Etiquette voor internetsucces

Online omgangsregels

1. Communiceren is publiceren

Jongeren denken vaak niet goed na over de gevolgen van hun acties. Ze zien ook het probleem niet van het openbare karakter van internet. Privacy is voor hen geen onderwerp. En dus plaatsen ze gerust alles online, van hun diepste zielenroerselen tot hun meest sexy foto's. Het is aan jou om je tiener duidelijk te maken dat alles wat je online zet, voorgoed terug te vinden zal zijn. Als je kind later gaat solliciteren, zal een werkgever zijn naam ongetwijfeld opzoeken op internet. Gênante foto's en grof taalgebruik – hoe gedateerd ook -zullen vaak als eerste komen bovendrijven. Het is heel belangrijk dat je kind zich dat realiseert bij alles wat hij online doet. Nu al werken aan je (online) imago is geen overbodige luxe.

Adviezen die je je kind kunt geven voor het bewaken van zijn imago

  • Bepaal zelf wat je wilt dat anderen over jou kunnen vinden. Houd zoveel mogelijk de regie.
  • Neem op internet een zakelijke en een privé-identiteit aan. Met je volledige naam kun je laten zien welke talenten je hebt en zorgen dat je zoveel mogelijk Google-treffers krijgt. Maar gebruik een nickname (pseudoniem) voor echt persoonlijke dingen.
  • Google jezelf regelmatig zodat je weet wat anderen over jou kunnen vinden. Via google.com/alerts kun je zorgen dat je een berichtje krijgt wanneer er iets over jou wordt gevonden.
  • Ook dingen die niet meer direct op internet terug te vinden zijn, worden ergens bewaard. Zie www.archive.org.
  • Respecteer de privacy van anderen. Mensen kunnen het heel vervelend vinden als je foto's plaatst die zij als privé ervaren, zoals beelden van een uit de hand gelopen feestje. Vraag dus toestemming aan je vrienden als je foto's van hen in je profiel wilt zetten.

2. Wie goed doet, goed ontmoet

Binnen online communities zoals Habbo Hotel of GoSupermodel is het belangrijk dat je netwerkt, investeert in anderen, iets voor anderen over hebt. Remco Pijpers: 'Wanneer iemand jouw kind op Habbo voor zijn verjaardag tien bankjes cadeau geeft, en hij geeft er op de verjaardag van die ander maar één terug, dan is dat niet handig. Leg je kind uit dat je eerst goodwill moet kweken voordat anderen je iets gunnen. Voor hun latere carrière is het een voordeel wanneer kinderen sociaal hebben leren handelen en hebben leren netwerken.'

3. Positief zijn maakt vrienden

Positiviteit online loont enorm. Zo hebben zeurderige mensen op Twitter veel minder volgers dan Twitteraars die leuke, interessante linkjes plaatsen en hun enthousiasme over nieuwe ontdekkingen delen. Ook ruziemaken op fora of in communities wordt onmiddellijk opgemerkt. Zelfs als jouw kind niet begon; zijn antwoorden worden gelezen en dat imago blijft aan hem kleven. Leer hem daarom ruziezoekers te negeren, of, als het te gek wordt, hulp in te roepen van een volwassene.

4. Behandel anderen zoals je zelf behandeld wil worden

De anonimiteit van internet maakt dat kinderen er openhartiger durven zijn dan op het schoolplein. Dat is goed, want kinderen die vroeger misschien eenzaam waren kunnen nu hun hart uitstorten bij zielsverwanten. Maar de keerzijde is dat het taalgebruik door de fysieke afstand verhard is. Je hoeft immers niet bang te zijn dat je een klap krijgt als je iemand uitscheldt op msn.

Het is daarom van belang dat je je kind leert wat het effect kan zijn van geschreven woorden en online gedrag. Pijpers: 'Veel kinderen vinden zelf niet dat ze pesten via internet, maar intussen halen ze wel geintjes uit die helemaal niet leuk zijn voor de ontvanger. Zo had een stel jongens vlak voor oud en nieuw een gruwelijke foto van afgebrande vingers naar de hele klas gestuurd. Dat vonden ze zelf heel grappig, ze dachten er niet over na hoe schokkend het voor de anderen was.'

Het empatisch vermogen is bij tieners niet zo actief, daar moet je als ouder dus voortdurend op hameren. Leg uit dat een geintje niet als zodanig hoeft over te komen. Help ze relativeren wanneer ze een dreigende kettingmail ('Stuur deze mail door aan vijftig mensen, anders ga je dood') ontvangen. Benadruk dat het geen persoonlijk dreigement is. En leer ze tot tien te tellen wanneer ze geïrriteerd of boos raken door iets wat anderen doen of schrijven. Vertel ze ook dat het wel zo aardig is om snel op berichtjes, zoals krabbels op Hyves, te reageren. Te lang wachten kan ongeïnteresseerd en dus onvriendelijk overkomen.

5. Kijk uit met pesterijen

Vaak is het niet eens zo kwaad bedoeld. Je puber maakt stiekem een filmpje van een boze leraar en plaatst die op You Tube. Om er vervolgens met de hele school om te kunnen lachen. Of samen met een technisch vriendje hackt hij het msn- of Hyves-account van een klasgenoot en post in diens naam allerlei gekke dingen. Maar het online zetten van stiekem opgenomen filmpjes kan strafbaar zijn. Net als het hacken van andermans account. Je kind kan dus zomaar een heuse aanklacht aan zijn broek krijgen. Het is goed daarvan doordrongen te zijn.

6. Wees creatief

Als kinderen dan toch al veel achter hun computerscherm zitten, laten ze dan hun creativiteit gebruiken. Want wanneer ze later gaan solliciteren, is het niet ondenkbaar dat de internet-activiteiten die ze nu ontplooien in hun voordeel gaan werken. Een goed cv, de juiste buitenschoolse activiteiten, of een professioneel online profiel kunnen dan net het verschil maken. Door nu al te werken aan een profiel op bijvoorbeeld Hyves, of straks op LinkedIn met nét een betere foto en mooiere lay-out, geeft je kind een online visitekaartje af. Voor vrijwel elke baan of opleiding is het handig om vast te leren hoe je zelf websites bouwt, video's maakt en foto's bewerkt. Het staat bovendien goed als je kunt laten zien dat je als scholier al zoveel initiatief nam. Pijpers: 'Het zal in de toekomst ook steeds lastiger worden om toegelaten te worden tot populaire opleidingen. Dan kan het echt helpen als je nu al online aan de weg timmert.'

7. Verfijn digitale vaardigheden

Zowel voor hun schoolloopbaan als latere carrière is het voor kinderen belangrijk dat ze handig zijn met computers en internet. Remco Pijpers: 'Goed leren zoeken op internet bijvoorbeeld, is heel essentieel. Het vinden van de juiste, betrouwbare informatie is niet altijd gemakkelijk en veel jongeren geven snel op. Je kunt een kind leren een goede zoekopdracht te formuleren door hem opdrachtjes te geven. Bedenk een vraag van de dag, zoals: wat is de grootste planeet? En zoek het antwoord samen op.' Op die manier leer je kinderen ook meteen dat er ogenschijnlijk betrouwbare sites zijn, zoals Wikipedia, die misschien toch onjuiste informatie geven. Door ze uit te leggen dat iedereen informatie op zo'n site kan zetten die niet op juistheid wordt gecheckt, nemen ze de inhoud niet meer klakkeloos over en leren ze kritisch denken.

Ook een digitaal bijbaantje is een goed idee, evenals het zelf leren maken van games. Een vrijwillige moderator van sites als Habbo Hotel leert veel over technische aspecten, maar ook over ethiek (wat kan wel en wat kan niet?). Ouders doen er goed aan dit aan te moedigen; kinderen leren er enorm veel van. En zelf games maken is leerzamer dan het gamen zelf. Als je kind dus helemaal in to games is, kun je hem wijzen op sites als gamemaker.nl.

Er zijn ook summerschools en workshops. En je kunt met hem kijken welke opleidingen er zijn, en welke vaardigheden hij in de toekomst nodig heeft.

Pijpers: 'Kruip achter de computer en laat je kind uitleggen wat hij aan het maken is. Zo kun je hem tussen neus en lippen door vertellen dat je voor het gebruik van veel afbeeldingen toestemming nodig hebt. Je kunt hem laten nadenken over ethische dilemma's als: seks en geweld verkoopt, maar wil je ook dat je kleine broertje dat ziet? En: voor wie is deze game eigenlijk bedoeld?'

8. Durf te ondernemen

Je kunt je kind al vroeg stimuleren om te gaan ondernemen. Met het maken van een webshop of slimme applicatie voor de iPhone, kunnen tieners zelf al wat geld verdienen. Of denk aan maatschappelijk ondernemerschap. Kinderen zijn altijd op zoek naar manieren om mensen of dieren helpen. En internet kan ze aanzetten tot het doen van goede daden. Pijpers: 'Ze kunnen zelf een actie bedenken. Maar ze kunnen ook gevolg geven aan oproepen van andere sites. Zo heeft GoSupermodel eens een Goede Daden Week georganiseerd waar kinderen werd opgeroepen belangeloos drie goede dingen voor een ander te doen, zoals opstaan in de bus voor een oude dame of lief zijn voor een buitenbeentje. Vervolgens moesten ze daarover schrijven. Aan die actie deden uiteindelijk vijfduizend meiden mee. Fantastisch.'

9. Hoor, zie en zwijg niet

Je kind vragen naar zijn leven op internet is minstens zo belangrijk als informeren hoe de schooldag is geweest. Remco Pijpers: 'Met de vraag “Heb je nog iets meegemaakt op internet?” erken je hun sociale bestaan, de wereld waarin zij vertoeven. Internet is geen eenzaam gebeuren. Op Habbo zitten elke dag honderdduizend Nederlandse kinderen, die van alles met elkaar meemaken. Stel geïnteresseerde, onbevooroordeelde vragen, en je zult zien dat de verhalen vanzelf loskomen. Zeg dus niet: “Honderd vrienden op Hyves, dat slaat toch nergens op?” Maar vraag: “Wat is dat nu eigenlijk, internetvriendschap?'” Het is de kunst niet te willen adviseren maar je puber te laten praten. Pijpers: 'Zet ze in de rol van deskundige, dat werkt heel goed bij tieners. En zo denken ze toch na over de vragen die jij stelt.'

Dit kun je afspreken

  1. Om uit te knippen en op te hangen
  2. Als je iets niet zou doen IRL (In Real Life), doe het dan ook niet in cyberspace.
  3. Onthoud bij alles wat je online zet, dat internet een ijzeren geheugen heeft. Alles is in de toekomst terug te vinden. Zelfs als je denkt dat het weg is.
  4. Vermeld persoonlijke dingen alleen onder een nickname.
  5. Zorg dat alleen je vrienden je profiel kunnen zien. Houd er rekening mee dat je profielfoto en -naam voor iedereen zichtbaar zijn.
  6. Zet geen gegevens of foto's van anderen online, zonder dat ze jou toestemming hebben gegeven.
  7. Accepteer alleen betrouwbare uitnodigingen van bekenden, en check zo nu en dan je vriendenlijst. Hoort iedereen er nog bij?
  8. Wees vriendelijk en attent. Met een positieve instelling en het uitdelen van complimentjes maak je je ook online geliefd.
  9. Reageer vlot op krabbels en berichtjes. Wie te lang wacht, komt ongeïnteresseerd en onvriendelijk over.
  10. Negeer ruzies en scheldpartijen. Post geen gemene of lompe berichten. Veel mensen lezen mee, het is slecht voor je imago en je kunt er last mee krijgen. Als je zelf wordt lastiggevallen, maak dan een schermafdruk als bewijs en ga naar een volwassene.
  11. Spreek nooit zomaar met iemand af die je online hebt leren kennen. Neem altijd een ander mee, laat thuis weten waar je bent en spreek af op een plek waar veel mensen zijn.
Reageer op artikel:
Etiquette voor internetsucces
Sluiten