Internet is geen kinderspel

redactie 21 jun 2018 Mediagebruik

Vergelijk het met het verkeer, met donkere steegjes en enge mannen op de hoek. Internet is net de echte wereld. Zo behoren ouders er ook naar te kijken als hun kinderen het net gaan gebruiken.

De twee broers Faruk gaan iedere zaterdagmiddag naar de openbare bibliotheek. Abdel is 11, Ahmed 13. Thuis geeft het geen problemen als ze laten weten waar ze naar toe zijn. ‘Ik denk dat mijn vader en moeder denken dat we boeken lezen,’ lacht de oudste. Lezen doen beide jongens niet, ze kijken porno via de computers van de bibliotheek.

Tijdens het gesprek bezetten de twee elk een eigen computer. Op de monitor van Abdel is een puzzel te zien waarbij alle stukjes door elkaar zijn gegooid. Op het beeldscherm ernaast staat hoe de puzzel eruit hoort te zien; Pamela Anderson, wijdbeens en naakt. Ahmed gloeit van trots als hij een stukje heeft gevonden waarbij een stukje tepel in elkaar gelegd kan worden. Behendig legt hij door middel van enkele muisklikken het stukje op z’n plaats.

De jongens weten de weg op het internet: ‘Er is een zoekmachine en daar tik je een paar woorden in. Bijvoorbeeld porno of Pamela Anderson. Dan komen er hele lijsten op je beeldscherm met allerlei bestanden die je ook weer kunt aanklikken. Er bestaan duizenden sites die je allemaal kunt aflopen. Zo’n puzzel is kinderspel.’

Even later verschijnt er op aanvraag van Ahmed een site waar vrouwen door allerlei mannen worden genomen. De jongens kijken geboeid. ‘We hebben al zoveel sites gezien, maar er is nog zoveel meer. Het hangt ervan af wat je intikt.’

Het is opvallend dat niemand van het bibliotheekpersoneel ervan opkijkt. Rond de beide jongens zitten anderen, volwassenen en jongeren, druk te internetten. Ook zij kijken niet op of om van hun beeldscherm. De jongens zijn nog nooit gestoord in hun bezigheden: ‘Moet dat dan?’ vraagt de jongste zich verbaasd af.

Het internet is vrij toegankelijk. Op scholen en bibliotheken staan computers. Bij vele gezinnen thuis is een computer. Heeft een computer een internetaansluiting, dan zijn enkele klikken met de muis voldoende om de wereld van het net te betreden. Eigenlijk is het net te beschouwen als een enorme televisie waarop alles is te zien. Leuk en niet leuk. Spelletjes en porno. Cartoons en fascisme. Kinderen blijken een grote voorsprong te hebben op de meeste volwassenen, ook op ouders en docenten.

Niemand kent mij

Bij Peter (16) thuis is net een nieuwe computer aangeschaft. Hij is de grootverbruiker binnen het gezin van moeder Roos en de twee jongere kinderen: ‘Mijn moeder vindt een computer belangrijk voor mijn ontwikkeling. Ze wil dat ons gezin een eigen emailadres heeft, handig voor correspondentie met onze familie die in Nieuw-Zeeland woont.’ Roos werkt overdag en dus is Peter vaak alleen thuis, vooral in de middaguren. Dan gaat hij het internet op: ‘Ik kijk eigenlijk alleen maar naar seks, behalve als mijn moeder thuis is of een van mijn zusjes. Dan speel ik een spelletje of kijk naar dingen die met school te maken hebben.’

Peter kijkt niet alleen pornoplaatjes, hij chat ook: ‘Chatten is cool. Dan kun je intikken en dan krijg je allemaal reacties. Dat gaat soms heel erg ver, want je weet toch niet wie er aan de andere kant zit. En niemand kent mij.’ Peter is vaak te vinden op een gay-chatbox, een web-adres waar homo jongens en -mannen elkaar treffen: ‘Daar kun je chatten over wat je lekker vindt. Hele verhalen tik ik in. Er zijn veel meer chatboxen te vinden, maar ik vind het spannendste van deze box dat de mannen in Nederland wonen.

Misschien heb ik wel gefantaseerd met de buurjongen! Dat weet je nooit!’

Weerbaarheid

Het is de vraag of de ouders van Abdel, Ahmed en Peter de activiteiten van hun zoons op prijs stellen. In ieder geval weten ze er niets van. Niet van wat ze doen en al helemaal niet van de gevaren. Gebruik maken van het net is niet zonder risico, zegt Marcel Bullinga. Hij is internet trendwatcher en schreef kort geleden een boek over internet in de samenleving over dertig jaar. Bullinga: ‘Internet is te vergelijken met de echte wereld: roekeloos verkeer, stekende junks, een pornoshop op de weg naar school en ‘enge ooms’. Ook op Internet heb je porno en haat en mailende engerds ‘Je kunt wachten tot de overheid wat doet, maar dan zijn we tien jaar verder. Het is slimmer om zelf de handen uit de mouwen te steken, als ouder of als jeugdwerker, als oudervereniging of als school. De trefwoorden zijn: weerbaarheid en controle. De belangrijkste manier om je kind te behoeden voor gevaar is hem of haar bewust te maken van de wijde wereld die Internet heet. Daar komen mooie dingen in voor, maar ook slechte: haat, geweld, discriminatie. Foute zaken, maar er zit ook iets fascinerends in. Onze cultuur is doordrenkt van geweld, zeker op tv.

Gezamenlijk aanbidden we helaas de agressie. Zorg er daarom allereerst voor dat het kind informatie op waarde leert schatten. Loop met je kind, als het daar de leeftijd voor heeft een paar sites langs die je als ouder verafschuwt en leg uit waarom je dat vindt. Vertel dat de wereld niet alleen bestaat uit vriendelijke, aardige mensen, en dat het daarom belangrijk is nooit zomaar telefoonnummers weg te geven aan onbekenden, ook niet per mail. Zo’n houding is onnoemelijk waardevol, vooral omdat het een illusie is dat je je kind volledig af kunt schermen van de boze kant van de buitenwereld. Je kunt immers ook niet continue bijhouden met wie het kind telefoneert, of welke email-berichten via de mobiele telefoon gaan.’

Filtersoftware

Er is inmiddels software beschikbaar, met klinkende namen als Cybernanny en Netpatrol, die sites filtert. Het kind komt alleen in aanraking met sites die de ouders hebben goedgekeurd. De selectie die gemaakt kan worden, is breed: schakel alles uit wat met drank te maken heeft, of waar het woord seks in voorkomt. Veilig voor het kind, vindt Bullinga maar hij merkt wel op dat filtering nog in de kinderschoenen staat. ‘Veel sites zijn nog ongefilterd en dat zal altijd zo blijven.’

Hij vindt het vooral belangrijk dat volwassenen weten wat internet inhoudt en het als onderdeel van hun opvoeding zien om hun kinderen te leren hoe zij het net veilig moeten gebruiken.

Dat vinden ze in de Verenigde Staten ook. Daar zijn inmiddels regels opgesteld voor een kindveilig gebruik van het net. ‘Ouders moeten slimmer worden, minstens zo slim als hun kind,’ tart Jean Umiker van de universiteit van Indiana. Zij verzorgt een cursus speciaal voor ouders die nog niets van internet afweten. ‘Het net is publiek domein, ook al is het bereikbaar vanuit je huis of school. Dat is juist zo verwarrend voor kinderen. Toegang tot het internet is zo makkelijk dat het lijkt alsof je de hand hebt in wat je doet. Een van de regels voor veilig gebruik van het net is dat kinderen nooit ingaan op voorstellen en nooit hun identiteit prijs geven. De eerste gevallen van misbruik via het net zijn al bekend en ik ben bang dat dit alleen nog maar toe zal nemen. Kinderen lopen voorop in het digitale tijdperk. Het is niet verantwoord om je kind maar te laten gaan op het net omdat je er als ouder niks van snapt. G het begrijpen, als je tenminste wilt dat je kind veilig opgroeit.’

De naam Faruk is veranderd om redenen van privacy

De Netregels

Leer kinderen:

@ om nooit persoonlijke informatie prijs te geven aan vreemden met wie ze via het net contact hebben;
@ dat zij uw toestemming vragen voor zij een registratieformulier invullen die zij op een site hebben ontdekt;
@ om nooit familiegegevens (zoals bankrekeningnummers) te geven aan instellingen of personen die zij via het net kennen;
@ om nooit hun foto digitaal of per post te versturen aan mensen die zij op het net hebben leren kennen, tenzij zij toestemming van hun ouders hebben;
@ om nooit afspraken te maken om mensen te ontmoeten die zij via het net hebben leren kennen;
@ niet te reageren op gemene of verontrustende berichten;
@ dat er zowel goede als foute plekken op het net zijn te vinden.
@ hoe zij informatie kunnen uitleggen en op waarde beoordelen;
@ dat zij het recht hebben om nee te kunnen zeggen.

En ouders:

@ plaats de computer in de huiskamer of een andere gemeenschappelijke ruimte, (liefst) niet in een kinderkamer;
@ controleer via uw computer welke sites uw kind heeft bezocht;
@ houd uw internettoegangscode geheim en verander die geregeld;
@ stel redelijke regels op voor het computergebruik van uw kinderen;
@ bezoek andere plekken waar uw kind via de computers het net op kan (school, bibliotheek, huizen van vrienden.) Ga na of bovenstaande regels in acht kunnen worden genomen.

Reageer op artikel:
Internet is geen kinderspel
Sluiten