Jonge moeders: Opvoeden gaat vanzelf

redactie 19 jun 2018 Opvoedstijlen

De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen moeder worden ligt tussen de 29 en 32 jaar. Maar rond je 20e kinderen krijgen, wordt populairder. Het heeft veel voordelen: je bent flexibel, fysiek sterk en qua leeftijd zit je dicht bij je kroost. Vier jonge moeders vertellen. ‘We sprongen er gewoon in.’

Senne (8) maakt snel een radslag in de kleine huiskamer, terwijl Isas (5) op het kleed een spelletje doet en Yuka (3) aan tafel zit in zijn kinderstoel. Floor Prinsen (28) heeft de twee oudste kinderen net uit school gehaald. De lunch staat klaar. 'Het is best leuk dat mijn moeder jong is,' vindt Senne. 'Mijn moeder gaat langer mee en ze heeft minder rimpels.' Ze neemt een hap van haar boterham. Er is ook wel een nadeel, bedenkt ze. 'Mijn moeder is streng. Oudere moeders verwennen je meer, die geven vaker een snoepje.'

Op haar 19e kreeg Floor haar eerste kind. Het was niet gepland. Zij en haar vriend Harrie waren nog maar tien maanden bij elkaar, ze waren net naar Emmeloord verhuisd voor zijn eerste baan. Floor Prinsen: 'Ik wilde altijd jong moeder worden, maar dit was wel heel snel.' Ze vertelde het nieuws snikkend aan haar moeder. Die lachte en zei: 'Meid, wat huil je nou? Dat kan je toch?' Vanaf dat moment was het goed. 'Dat is heel belangrijk geweest.'

Trend: minder uitstel

Moeders stellen het krijgen van kinderen minder lang uit, zo blijkt uit recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 'De afgelopen drie jaar is het aantal jonge gezinnen in Nederland toegenomen,' verklaart demograaf Jan Latten van het CBS. 'Het aantal vrouwen dat moeder wordt stijgt. Meer twintigers kiezen voor het moederschap, maar dat is een algemene trend want ook onder dertigers en veertigers neemt het aantal moeders toe.' Daardoor ligt de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen nog altijd rond de 29 jaar, bij hoogopgeleide vrouwen zelfs rond de 32 jaar.

Eerst de opleiding afmaken, een huis zoeken en een carrière opbouwen. Dan, als het leven goed op de rails staat, kunnen de kinderen komen. Dat is de algemene trend. Maar waarom zo lang wachten? Als je eraan toe bent, kun je beter vroeg beginnen, zeggen veel jonge ouders. Floor Prinsen: 'Je past je makkelijker aan, lichamelijk kun je meer hebben, je bent sneller hersteld, minder snel moe en de overgang van het leven zonder naar een leven mét kind is niet zo groot.' Zij ging voor haar gevoel heel flexibel over van haar ouderlijk huis, waar ze vaak op haar kleine broertje paste, naar haar eigen gezin. 'Bij ons is het kind eigenlijk meegegroeid, met verhuizing, werk, het kwam gewoon. Het paste vanzelf in mijn leven.'

Onbevangen erin

Amber Laurentius (33) studeerde rechten in Amsterdam toen ze op haar 21e zwanger werd. Het was ook niet helemaal gepland, maar zij en haar vriend Arthur twijfelden 'geen seconde': dit wilden ze. Hun beide ouders steunden hen, ook financieel. Ze waren de eerste van al hun vrienden, namen de baby mee naar feestjes, zelfs naar de studentenvereniging waar ze op zaten. 'Om voor zo'n nieuw leven te mogen zorgen, je kind te zien opgroeien, dat geeft zoveel voldoening.' Amber heeft nu samen met haar man vijf kinderen en een zesde sluiten ze niet uit. 'Het is gewoon heel leuk,' lacht ze.

Rayke Knippers (25) was 18 toen ze in verwachting raakte van haar eerste. Ze was een jaar samen met haar vriend Boyke, die toen 22 was. 'Het had niet beter kunnen lopen,' vinden ze beiden. Ze zitten aan de eettafel in hun huis in Winterswijk. Het jonge stel woonde eerst bij haar ouders totdat ze vlak voor de bevalling een eigen flatje vonden. Het was pionieren. 'We waren nog heel onbevangen bij de oudste,' vertelt Rayke. 'We maakten ons nergens druk over. We sprongen er gewoon in, sprokkelden alles bij elkaar.' Vijf weken geleden is Rayke bevallen van haar vierde kind. De twee oudste kinderen zitten op school, de derde ligt boven te slapen en de baby ligt in de armen van Boyke. 'We doen gewoon ons eigen ding,' zegt Rayke. 'Het gaat vanzelf. En als ik naar onze kids kijk, dan is dat prima.'

Leeftijd maakt niet uit

'Om een goede ouder te zijn, maakt leeftijd niet uit,' bevestigt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. 'De één is er op z'n 20e klaar voor, de ander nog niet op z'n 38e. Je moet meer naar iemands ontwikkeling kijken dan naar leeftijd. Het is heel natuurlijk op je 22e al te voelen dat je een kind wilt.' De norm is dat je eerst jezelf moet ontdekken voordat je aan kinderen begint, maar je kunt jezelf ook ontdekken doordat je een kind krijgt, benadrukt Pont. Enige zelfreflectie is weliswaar belangrijk, evenals sturing kunnen geven aan je gevoel. 'Dat laatste is een van de grootste onderdelen van het volwassen worden,' vervolgt hij. 'Het is een gang die we allemaal maken. Maar we bereiken niet allemaal hetzelfde niveau. En ook niet in hetzelfde tempo. Een kind krijgen brengt je eerder in de volgende fase.'

Sneller gewend

'We zijn volwassen geworden met een kind erbij,' concludeert Amber Laurentius. Ze kan het alle studenten aanraden. Naast haar studie had ze samen met haar vriend Arthur tijd genoeg voor haar kind. De ouders van Amber en Arthur pasten vaak op, dus ze gingen ook nog wel uit. 'Onze ouders waren ook nog jong, dat is een groot voordeel. We hebben veel hulp van ze gehad en ze hebben er veel plezier aan beleefd.' Ze denkt dat je, als je zo jong bent, makkelijker went aan een leven met kind. 'We waren zo nieuwsgierig, stonden zo open voor nieuwe ervaringen, dat we alles spannend en leuk vonden. Ik merk bijvoorbeeld dat ik me nu eerder zorgen maak.' Dat is volgens haar dan ook iets wat oudere ouders van de jongere kunnen leren: 'Je hoeft niet eerst een groot huis te hebben of carrière te maken.' Nu ziet ze oudere ouders om zich heen die moeite hebben hun vrijheid op te geven en zich aan te passen. 'Het krijgen van kinderen komt nooit helemaal goed uit. Oudere ouders maken er een te beladen beslissing van. En daardoor hebben ze vaak enorme verwachtingen van het kind als het er eenmaal is.' Natuurlijk is het niet alleen maar rozengeur en maneschijn. Amber heeft zich destijds ook wel eens eenzaam gevoeld. 'Ik was de enige en eigenlijk begreep niemand in mijn omgeving waarom ik dit deed.'

Floor Prinsens beste vrienden reageerden positief. Maar er waren ook veel negatieve reacties. Een collega van haar riep: 'Ach meid, wat zonde.' Haar tante zei: 'Mijn kind zou dat niet mogen.' Floor hoorde die afkeuring ook vaak in haar jongemoedersgroep waar ze naartoe ging. Ze kan er nog kwaad om worden. 'Welke leeftijd je hebt, maakt niet uit, mensen moeten daarmee ophouden. Jonge moeders lijden soms echt onder die vooroordelen.' Floor vindt het dan ook belangrijk om te laten zien dat zij het goed doet. 'Ik kocht boeken over opvoeding. Ik ging heel bewust met alles om. Je kunt als jonge moeder prima een kind opvoeden, maar je moet wel verantwoordelijkheidsgevoel hebben.'

Druk op de relatie

Desondanks legt een kind veel druk op de prille relatie van de jonge ouders. 'We zijn nu negen jaar bij elkaar, maar het gaat niet vanzelf. We hebben er hard voor gevochten,' vertelt Floor. 'Je komt elkaar bij de opvoeding ook tegen. Maar we hebben veel nagedacht over hoe we het wilden.' Als zij en haar man nu eens zonder kinderen zijn, weten ze eerst niet wat ze moeten doen. 'En dan kijken we elkaar aan en zeggen: “Hé, we kunnen uit! We zijn vrij.” Dan gaan we lekker uit eten. Maar dan zijn we ook blij als de kinderen er weer zijn. Het is zo speciaal om samen een gezin te hebben.'

Veel relaties redden het echter niet. 'Jong trouwen betekent meer kans op een scheiding,' aldus Jan Latten van het CBS. Arlette Hercules (31) kan erover meepraten. Ze werd op haar 24ste moeder van haar oudste zoon. Zowel zijzelf als haar vriend studeerden toen in Utrecht. Ze stonden er vrijwel alleen voor. Met haar familie was nauwelijks tot geen contact en zijn familie keurde de zwangerschap af, evenals veel studievrienden. Maar samen wisten ze het zeker: we gaan het kindje houden. 'Het was zowel emotioneel als financieel moeilijk.' Haar vriendinnen is ze voor een groot deel kwijtgeraakt, vooral omdat ze zo'n ander leven ging leiden. Ook onderling was het niet altijd makkelijk. Een jaar geleden kregen ze samen nog een dochter, maar onlangs is Arlette gescheiden van haar man. 'Het was een moeizame relatie,' vertelt Arlette. 'Ik heb het lang volgehouden. Ook vanwege het stigma. Ik wilde laten zien dat het goed ging, mezelf extra bewijzen. Zo van: kijk eens wat een leuk gezinnetje. Daardoor heb ik niet altijd willen zien dat er geen toekomst was voor onze relatie.'

Kind & carrière

En de opleiding? De loopbaan? Het ouderschap heeft zeker de carrière van de jonge moeders beïnvloed. Arlette Hercules onderbrak haar studie rechten; ze kon het er niet bij hebben. Maar ze heeft later haar studie in de avonduren weer opgepakt en studeerde alsnog binnen een jaar af, waarna ze parttime ging werken. Amber Laurentius is fulltime moeder maar maakte wel haar studie rechten af. Floor Prinsen is na de eerste jaren weer gaan werken. Het thuiszitten was ze snel zat. 'Ik wil ook iets voor mezelf doen.' Rayke Knippers werkte voordat ze kinderen kreeg bij de kassa van een supermarkt, nu is ze fulltime moeder. Haar vriend Boyke zou net naar de Hogeschool gaan in Tilburg, maar dat vond hij te ver met een kind. Nu doet hij naast zijn werk een opleiding tot wiskundedocent. Als de jongste naar school gaat, wil Rayke wel gaan werken. 'Nu is het fijn om thuis te zijn met de kinderen.'

Maar jonge ouders hebben ook het voordeel dat ze nog jong zijn als de kinderen uit huis gaan. 'Rond je 40e zit je op je intellectuele hoogtepunt,' zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. 'Dan moet je excelleren. Oudere ouders hebben hun kinderen dan net op de basisschool, terwijl jonge ouders tegen die tijd veel vrijer zijn.' Volgens Pont is er niet één leeftijd die perfect is om een kind te krijgen. Het is in alle gevallen een kwestie van keuzes met min- en pluspunten. Het is leuk om kind met je kinderen te kunnen zijn, het is ook fijn als je ouders meer in balans zijn. 'Het grootste plezier voor een kind is gelukkige ouders hebben. Geluk maakt gelukkig. Daar gaat het om.'

Floors dochter Senne komt met een boekje aanrennen. 'Hierin schrijft mama dingen die we een keer hebben gezegd. Grappige dingen en zo.' Floor Prinsen glimlacht. Voorlopig wil ze even geen kinderen meer. Ze is heel tevreden zo. 'Ik ben blij dat ik uit de luiers ben. Nu wil ik eerst tijd voor mijn baan hebben en aandacht voor deze drie kinderen. Maar ik sluit niets uit. Ik heb nog tijd genoeg.'

Reageer op artikel:
Jonge moeders: Opvoeden gaat vanzelf
Sluiten