Het media-dieet

redactie 21 jun 2018 Mediagebruik

Wel eens bijgehouden hoe lang een kind dagelijks achter een beeldscherm zit? Uren, als je niet oplet, zeggen de Britse deskundigen Teresa Orange en Louise O’Flynn, schrijfsters van het boek The Media Diet for Kids dat in Engeland momenteel een regelrechte hit is. ‘Zet ze op media-dieet,’ drukken ze ouders op het hart. En ze leggen uit hoe.

Valt het wel mee met uw kind? Schrijf dan eens een week lang ieder moment op dat hij of zij achter een beeldscherm zit. Niet alleen van de tv, ook van video, dvd, pc en Game Boy. Alles meetellen en niet hier en daar vijf minuten vergeten. Tien tegen één dat het dan schrikken is. Vooral ook, omdat steeds meer onderzoek uitwijst hoe slecht het is om een kind te lang achter het scherm te laten zitten. Het verband met overgewicht en premature diabetes door gebrek aan beweging is al bewezen, maar er zijn ook schadelijke psychologische gevolgen. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Washington kunnen kinderen die op jonge leeftijd al te lang achter een beeldscherm zitten, concentratieproblemen krijgen. Een ander onderzoek laat meer gedragsstoornissen zien, zoals agressie en depressie, veroorzaakt door een vervormd wereldbeeld. Niet zo gek: in Amerika heeft een gemiddeld kind tegen de tijd dat het 18 wordt zo’n 200.000 gewelddaden gezien op de tv. En in veel computerspelletjes wordt natuurlijk ook lekker bloedig rondgehakt.

Teresa Orange en Louise O’Flynn, twee Britse zussen die zelf in totaal vijf kinderen hebben tussen de 2 en 12 jaar, zochten naar een antwoord. Als (kinder)communicatiedes-kundigen en moeder wisten ze wel, zoals de meeste ouders, dat beeldschermverslaving niet goed kon zijn. Louise O’Flynn: ‘Wij wilden weten hoe schadelijk precies. We ondervroegen honderd ouders, grootouders, kinderverzorgers, onderwijzers en mediadeskundigen en iedereen bleek het over die negatieve gevolgen wel eens te zijn. Kinderen zelf trouwens ook. Maar de grote vraag was natuurlijk: hoe verander je dat dan in deze tijd? Er bleek geen enkel praktisch advies te zijn voor ouders. Je kunt wel rigoureus zeggen: uit, die buis! Maar de moderne media hebben ook zoveel goeds te bieden. Wij zijn ook helemaal niet tegen de media. Dus we hebben gezocht naar de juiste balans. We zitten middenin een gigantische mediaontwikkeling. Maar na elke revolutie komt er een fase waarin nieuw evenwicht moet worden gezocht. Wij hebben die gevonden in een heel bewuste en uitvoerbare rantsoenering van de kijktijd. En in werkelijk inzicht in wat er nou precies wordt aangericht als je als ouder geen grenzen trekt.’

Drie stappen-dieet

Het resultaat van hun bevindingen werd omgezet in een boek: The Media Diet For Kids. In deze handzame gids concluderen Orange en O’Flynn dat een kind gemiddeld niet langer dan twee uur per dag achter een beeldscherm mag zitten voor tijdverdrijf en amusement. Gebruik van de pc voor educatieve en creatieve redenen valt daar buiten, want dat is het probleem niet. ‘Het beeldscherm als passieve vermaker is verslavend.’

De onderzoeksters zeggen dat de kijktijd van kinderen aan banden kan worden gelegd met hulp van hun drie stappen-dieet.

Stap 1 is als het tellen van calorieën bij een gewoon dieet en inventariseert wat de media-consumptie precies is en welke programma’s en spelletjes onwenselijk zijn.

Stap 2 helpt, onder meer door slimme vragenlijsten, bij het kiezen van ‘gezonde’ media in plaats van ‘junk’. Wordt media-wijs als ouder, zeggen Orange en O’Flynn, weet wat er te koop is en waarnaar uw kind kijkt.

Stap 3 laat zien welke alternatieven er zijn en hoe een kind kan worden weggelokt van het beeldscherm.

Het is belangrijk dat ouders nagaan welk type kind ze hebben en welk type opvoeder ze zelf zijn. En hoe zijn de patronen thuis? Is de tv door tijdgebrek een handige babysitter? Houden gescheiden ouders er onderling afwijkende regels op na? Kijken ze zelf voortdurend naar sport op de buis? Zijn ze man of vrouw? Orange en O’Flynn: ‘Wij zien een groot verschil tussen de aanpak van vaders en moeders. Vaders zijn vaak zelf gèk op computers en maken zich vaak minder zorgen over de tijd dat hun kinderen achter de pc doorbrengen. Vaders zijn meestal ook minder bezorgd over de hoeveelheid geweld die hun zoons zien.’

De schrijfsters identificeren karaktereigenschappen van kinderen die het meeste risico lopen verslaafd te raken aan het beeldscherm. ‘Jongens raken makkelijker verslaafd aan computerspelletjes, meisjes aan soapseries en de sociale mogelijkheden van de computer: e-mailen en msn. Vaak is de computer ook een belangrijke uitlaat voor kinderen die niet goed meekomen op school. Die worden getroost door hun succes met computerspelletjes. Kinderen die vaak alleen zijn of roerige tijden meemaken, zoeken ook vaak hun toevlucht in het beeldscherm.’

Gedegen kennis

De onderzoeksters hadden gedegen kennis in huis voor de ontwikkeling van hun mediadieet. Louise O’Flynn werkte in de public relations en weet daardoor hoe mensen worden beïnvloed. Teresa Orange is psycholoog en werkte als kinderexpert voor een adverteer-?gigant die bekende reclamecampagnes maakte zoals My Little Pony, Smarties en Tony the Tiger. Als onafhankelijk onderzoeker werkte Orange later met Kellogg’s, Kraft en K’Nex aan de marketing van kindermerken en -producten. Louise O’Flynn: ‘Als mediaprofessionals weten we precies hoe de media werken en we kennen de trucs. We weten hoe de aandacht van een kind kan worden getrokken. Deze expertise hebben we willen gebruiken.’ Teresa Orange: ‘Een vriend zei dat we nu niet meer de jager zijn, maar de wildbeschermer. Als je zelf kinderen krijgt, verandert er veel. Louise en ik gingen ons hierdoor realiseren hoe moeilijk het voor een ouder is om te gaan met het grote media-aanbod voor kinderen. In Engeland zitten kinderen vaak zeven uur per dag achter een beeldscherm. Dat zijn toch zeker de misdeelde kinderen van deze tijd?’

De twee auteurs kwamen tot hun advies om de media-tijd te beperken tot twee uur per dag op basis van internationaal onderzoek. ‘Twee uur komt overeen met wat toonaangevende kinder- en gezondheidsdeskundigen, zoals de American Academy of Pediatrics (Amerikaanse genootschap van kinderartsen – red.) aanraden. Bovendien voelde het ook goed als cijfer. Wij zijn zelf moeder en we voelden dat we naar die twee uur kunnen leven en ons daar ook goed aan kunnen houden. Andere ouders zeiden hetzelfde.’

Trucjes van kinderen

Orange en O’Flynn dragen talloze ideeën aan om het media-dieet met succes door te voeren. Naast de drie stappen hanteren zij ‘Zeven Gouden Regels’, die ieder weer zijn aangevuld met top-tips (zie kaders). Die tips komen ook van de kinderen zelf. Die geven een vermakelijk en nuttig inzicht hoe zij, technisch ingewijd als ze zijn, ouders die zonder verder beleid ‘Buis uit’ roepen om de tuin weten te leiden. Zo vertelt een tienjarige jongen dat zijn moeder soms het toetsenbord weghaalt van de computer, maar dat hij de pc toch gewoon kan gebruiken, omdat hij een on-screen toetsenbord heeft gevonden. En een meisje van 9 gaat met haar Game Boy in een kast zitten en doet met een lineaal de deur op slot, zodat haar moeder niet weet waar ze is en wat ze doet.

Veel ouders, zegt Teresa Orange, grijpen pas in als de symptomen te bar worden. Als hun zoon zijn kamerdeur dichtdoet voor de neus van vriendjes, omdat hij niet gestoord wil worden bij zijn computerspel. Of als hun dochter elke avond uren zit te sms-en. ‘Het is nooit te laat om het patroon te veranderen. Maar doe dat wel zo snel mogelijk, zodat de schade beperkt blijft. Zorg dat je kinderen goed leren omgaan met de media voordat ze hun tienerjaren bereiken en de patronen al ingesleten zijn. Want dan wordt het erg moeilijk om van het scherm af te kicken.’

Alternatieven aanmoedigen

O’Flynn en Orange snappen als moeders natuurlijk dat ouders hun kinderen niet eindeloos kunnen vermaken als de buis eenmaal uit is. Maar, zeggen ze, er zijn manieren om hen aan te moedigen andere dingen te doen. Pak het slim aan. Investeer bijvoorbeeld vijf of tien minuten als een kind gaat knutselen, om hem even op weg te helpen. Laat hem daarna niet te lang alleen, maar ga af en toe even kijken en prijs hem om wat het doet.

‘Je kind zal dan langer doorgaan met datgene waarmee hij bezig is, waardoor je als ouder ook meer tijd krijgt. Want als een kind zijn interesse verliest, kost het je ook tijd om hem weer op gang te helpen. Dus het is de moeite waard meteen al wat aandacht te investeren. Als hij eenmaal lekker speelt, onderbreek hem dan niet.’

Louise Orange zegt over haar jonge dochters, beiden jonger dan 5: ‘Ik heb mezelf er ook op betrapt dat ik te snel de tv aanzet. Dat ik al gauw dacht dat ze geamuseerd moesten worden, terwijl ze tevreden waren met rondscharrelen.’

Verveling is goed, zeggen Orange en O’Flynn. Een kind zal misschien even tegensputteren als er niet meteen een activiteit voor hem wordt bedacht, maar is heel goed in staat om zelf toch iets te verzinnen. Moedig hem daarin aan. Zorg dus dat de ‘goede activiteiten’ (verkleeddoos, tekenspullen, muziekinstrument, bouwblokken) aanwezig zijn en makkelijk te pakken. Verzin thema’s – piraten, popconcert, voetbalstadion van Legostenen – en ruim ’s avonds niet meteen alles op, zodat kinderen nog dagen verder kunnen fantaseren over hun project.

Laat de tv de woonkamer niet overheersen. Zorg voor tenminste één kamer in huis zonder tv en pc. Zet de videobanden uit het zicht: als die voor het grijpen staan is de verleiding te groot. En wees niet trots als een kind al 34 computerspelletjes heeft. Laat hij de spelletjes die hij heeft eerst maar eens goed ‘verslijten’, voordat het volgende in huis komt. Laat hem daarvoor sparen. Werp natuurlijke barricades op, leg die uit en durf vaker nee te zeggen.

‘Bijna niemand was tot dusver bereid om een duidelijke limiet te noemen. Dat hebben wij nu wel gedaan,’ zeggen Teresa Orange en Louise O’Flynn.

De onderzoeksters wisten dat het een hot topic was, maar zijn blij met de uiterst positieve reacties. De Britse pers staat bol over hun boek. O’Flynn: ‘We hebben de juiste snaar geraakt door praktische suggesties te doen.’

The Media Diet For Kids werd in oktober aangeboden in het Britse Lagerhuis, een lancering die werd bijgewoond door politici, pers, leerkrachten en ouders. En door Mick Brookes, het hoofd van de nationale organisatie van hoofdonderwijzers. Hij adviseerde zelfs alle scholen om The Media Diet in de lerarenkamer te leggen. Louise O’Flynn: ‘We kijken nu hoe we dat kunnen bereiken.’

Top tips

  • Leg uit dat een mens niet alles kan hebben. Vertraag aankopen van dvd’s en computerspelletjes. Iets dat ‘in’ is, is ook meestal snel weer uit.
  • Praat met andere ouders. Vaak blijkt dat niet een vriendje, maar de grote broer van een vriendje een felbegeerd computerspel bezit.
  • Houd bij een aankoop het leeftijdadvies in de gaten. Het woord computer‘spelletje’ is vaak misleidend en kan de agressieve inhoud verbergen.
  • Spreek af naar welke tv-programma’s wordt gekeken, zet de tv daarna uit. Beter nog: laat het kind zelf de tv uitzetten.
  • Verzet de zinnen. Houd een plannetje achter de hand. Tv/pc uit? Ga naar een andere kamer met het kind, of even naar buiten.
  • Moet de computer echt mee op vakantie? Vakantie is een ideaal moment om met slechte gewoontes te breken.

Zeven Gouden Regels

  • Laat een kind altijd eerst vragen of de tv of pc aan mag.
  • Houd de tijd in de gaten. Leer denken per half uur. Dat is voldoende voor een computerspelletje of tv-programma. Zet de eierwekker.
  • Géén eigen tv in de kamer van een kind onder de 12. Liever ook geen pc.
  • Buis uit tijdens het eten: tv doodt conversatie en leidt kinderen af van hun maaltijd.
  • Tv ’s ochtends werkt lethargie in de hand. ’s Middags pas kijken is beter.
  • Geen tv/pc/msn vlak voor het naar bed gaan. Kinderen hebben tijd nodig om te kalmeren. Lees liever voor. Ook een groter kind vindt dat nog fijn.
  • Laat de tv niet aan staan als ‘bewegend behang’. Zet hem nooit aan als er huiswerk wordt gemaakt.
Reageer op artikel:
Het media-dieet
Sluiten