Doen en laten bij peuters en kleuters

Doen en laten bij peuters en kleuters

Taal en spraak

Met 3 jaar kunnen kinderen al zinnetjes maken van drie tot vijf woorden, zoals ‘Ik wil tv kijken’ of ‘ik buiten toe?’. Vreemden kunnen de peuter ook steeds beter verstaan. Een kind kent op tweejarige leeftijd ongeveer 200 woorden.

Peuters hebben de neiging overal ‘nee’ op te zeggen. Dat komt vooral omdat ze zichzelf en hun grenzen aan het ontdekken zijn.

In dit stadium worden er ook doorlopend vragen gesteld (‘Waarom?’ ‘Wat is dat?’). Het beste is om zo veel mogelijk een beknopte uitleg te geven en niet het geduld te verliezen.

Het uitspreken van twee medeklinkers achter elkaar kan moeilijk zijn. ‘Schoen’ wordt ‘soen’ en ‘wesp’ wordt ‘weps’.

Zingen is goed voor de taalontwikkeling. Door liedjes leren ze er nieuwe woorden bij en weten ze hoe ze woorden moeten uitspreken.

Zindelijkheid

Over het algemeen worden kinderen tussen de 3 en 4 jaar overdag zindelijk en blijven ze ’s nachts droog vanaf hun vijfde.

Peuters hebben vaak moeite om hun ontlasting op de wc te doen. Ze kunnen moeilijk afscheid nemen van iets dat ze zelf gemaakt hebben of vinden het doorspoelen eng.

Tien procent van de zesjarigen plast nog geregeld in bed. Bij jongens komt bedplassen vaker voor dan bij meisjes.

Taakjes

Kinderen van 2 en 3 jaar zijn prima in staat om eigen taken in het huishouden uit te voeren, zolang het maar veilig en simpel werk is. Voorbeelden zijn:

  • speelgoed opruimen
  • onbreekbare borden en bekers afdrogen of afwassen
  • boodschappentas helpen uitpakken
  • meehelpen met koken: groenten wassen of in stukjes breken, gehaktballetjes draaien, deeg kneden
  • post uit de brievenbus halen
  • planten water geven
  • was in de wasmand gooien
  • kruimels opvegen met een (klein) stoffer en blik
  • eigen rommel in de prullenbak doen

Vanaf 4 jaar kunnen kinderen daarnaast nog een aantal taken zelfstandig uitvoeren:

  • opruimen
  • dagelijkse verzorging: tanden poetsen, kleren uitzoeken, zelf aan- en uitkleden, schoenen aantrekken, jas ophangen.

Meehelpen in de huishouding blijft ook op deze leeftijd populair: denk aan stofzuigen, artikelen uit de winkelschappen halen, de deur opendoen, was uit de machine halen, tafel dekken en afruimen et cetera.

Door peuters al jong bij het huishouden te betrekken, samen taakjes te doen die ze leuk vinden én (lichamelijk) aankunnen, zorgen ouders ervoor dat kinderen het op oudere leeftijd gewoon vinden om mee te helpen. Bovendien leren ze zo bezigheden van begin tot eind af te maken.

Slapen

Een bedtijdritueel is nuttig, omdat de regels van het naar bed gaan op die manier duidelijk worden. Wassen, tanden poetsen, pyjama aan, verhaaltje voorlezen. Vooral peuters hebben een vast patroon nodig om zich veilig te kunnen voelen. Ze weten op deze manier dat ze hun ouders gedag moeten zeggen, maar dat ze elkaar morgen weer zullen zien.

Het komt nogal eens voor dat peuters en kleuters voordat ze in slaap vallen met hun hoofd tegen de muur bonken. Dat doen ze om tot rust te komen. In principe is het niet schadelijk.

Sociaal gedrag

Als peuters samen spelen, spelen ze naast elkaar. Kleuters daarentegen spelen steeds meer met elkaar.

Delen is moeilijk voor een peuter, evenals het afstaan van het eigen speelgoed aan een ander kind.

Drift

Het hoogtepunt van driftbuien ligt rond het tweede levensjaar.

Peuters hebben een drang naar zelfstandigheid en willen alles uittesten. Ze raken driftig als ze zichzelf iets hebben opgelegd wat ze niet kunnen uitvoeren of als hun behoeftes, bijvoorbeeld eten, niet meteen worden bevredigd.

Het beste is kalm te blijven en het kind proberen te begrijpen.

Kleuters hebben al meer controle over hun impulsen. Ze kunnen zich beter beheersen, omdat ze al beseffen wat wel en niet mag. Ook zijn ze in staat hun gevoelens uit te drukken in taal.

Motoriek

Kleuters hebben vaak nog geen echte voorkeur voor hun rechter- of linkerhand. Meestal komt tussen het vijfde en zevende jaar pas naar voren of ze rechts- of linkshandig zijn.

Een peuter is al in staat om zelf te eten. De ouders kunnen het voeren het beste afbouwen door het kind de eerste paar hapjes nog te geven en het daarna zelf de lepel te laten vasthouden.

Vierjarigen zijn in staat tijdens het eten een mes te gebruiken.

Voor een goede ontwikkeling van benen en voeten zijn de volgende spelletjes nuttig:

  • Op de tenen staan en de armen zo ver mogelijk strekken
  • met de tenen een doek of knikkers van de grond pakken en in een beker laten vallen
  • uit kleermakerszit opstaan zonder de handen te gebruiken
  • liggend op de rug een bal tussen de voeten rondraaien.

Negentig procent van de ouders van twee- en driejarige jongens vindt hun peuter overactief. Toch hoort een verhoogde activiteit bij deze leeftijd: kinderen zijn bezig met de ontwikkeling van hun lichaam.

Angst

Peuters kunnen overal bang voor zijn: voor pijn, voor bloed, dode dieren, voor afzondering, voor vreemden en zelfs voor de stofzuiger, omdat die zoveel lawaai maakt. Een peuter snapt het verschil tussen fantasie en werkelijkheid nog niet en heeft een groot inbeeldingsvermogen.

Als ouders laten zien dat zij niet bang zijn, werkt dat geruststellend. De peuter opzettelijk met de situatie of het voorwerp waar hij bang voor is confronteren, helpt niet. Het kind moet zelf over de angst heen groeien. Het is wel belangrijk om die angst serieus te nemen. Uitlachen werkt vaak averechts. De peuter krijgt er dan nog een angst bij, namelijk die om uitgelachen te worden.

Veel peuters hebben een fantasievriendje. Het is een soort knuffel waar ze troost en steun uit kunnen halen. Ouders hoeven het vriendje niet volledig te ontkennen, maar moeten er wel voor zorgen dat ze bijvoorbeeld niet via het fantasievriendje tegen hun kind gaan praten.

Spelen

Kinderen van 3 en 4 spelen graag buiten, willen klimmen en klauteren, knutselen veel, construeren en bouwen. Vijfjarigen hebben al meer vaardigheden onder de knie. Zij kunnen bijvoorbeeld al handwerken (breien, borduren, naaien) en combineren, passen en meten (bijvoorbeeld met puzzels).

Eenvoudige muziekinstrumenten, zoals een fluit, zijn ook in trek.

Door:

Meer artikelen uit ons netwerk


Gerelateerde artikelen

Tips van de redactie