Driehonderdvijftig uur letters leren

Het heeft geen zin om kleuters al te belasten met letters lezen; je kunt beter wachten tot kinderen iets ouder zijn. Dit stelt ontwikkelingspsycholoog Ewald Vervaet in een betoog in de Volkskrant. Vervaet vindt het kolder dat kleuterjuffen op sommige scholen wel 350 lesuren besteden aan het aanleren van zestien letters. Als ze hier pas in groep 3 mee zouden beginnen, leren de kinderen hetzelfde aantal letters in pakweg 40 uur en kunnen ze er ook nog iets mee. De meeste kinderen zijn namelijk pas met 6,5 jaar klaar om te leren lezen, en niet al in de kleutergroepen, iets waar menig ouder en leerkracht op lijkt te hopen.

Het thema hoge verwachtingen houdt ons bezig. We schrijven er verhitte stukken over op discussieplatforms en in de krant. We bloggen en twitteren ons een ongeluk over dit onderwerp. Want het gaat over onszelf en de toekomst van onze kinderen. En niks is ons dierbaarder dan dat. De voorstanders van hoge verwachtingen zijn alleen maar prestatiegericht, de tegenstanders vinden dat we doordraaien in deze prestatiegerichte maatschappij, waarin steeds minder ruimte is voor kinderen om echt kind te zijn. Tenminste dat zijn de verwijten die over en weer gaan. Ik vind het wel goed dat er een discussie over hoge verwachtingen gevoerd wordt. Het dwingt leerkrachten en ouders weer kritisch naar onderwijs te kijken en wat je op welke leeftijd van kinderen mag verwachten.

Om de juiste verwachtingen van kinderen te hebben, is het belangrijk om de ontwikkeling van kinderen in het algemeen te volgen, en in het bijzonder de ontwikkeling van je eigen kind. Om vast te stellen of de verwachtingen die leerkrachten van hun leerlingen hebben reeel zijn, moet je iets afweten van onderwijs. Ook is het handig om te weten wat de overheid en dus de onderwijsinspectie van scholen vraagt.

De onderwijsinspectie focust zich al jaren op scholen waar kinderen de school met slechte resultaten verlaten. Om kinderen beter te laten scoren op de eindtoetsen heeft de onderwijsinspectie besloten om streefdoelen te stellen. Bijvoorbeeld: minimaal 15% van de kinderen moet goed scoren op begrijpend lezen, en niet meer dan 15% mag een onvoldoende halen. Scholen die er in de verste verte niet in slagen om hun targets te halen, krijgen sancties opgelegd. Ze krijgen een waarschuwing, en nog een waarschuwing, en als de resultaten op alle fronten zwak blijven, kan de gemeente deze scholen sluiten.

Omdat kinderen een eenmaal opgelopen achterstand vaak niet meer inhalen, worden scholen dus nu gedwongen om niet pas in groep 3, maar al vanaf de kleutergroepen – en liefst ook al op de creche – te beginnen met de voorbereiding op het latere lezen en rekenen. In een kleutergroep kan daarom het doel zijn dat het kind aan het einde van groep 2 dertien medeklinkers moet kennen. Kent het kind deze letters niet, dan onderzoek je waar dit aan ligt. Staat z'n hoofd er nog niet naar? Prima, dan komt het later. Maar is het omdat de leerkracht het nooit heeft aangeboden, dan is het een gemiste kans geweest.

En natuurlijk zijn kinderen die zonder enige letterkennis naar groep 3 gaan niet per se gedoemd te mislukken, maar het betekent wel dat er wat extra werk aan de winkel is voor de leerkracht in groep 3. En dat de leerkracht van groep 3 deze ˜achterstand' in 40 lesuren zou moeten kunnen inhalen, zal best, maar de leerkracht van groep 3 heeft nog meer op het programma staan dan alleen taal en letters leren. Als de kleuterjuf dus al wat voorwerk gedaan heeft, is dat mooi meegenomen.

Dat een leerkracht 350 uur nodig zou hebben om zestien letters aan te leren, vind ik de grootste onzin die ik ooit gehoord heb. De kunst is juist om de lessen kort te houden en te ontdekken welke kinderen de stof snel oppikken en welke leerlingen extra ondersteuning of uitdaging nodig hebben. Maar daar kom je alleen maar achter door de kinderen voldoende aan te bieden. En niet door de kinderen angstvallig weg te houden van ˜stof voor vergevorderden'.

Reageer op artikel:
Driehonderdvijftig uur letters leren
Sluiten