te halen. Wil je dat realiseren, dan zou je eigenlijk individuele leerroutes moeten aanbieden. Onmogelijk in een klas met 30 leerlingen. Maar ik zie wel dat middelbare scholen steeds meer investeren in maatwerk. Ook al omdat ouders daarom vragen. Die willen dat de docent iets doet aan de achterstand van hun zoon of dochter en “dwingen” hem zo om in te spelen op de individuele onderwijsbehoeftes. Makkelijk zal het niet worden. Leraren zijn opgeleid om hun vak te geven. En nou moeten ze zich opeens bezighouden met leerstijlen en ontwikkelingsfasen.’

Sommige ouders vragen veel tijd
Mieke Groenendijk, 34 jaar werkzaam in het basisonderwijs:
‘Alle ouders willen een goede toekomst voor hun kind. Ze weten dat de maatschappij hoge eisen stelt en dat opleiding belangrijk is. Heeft hun kind moeite met leren of problemen met zijn gedrag, dan worden ze onzeker en voelen ze zich machteloos. Dan willen ze alles doen om het pad te effenen. Soms - lang niet altijd! – vragen ze daarbij erg veel tijd en aandacht van juf of meester. En ze raken geïrriteerd als die dat afhouden. Terwijl leerkrachten toch echt ook maar beperkt tijd hebben! Soms wordt de onvrede dan op de juf afgeschoven.
Grappig dat ouders vinden dat het strenger moet op school. Ik ben niet vies van straf. Maar dan wil ik wel dat ook óuders het gezag van de leerkracht accepteren zodat mijn collega’s en ik niet zoveel tijd kwijt zijn met ons te verantwoorden.’