Zo leert je kind op z’n gevoel af te gaan

redactie 19 jun 2018 Opvoedstijlen

Luisteren naar je intuïtie: iets dat volwassenen soms vergeten, maar kinderen al van nature doen. Helaas leren ze het ook (deels) weer af. Hoe help je je kind om naar zijn intuïtie te blijven luisteren?

Intuïtie hebben we allemaal. Het is ons innerlijk weten. De intuïtie van je kind vertelt hem waar hij blij van wordt en waarvan niet. Hoe meer je kind ‘intuïtief’ kan leven, hoe meer hij zichzelf kan zijn en worden. Als ouder kun je hem daarin stimuleren. Om meteen maar even een misvatting te ontmantelen: intuïtie is geen gave. Ieder mens is van nature intuïtief, al gaat de een wat meer op zijn gevoel af dan de ander. Dat innerlijke kompas vertelt je dat het ergens niet veilig voelt, het helpt je een beslissing te nemen waar je rationeel niet uitkomt of draagt een oplossing aan voor een probleem zonder dat je erover nadacht. Sterker nog: lang nadenken werkt de intuïtie vaak tegen. Kinderen weten wat goed voor ze is en handelen daarnaar als ze hier de ruimte voor krijgen.

Uit balans

Juliska Bacher runt een praktijk voor hoogsensitieve kinderen, die vaak intuïtiever in het leven staan dan het gemiddelde kind en meer dan anderen problemen ervaren als ze hierin worden afgeremd. Bacher vertelt: “Je intuïtie is je innerlijke kracht. Het is wie je wezenlijk bent, los van alle aanpassingen die je in de loop van je leven doet om te voldoen aan verwachtingen van je opvoeders, school, de samenleving. Het is tegenwoordig niet makkelijk voor kinderen – en ouders – om hun intuïtie te volgen. We leven in een prestatiegerichte samenleving. Met 4 jaar moet je kind naar school, er zijn toetsen, muziek- en sportclubjes en hij moet zwemdiploma’s halen. Om toch maar gezien te worden past een kind zich aan, ten koste van zijn eigen behoeften.” 

En zo raken veel kinderen al jong verwijderd van wie zij werkelijk zijn, van het vermogen om te voelen en doen waar ze blij van worden. Dat kan zich uiten in somberheid, bedplassen en slaapproblemen. Kinderen raken uit balans, ze worden ‘druk’ genoemd, verlegen of te weinig geconcentreerd. En het ergste: een kind dat voortdurend te horen krijgt dat hij zich niet gedraagt zoals we van hem verlangen, ontwikkelt een negatief zelfbeeld: ‘Ik kan niet stilzitten, ik ben niet normaal, ze worden niet voor niets boos op me, ik deug niet'.

Intuïtie of fantasie

De grote vraag is nu: hoe help je je kind om op zijn gevoel af te gaan? Hoe weet je of zijn intuïtie spreekt of zijn fantasie – of dat er misschien iets anders speelt? Stel dat je kind niet bij een vriendje wil spelen, omdat ‘het daar niet goed voelt’. Klopt dat dan? Of is hij gewoon verlegen? Is het een smoes omdat hij liever thuis op de computer wil? En als hij keer op keer niet naar zwemles wil, moet je daar dan aan toegeven? “Het allerbelangrijkst”, zegt kinderfluisteraar Layla van Oppen (-Cremer), die in haar praktijk veel kinderen behandelt die uit balans zijn, “Is dat kinderen gehoor mogen geven aan hun eigen waarheid, en dat jij daar open en zonder oordeel naar luistert. De toon van je kind kan je veel vertellen. Als kinderen fantaseren praten ze vaak op een wat aarzelende, nadenkende toon. Als ze iets intuïtief weten, praten ze meestal op een stellige, serieuze toon en zijn ze ook vaak verbaasd dat jij dat niet weet. Dwing je kind in ieder geval niet om toch bij dat vriendje te spelen omdat het zo onbeleefd is om te weigeren of uit angst voor oordelen. Om te achterhalen waarom je kind dat niet wil, kun je beter op een rustig moment vragen: 'Wat gebeurt er dan precies als je daar bent?'. Als je kind iets zegt als: 'Het is daar zo donker' of 'Ik word er altijd zo verdrietig', dan weet je dat hij iets heeft aangevoeld. Kleine kinderen en hoogsensitieve kinderen voelen emoties en sferen haarfijn aan. Ze merken het bijvoorbeeld als er net een fikse ruzie is geweest. Ze prikken ook feilloos door maskers heen; een moeder of juf die vrolijk doet maar eigenlijk verdrietig of kwaad is. Je helpt je kind door naar hem te luisteren en hem te leren zijn gevoelens te benoemen.”

Praten en luisteren

Erken wat hij voelt zonder dit op te willen lossen of weg te poetsen. Dat is vaak alles wat een kind nodig heeft. En geef vooral ook het goede voorbeeld door aan te geven wat jíj voelt. Als jij zegt dat er niets aan de hand is terwijl je eigenlijk verdrietig bent, raakt je kind in de war omdat zijn gevoel – dat klopt – niet wordt bevestigd. Zeg liever iets als: 'Ik voel me een beetje somber maar maak je geen zorgen, het heeft niets met jou te maken. Laat me maar even'.

“Check altijd of wat je zegt, overeenkomt met wat je uitstraalt”, adviseert ook Bacher. “Kinderen gaan namelijk eerst op gedrag af en dan pas op woorden. Durf je zelf ook kwetsbaar op te stellen. Vertel bijvoorbeeld dat jij ook wel eens verlegen bent. En leer je kind zich af te vragen hoe hij zich vandaag voelt. Uit onderzoeken blijkt dat het voor een kind al stressverminderend is als hij in staat is zijn gevoelens te verwoorden. Je kunt je kind leren dat onder boosheid vaak angst of verdriet schuilgaat en dat er combinaties van emoties mogelijk zijn. Leef je kind ook voor dat iedereen zijn eigen tempo heeft en zijn eigen manier van voelen en beleven. Leg uit dat het maar een saaie boel zou zijn als iedereen hetzelfde is. En benoem altijd liever dat je ziet dat je kind genoten heeft van zijn tennis- of gitaarles, dan dat je zijn vorderingen en prestaties prijst. Zo maak je je kind ervan bewust dat hij ergens met hart en ziel van geniet.”

Bewegen en massage

Goed in je vel zitten is een andere belangrijke voorwaarde om te kunnen openstaan voor je intuïtie. Van Oppen: “Zeker kinderen die extra gevoelig zijn voor emoties en spanningen van anderen, moeten kunnen ontladen. Bewegen en massage helpt ze om uit hun hoofd te komen. Af en toe de voeten en handen van je kind masseren doet al wonderen.” En, raadt ze aan: “Laat je kind soms even lekker spijbelen als hij moe of een beetje ziek is. Ziek zijn is tegenwoordig een probleem, want papa en mama moeten werken. Kinderen voelen dat en houden zich groot. Terwijl ziek zijn zo’n belangrijk signaal is dat je kind het echt even rustiger aan moet doen.”

Forceer je kind niet

“Als ouders zijn we geneigd om onze kinderen te pushen om door te zetten”, haakt Bacher hierop in. “Bijvoorbeeld als het om zwemles gaat, want dat diploma moet nu eenmaal gehaald worden. Probeer op je eigen gevoel te vertrouwen. Kinderen worden vaak op te jonge leeftijd op les gedaan. Zweminstructeurs schreeuwen vaak, waarschijnlijk vanwege de grote groepen en de slechte akoestiek, het water is koud en diep en het wachten op je beurt duurt lang. Zeker voor een gevoelig kind is dit een soort fatale overprikkelingscocktail. Forceer je kind niet. Ga gewoon op zoek naar een kleinschaliger bad met warmer water, kleinere lesgroepjes en instructeurs die je kind aankijken en met geduld lesgeven. Ze bestaan.”

Ook benadrukt Bacher het belang van lichaamsbewustzijn. “Alle spelletjes en oefeningen waarbij je met je aandacht naar je voeten gaat, zijn hiervoor geschikt. De boomoefening is een hele goede. Laat je kind zich voorstellen dat hij een boom is en dat zijn voeten wortels zijn die diep in de aarde staan. Maar ook lekker wild, stampend dansen werkt goed of een paar keer de trap op en af rennen. Trampolinespringen, ook fijn. Eigenlijk is alles wat met de tastzin te maken heeft goed. Van kleien en vingerverven tot zwemmen en voetmassages.”

Zó wordt een kind wie hij is

Al deze tips vallen of staan met jouw eigen vermogen om je intuïtie te durven volgen. Voor veel ouders is dat niet vanzelfsprekend. Niet voor niets hebben nogal wat veertigers een burnout, zijn ze ziek of kampen ze met ontevredenheid en gevoelens van leegte. We hebben keuzes gemaakt in het leven omdat onze familie ze goedkeurde, omdat ze de beste toekomstgarantie boden of omdat iedereen het deed. “Een kind dat de ruimte krijgt om op zijn intuïtie te varen, kan worden wie hij is”, vertelt Bacher. “Door vrij te spelen en veel te lanterfanten, plant hij de zaadjes die uitgroeien tot talenten waar hij gelukkig van zal worden. Het ene kind ontdekt zo dat hij het liefst in de natuur is, terwijl het andere zielsgelukkig wordt van lekker lezen en een derde zich het meest vermaakt met knutselen en experimenteren. Een intuïtief kind heeft als volwassene de maatschappij het beste te bieden.”

Leer vertrouwen op je intuïtie

“Een kind dat leert dat hij mag zijn wie hij is, staat in zijn kracht en is zich ervan bewust dat je keuzes kunt maken die het beste voor jou zijn, in plaats van dat je je leven leidt op een manier die 'nu eenmaal zo hoort' of omdat anderen het zo ook doen”, zegt Van Oppen. “Als je leert op je intuïtie te vertrouwen, ontwikkel je prachtig gereedschap voor een gelukkig leven.”

Zo leer je je kind op zijn intuïtie af te gaan

  • Geef hem de ruimte om te vertellen hoe hij het leven ervaart.
  • Luister open en zonder oordeel naar hem.
  • Dwing hem niet iets te doen wat niet goed voor hem voelt.
  • Leer hem zijn gevoelens te benoemen.
  • Leer hem dat onder boosheid vaak verdriet of angst schuilt.
  • Leer hem dat je verschillende emoties tegelijk kunt voelen.
  • Geef het goede voorbeeld, vertel ook wat jíj voelt.
  • Vertel je kind dat ieder mens zijn eigen tempo en beleving heeft.
  • Benadruk niet zijn prestaties, maar de momenten waarop hij met hart en ziel geniet.
  • Laat hem lekker bewegen, geef hem af en toe een massage.
  • Geef hem de ruimte om te spelen en te lanterfanten.
  • Vertrouw op je eigen intuïtie.

Meer informatie

Reageer op artikel:
Zo leert je kind op z’n gevoel af te gaan
Sluiten