‘Het wordt dramatisch’

redactie 21 jun 2018 Blogs

‘De markt betaalt niet voor zielig’ kopte NRC vorige week. Het artikel ging over de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen. ‘Het wordt dramatisch,’ voorspelt Peter Quik, directeur van een sociale werkvoorziening in Eindhoven over de bezuinigingen.

Op dit moment werken ongeveer 100.000 Nederlanders in een sociale werkvoorziening. Dit kabinet heeft bedacht dat dat wel wat minder kan: 66.000 van deze mensen zouden gerust ook voor een normaal bedrijf kunnen werken, met een beetje extra begeleiding. Zoals staatssecretaris Paul de Krom van Sociale Zaken vorige maand op ferme toon zei in EenVandaag: ‘We gaan veel beter kijken wie er nu echt nergens anders terechtkan.’ De Krom had daarvoor een ‘gereedschapskist’ met ‘instrumenten’ tot zijn beschikking, managementmetaforen voor de kleine loondispensatie die bedrijven krijgen als ze iemand met een beperking in dienst nemen. En een versluierde manier om te zeggen dat het allemaal veel goedkoper wordt.

De mensen die de sociale werkplaatsen bestieren hebben er minder fiducie in. Socialewerkplaatsdirecteur Bas van Drooge, ook in EenVandaag: ‘Bedrijven hebben hier niet de tijd en het geld voor, want die hebben een economisch doel te halen.’ En Peter Quik in NRC: ‘De werkgever denkt: deze mensen kosten me geld. Daar gaat hij niet aan beginnen.’

Beiden verwachten dat een groot deel van de 66.000 mensen die volgens De Krom in het bedrijfsleven aan de slag kunnen, in de bijstand belanden. Thuis, op de bank, met niets omhanden. Buiten de maatschappij. Ze krijgen bijval uit onafhankelijke hoek: het Centraal Planbureau becijferde al vorig najaar dat naar schatting 40.000 van deze 66.000 mensen in de bijstand komen. Voor een kwart van de 100.000 mensen zou dus plaats zijn in het bedrijfsleven, zoals een experiment in Enschede ook laat zien.

En dan is daar Elke in EenVandaag, een breed lachende vrouw. Elke werkt als postbesteller via de sociale werkvoorziening. En dat doet ze met veel plezier. ‘Altijd lachen, altijd lol trappen,’ zegt ze over haar collega’s. Elke heeft ook in ‘het bedrijfsleven’ gewerkt, als schoonmaakster in het ziekenhuis. Maar daar moest ze weg, omdat ze ‘niet zo snel was’.

Wat doet dat met iemand, vraag ik me af, om niet mee te kunnen komen in de maatschappij, om zelfs voor het simpelste werk te langzaam te zijn? Wat doet het met iemands zelfvertrouwen als de wereld altijd te snel gaat? Bas van Drooge vertelt in EenVandaag dat de mensen die in zijn bedrijf werken vaak heel onzeker uit de puberteit komen en dat het jaren van training kost om ze het gevoel te geven dat ze iets kunnen. Straks is daar geen geld meer voor, voegt hij eraan toe.

Gelukkig is er voor Elke een plaats waar ze wel kan meekomen. Waar ze zich nuttig kan maken en gewaardeerd wordt. Waar haar zelfvertrouwen en het gevoel erbij te horen weer langzaam opgebouwd zijn. Maar hoelang kan Elke hier nog blijven? En waar moet ze straks heen?

Ik denk aan Yaël: zoals het er nu uitziet is haar verstandelijke niveau zo laag dat een sociale werkplaats later veel te hoog gegrepen zal zijn. Maar dan nog hoop ik dat er, als ze volwassen is, een vorm van dagbesteding voor haar zal zijn waarin ze zich op haar eigen niveau nuttig kan maken. Of in ieder geval nuttig zal voelen.

Wat is beschaving, vraag ik me af. Is dit een beschaafde bezuiniging? Beschaafd is die samenleving die het best voor de zwaksten zorgt, klinkt het altijd. Staatssecretaris De Krom denkt dat je voor veel minder geld net zo goed voor de zwaksten kunt zorgen. De Krom komt uit lala-land, en daar bestaan speciale gereedschapskisten met instrumenten die voorzien in dit soort win-winsituaties. Paul de Krom kan toveren.

Mag je een arbeidsinspanning van gehandicapten verwachten? Ja, denk ik. Juist! In een geciviliseerde maatschappij mag je juist van gehandicapten verlangen dat ze ook hun steentje bijdragen, dat ze ook productief zijn. Zodat ze erbij horen, een taak hebben in het leven en een beroep, zoals ieder ander. Maar de praktijk laat zien dat dit ideaal een prijs heeft: de sociale werkvoorziening is een schip van bijleggen. Het is misschien moeilijk te bevatten voor de Paul de Kroms van deze wereld, maar er bestaan nu eenmaal mensen die de maatschappij, in termen van geld, niets opleveren. De sociale werkplaatsen draaien, met de subsidie die ze van de overheid krijgen, maar net quitte. Is dat erg? Kijk even naar Elke en haar collega’s en je weet het antwoord.

Reageer op artikel:
‘Het wordt dramatisch’
Sluiten