7 opvoedvoornemens: ‘Vanaf nu ga ik het anders doen’

redactie 19 jun 2018 Opvoedstijlen

Het is nooit te laat voor goede opvoedvoornemens. Vaker iets gezelligs met je kind doen, minder tegen hem schreeuwen en meer van het moment genieten. Maar waarom is het toch zo moeilijk ingesleten gezinspatronen te veranderen?

Neuropsycholoog Hagar Donners weet hoe dit komt. “Ieder gezin ontwikkelt zijn eigen patronen. Ouders en kinderen beïnvloeden elkaar daarbij. Gedrag van de jonge gezinsleden lokt gedrag van de oudere uit, wat op zijn beurt de kinderen weer triggert, enzovoort. Hoe vaker een bepaalde situatie zich voordoet, hoe automatischer de reacties worden. Zo slijten gewoontes in.”

Hersens

Wat er dan precies in de hersens gebeurt, is een ingewikkeld verhaal. Tenzij je je brein vergelijkt met een gestroomlijnd wegennetwerk. “Aanvankelijk worden alle kleine dorpjes verbonden door zandweggetjes die door de weilanden kronkelen. Het zandpad dat het vaakst wordt genomen wordt allengs breder, beter begaanbaar en verandert meer en meer in een snelweg. Andere zandweggetjes zullen vermeden worden: via de grote route gaat het immers sneller. Op den duur raakt het zandpad begroeid met gras en verdwijnt het. In je brein ontwikkelt zich ook zo’n wegennet. Als je merkt dat je kind stil wordt wanneer je je stem verheft, zul je steeds vaker schreeuwen. Na een tijdje sta je daar niet eens meer bij stil: het wordt een automatische reactie. De verbindingen tussen actie en reactie worden steeds sterker: het worden snelwegen. Uit onderzoek blijkt dat ons lichaam die snelwegreactie automatisch voorbereidt en uitvoert als je er niet bij nadenkt.”

Baas over je brein

“Vijfennegentig procent van wat wij doen, komt voort uit ons onbewuste”, zegt Robin Stevens. Hij is expert in Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP). In NLP gaat het erom door middel van communicatie (met jezelf en met anderen) invloed te krijgen op die onbewuste denkprocessen. Zo leer je je brein te sturen en de baas te worden over het Grote Onbewuste. Vaak is dat helemaal niet nodig. Ademhalen, lopen, schrijven, bewegen: je kunt het rustig overlaten aan je onbewuste. Stel je voor dat je overal bij zou moeten nadenken. Maar soms doet dat onbewustzijn iets wat je bewustzijn helemaal niet wil. Dan zeg je bijvoorbeeld tegen je zoon dat het niet erg is dat hij met zijn vieze schoenen je pas gedweilde vloer bevuilt, terwijl je hele lichaamshouding en stemgebruik uitdrukken dat je hem het liefst met zijn hoofd in je schoonmaakemmer zou duwen.

Zo gaat het ook met goede voornemens. Op een gegeven moment besluit je dat het anders moet. Dat is een bewuste beslissing. In feite probeer je zo met je 5 procent bewustzijn de onbewuste 95 procent, die tot dan toe je reacties bepaalde, te overrulen. Helaas is niet die 5 procent verantwoordelijk voor je gedrag, maar die 95. Die is na verloop van tijd echter alweer vergeten dat je andere plannen had en vervalt weer in zijn oude gewoontes. En daar baal je van.

Volgens zowel Stevens als Donners is het zeker mogelijk om dit te veranderen. Je hebt een veto over je automatische reacties. Met veel oefening, volharding en wilskracht kun je nieuwe snelwegen maken en oude laten ondergroeien.

7 opvoedvoornemens met tips

1. Niet meer schreeuwen

Opvoedvoornemen nummer 1 voor veel ouders. Dat die poging zo vaak mislukt, snapt Stevens wel. “Als ik jou zeg om niet aan snoep te denken, waar denk je dan aan? Juist. Het woordje 'niet' is een heel krachtige manier om het tegenovergestelde te bereiken. Je geeft jezelf een negatief commando.” De oplossing lijkt simpel: formuleer je voornemen positief. Oftewel; vanaf nu zeg ik dingen op een rustige manier.

2. Doorslapen

Wil je af van die gebroken nachten? Ook hierbij geldt: ga van het positieve uit. “Liever dan aangeven wat je niet wil, kun je formuleren wat je wél wil”, raadt Stevens aan. “Maak een filmpje in je hoofd van je ideale nacht.” Bedenk hoe jij je kind vertelt dat hij na je verhaaltje lekker gaat slapen (in plaats van te waarschuwen dat hij niet mag roepen). Zie in de volgende scène hoe jij je relaxed nog eens omdraait en hoe je de volgende ochtend uitgerust wakker wordt. Je onbewuste begint zo te snappen wat je bedoeling is. ‘O, wil je het zo?', zegt die 95 procent. Draai je die film vaak af, dan verandert er iets in je brein.

3. Bewuster eten

Wil je het liefst elke dag verantwoord koken, maar komt het er niet altijd van? Of is dit lastig omdat je kind 'niets lust'? Stevens kent natuurlijk de specifieke situatie in jouw gezin niet, maar weet dat veel ouders onbewust een andere boodschap overbrengen dan ze bedoelen. Je wil dat ze zonder morren hun dagelijkse 150 gram groen naar binnen werken en niet talen naar frituur. Maar je zégt dingen als: ‘Straks gaan we lekker patatjes eten’ en ‘Wel je broccoli opeten, hoor’. Bij de eerste zin klinkt je stem vrolijk, je lacht er misschien bij; bij de tweede kijk je strenger en praat je meer staccato.

Kinderen pikken die non-verbale boodschappen feilloos op: patat = feest, broccoli = straf. De remedie: verander het plaatje in het hoofd van je kind. Ga bijvoorbeeld samen koken. Laat hem de groente uitzoeken, snijd die samen, gooi het samen in de pan, laat hem proeven of het al gaar is, maak er een feestje van. Zo gaan ze die groene stronkjes associëren met iets fijns.

4. Meer qualitytime met de kinderen

Misschien neem jij je ook regelmatig voor: ik ga vanmiddag leuke dingen met de kinderen doen. Maar dan komt het er weer niet van en voel je je schuldig en/of een slechte moeder. Maak die Interne Criticus een kopje kleiner, zeggen de experts. In NLP-termen heet het dat: een positieve Interne Dialoog met je jezelf aangaan. Dat klinkt wat hoogdravend, maar het betekent simpelweg: praat tegen jezelf zoals je dat tegen je beste vriendin zou doen. Die vertel je ook niet dat je een enorme sukkel bent. In tegendeel: je bent bemoedigend, vriendelijk, solidair. Geef jezelf ook zulke vrolijke feedback. En trouwens: je hóéft niet elke dag met ze te kleien om een goede moeder te zijn.

5. Stoppen met opjagen

Voorbeeld: Noë is niet zo snel. Ook op school mopperen ze over haar trage tempo. Moeder Marieke vindt dat ze daar niet zo moeilijk over moeten doen. Toch frustreert dat getreuzel haar ook thuis. Ze is geneigd tijdens het avondeten haar hand op Noë’s lepel te leggen en die eventueel zelfs met zachte dwang richting mond te dirigeren. Het irriteert Marieke dat het haar zo frustreert. Zie hier het begin van een vicieuze cirkel.

Mariekes eerste stap naar een beter leven was dat ze zich bewust werd van de achterliggende oorzaken van haar eigen frustraties en leerde die los te koppelen van Noë’s situatie: “Ik moest stoppen mij met haar te identificeren: Noë is mij niet. Ik heb geleerd het geteut van Noë te zien als een op zichzelf staand probleem. Ik kijk er nu van buitenaf naar – en niet meer van binnenin. De grootste emotionele lading is er vanaf. Daardoor ben ik minder gespannen, pikt Noë dat op, en kunnen we er makkelijker mee omgaan.” Ze houdt haar relaxte reactie nu al langer vol dan voorheen.

6. Consequenter en strenger zijn

Dit is typisch zo’n voornemen dat gedoemd is te mislukken omdat-ie te groot en te vaag is. Maak het behapbaar. NLP’ers doen dat met de PIET-methode. 1. Positief formuleren (geen ‘niet’), 2. Initiatief nemen (jij doet het), 3. Ecologisch plan (goed voor jou, goed voor je omgeving) en 4. Toetsbaar. Dat laatste houdt in dat je duidelijk voor ogen hebt waar je heen wil en een plan van aanpak maakt.

Begin klein. Eén dag je stemgeluid beheersen geeft al een kick. Stel dat je dat de volgende dag ook zou proberen? En de komende week? Houd je het dertig dagen vol, dan slijt de nieuwe gewoonte langzaam maar zeker in. Probeer jezelf ook niet op alle fronten tegelijk te veranderen.

7. Beloon jezelf

Dit heeft vermoedelijk geen enkele ouder op zijn wensenlijstje staan. Toch zou het niet misstaan onder al die andere goede opvoedvoornemens. Geef jezelf een denkbeeldig schouderklopje als je je conform plan hebt gedragen. Wees niet te streng voor jezelf als het fout gaat. Kan gebeuren. Volgende keer beter. Of volgend jaar.

Meer informatie, ook over NLP-trainingen: www.robin-stevens.nl
En kijk op www.jmouders.nl/ouders/opvoedstijlen

 

Dit is gebaseerd op een artikel van Anne Elzinga voor J/M voor Ouders.

Reageer op artikel:
7 opvoedvoornemens: ‘Vanaf nu ga ik het anders doen’
Sluiten