Menstrueren tegen wil en dank

redactie 19 jun 2018 Menstruatie

Hun moeders hadden er van die hoog gespannen verwachtingen van. De eerste menstruatie van hun dochters zou een 'groots moment' zijn. Maar hun dochters wilden het helemaal niet weten. Laat staan vieren.

De eerste menstruatie van je dochter is een gebeurtenis die eigenlijk net zo belangrijk is in het leven van een moeder als in die van een dochter.

Als moeder wil je het goed doen. In gedachten ligt het scenario al klaar. Als jouw dochter bij je komt met de mededeling dat ze wat bloed heeft gevonden in haar onderbroek, zul je haar omhelzen, feliciteren, haar een cadeautje geven of er een feest van maken, of misschien alleen maar met ontroerde blik haar haar eerste maandverband overhandigen.

Je dochter is trots dat ze nu geen kind meer is. Je zult een diepe verbondenheid met haar voelen. Vanaf nu zijn er twee vrouwen in huis.

Zo hebben veel moeders met een dochter van 10, 11 of 12 jaar het bedacht. Maar wie bereid zich er op voor dat het wel eens heel anders kan gaan? Dat je dochter helemaal niet blij is met haar eerste menstruatie? Erger nog, dat ze misschien haar eerste menstruatie zal verzwijgen en verbergen?

Stapeltje onderbroeken

'Voor de kerstvakantie klaagde Renske zo nu en dan over buikpijn,' vertelt Emma (42) over haar oudste dochter die toen 12 jaar was en in groep 8 zat. 'Ik besteedde er niet zoveel aandacht aan, maar hield wel degelijk rekening met een eventuele komst van haar eerste menstruatie. Maar ze had nog nauwelijks borsten of schaamhaar, dus ik dacht dat het nog wel even duurde.

In de kerstvakantie was ik toevallig op haar slaapkamer om de boel eens even een goede beurt te geven. En toen zag ik in een hoekje achter haar bed een stapeltje onderbroeken liggen.

Ik dacht nog even wat laat ze haar vuile ondergoed toch overal slingeren, maar toen ik het stapeltje oppakte, zag ik dat ze allemaal onder het bloed zaten. Ik wist niet wat ik zag. Mijn dochter was ongesteld geweest en had het niet tegen mij gezegd.

Ik heb meteen mijn man gebeld en ben in huilen uitgebarsten. Ik was er helemaal kapot van. Ik had me hier zo op verheugd, ik zou een taart voor haar bakken als het zover was.

Ik had eens gelezen dat het juist goed is om er op een positieve manier aandacht aan te besteden. Dat was ook mijn plan. Ik ben altijd heel bewust met de opvoeding van mijn kinderen bezig geweest en voelde me nu als moeder afgewezen door mijn dochter. En dat doet heel erg pijn.'

Emma was ervan overtuigd dat zij als moeder had gefaald op dit punt, dat zij iets fout had gedaan. Maar hoe ze haar hersenen ook pijnigde, ze kwam er niet achter wat ze verkeerd had gedaan in de opvoeding. Ze hebben een harmonieus, gezellig gezin zonder al te grote problemen. Liefdevolle, betrokken ouders. Renske is ook nooit een probleemkind geweest en heeft eigenlijk voor zover Emma weet, nooit iets belangrijks voor haar verzwegen.

Renske is nu 13 jaar en zit in de brugklas, maar nog steeds wil ze niet veel praten over dit onderwerp met haar moeder. Het lijkt wel alsof ze het hele verschijnsel menstruatie onent, vindt haar moeder, alsof het bij haar niet bestaat.

Niet de enige

Emma heeft ook lange tijd gedacht dat zij de enige moeder was die zoiets overkwam. Ze heeft er nooit iets over gelezen in opvoedingsboeken of tijdschriften. Ooit heeft ze iets dergelijks gehoord, op de tv bij Catherine. Maar met de opvoeding van dat meisje ging van alles mis, dus was het logisch dat ze haar eerste menstruatie verzweeg voor haar moeder. Daarom stak het Emma ook zo dat Renske haar niet in vertrouwen had genomen.

Emma is niet de enige moeder die zoiets is overkomen.

Linda heeft een dochter van inmiddels 18 jaar, Mascha. Toen Mascha 13 jaar was, ze zat in de brugklas, heeft ze zelfs een half jaar lang haar menstruaties verzwegen. Niemand wist er iets van. Ze verborg haar onderbroeken elke maand achter in haar klerenkast en kocht van haar zakgeld steeds weer nieuwe.

Linda vond de stapel onderbroeken heel toevallig bij het opruimen van die kast. Ze was helemaal overstuur en is meteen met Mascha naar een psycholoog gestapt. De verhouding tussen moeder en dochter is inmiddels wel weer goed, maar nog steeds ziet Linda de gebeurtenis van vijf jaar geleden als een falen van haar kant.

Alle moeders die dit is overkomen, voelen zich schuldig en ellendig. Ze zoeken en graven naar voorvallen die misschien kunnen verklaren waarom hun dochter dit voor moeders zo belangrijke feit verzwijgen. Als er geen verklaringen worden gevonden, blijven de schuldgevoelens zorgen voor een vertroebeling in de relatie tussen moeder en dochter. Terwijl het probleem in bovengenoemde gevallen veeleer bij de dochter ligt.

Volwassen gedrag

De meisjes om wie het hier gaat zijn niet heel erg jong, maar voelen zich voor een menstruatie nog wel veel te jong. Ze beschouwen de menstruatie als iets dat bij volwassenen of oudere meisjes hoort. Iemand die menstrueert, is geen kind meer. Misschien mogen ze dan zelfs geen kind meer zijn, denken ze. De omgeving verwacht nu volwassen gedrag van ze, denken ze. En dat is een beangstigend idee.

Ze zitten nog op de basisschool en het vooruitzicht van de naderende middelbare school, waar je je als puber moet gedragen en niet meer als kind wordt geaccepteerd, is al bedreigend genoeg. Waarom zou je het dan vertellen? Bovendien is 'dat bloed' na een paar dagen weer over, dan is er weer niks aan de hand.

'Mijn dochter Carolien, heeft het me wel verteld toen ze voor het eerst ongesteld was,' zegt Anke (38) die nog drie jongere dochters heeft. 'Maar ik kon duidelijk aan haar merken dat ze er helemaal niet blij mee was. Ik moest haar beloven dat ik het aan niemand, maar dan ook niemand zou vertellen. En vanaf dat moment wilde ze er ook niet meer over praten. Ze zorgt zelf dat het maandverband netjes verpakt in wc-papier in de vuilnisbak verdwijnt. Ze heeft haar eigen pak schoon maandverband opgeborgen in haar nachastje. Geen van haar zusjes en vriendinnen weet het en eigenlijk mocht mijn man het ook niet weten, maar die heb ik het toch maar verteld.

In haar klas zijn er wel enkele meisjes al ongesteld, maar dat zijn nogal vroegrijpe dametjes en geen vriendinnen. Carolien is een kind dat nog graag met haar zusjes verstoppertje speelt, maar ook dweept met de Spice Girls.'

De moed in de schoenen

Meisjes die zelf emotioneel nog niet toe zijn aan de eerste menstruatie, willen niet dat het bekend wordt. En het laatste wat ze willen is een feest, een cadeau of een felicitatie. Ze willen geen aandacht, ze willen juist niet in het middelpunt van de belangstelling staan.

Ook kunnen reacties uit de omgeving er voor zorgen dat een meisje niet van blijdschap zit te springen bij haar eerste menstruatie. Negatieve opmerkingen van vriendinnen, of een negatieve toon in de seksuele voorlichting op school, kunnen meisjes die emotioneel nog niet toe zijn aan zo'n ingrijpende lichamelijke verandering, de moed in de schoenen laten zakken.

'Renske had in groep 8 op school wat voorlichting gehad,' vertelt haar moeder Emma. 'Maar er werd alleen wat informatie over de hygiëne tijdens de menstruatie gegeven en dat het niet altijd even leuk is.

Renske kreeg toen al zoiets van: daar heb ik helemaal geen zin in. Er werd ook gezegd dat meisjes vanaf dat moment in staat waren kinderen te krijgen. En daar was Renske nog helemaal niet aan toe.'

Wel voorgelicht

Hoewel de eerste menstruatie bij alle bovengenoemde meisjes voor hun gevoel te plotseling kwam, waren ze wel allemaal voorgelicht en voorbereid op deze gebeurtenis. Ze wisten allemaal wat hun overkwam. De schrik kwam dus niet door het onbekende, maar veeleer door het onverwachte van de hele gebeurtenis.

'Ik had Anouk notabene al een paar keer gezegd dat ik dacht dat het niet lang meer zou duren voordat ze ongesteld zou worden,' vertelt Marie-Louise (50) over haar dochter die toen 11 jaar was. 'Ze klaagde al wekenlang over buikpijn en ik vond geregeld wat witgele afscheiding in haar onderbroek. Maar ze reageerde dan nauwelijks op mijn aankondigingen. Toen ze uiteindelijk ongesteld werd, vertelde ze me pas op de derde dag dat er steeds wat bloed bij haar plas zat. Ze dacht dat ze ziek was.

Toen ik zei dat dat nu menstrueren was, onende ze het bij hoog en bij laag. Ik mocht er niet meer over praten met haar en ze geloofde me gewoon niet. Ze weigerde ook de eerste keren om maandverband te gebruiken. Naar school trok ze gewoon een paar onderbroeken over elkaar aan.

Het vreemde vond ik dat dat hele ongesteld zijn bij ons in huis een gewoon onderwerp is. Anouk heeft nog een zus die vier jaar ouder is en waarmee ze toch al ruim twee jaar heel wat menstruatie perikelen had meegemaakt. Die was indertijd maar wat trots toen het haar overkwam.'

'Het is goed om te weten dat er nog andere moeders zijn die dit hebben meegemaakt,' zegt Emma, moeder van Renske. 'Ik heb lange tijd gedacht dat alleen slechte moeders zoiets overkwam. Het is zo'n klap in je gezicht. Nu weet ik dat ze het verzweeg omdat ze hoopte dat het allemaal maar een boze droom was en niet omdat ze mij niet vertrouwde. Nu ik dit weet, heb ik ook medelijden met haar. Wat heeft ze zich ellendig gevoeld op dat moment.'

Emma heeft nog een dochter, die is nu 8 jaar. Ze heeft inmiddels geleerd om niet te veel te verwachten en niet te veel te plannen. Geen voorbereidingen, geen plannetjes uitwerken. Ze ziet wel hoe haar jongste dochter reageert op de eerste ongesteldheid. 'Als ze maar weet dat ik er voor haar ben, als ze me nodig heeft.'

Met Renske, Mascha, Carolien en Anouk, gaat het inmiddels stukken beter. Met hun moeders trouwens ook. De meiden zitten allemaal midden in de puberteit en hebben geen enkel probleem meer met hun ongesteldheid. De relatie met hun moeders is weer als vanouds. Vertrouwd.

Reageer op artikel:
Menstrueren tegen wil en dank
Sluiten