Mindmapping: Onthouden in één oogopslag

redactie 19 jun 2018 Huiswerk

Wat is mindmapping? Dat wordt in een klap duidelijk na de volgende test. 
Geef je kind of partner de opdracht om de woorden ‘rog, oceaan, lucht, giraf en sinaasappel’ na één keer horen of lezen te onthouden. 
Laat ze het rijtje opnoemen. Klaar? 
Doe nu de test opnieuw, maar laat ze éérst kijken naar de foto van de rog en de giraf hieronder.

En? Waarschijnlijk lukt het nu beter. Volgens John Cliteur, oprichter van Purple Monkey Breinonderwijs, komt dat doordat beelden makkelijker te onthouden zijn dan woorden.

Tweede test: kind of partner kijken kort naar de onderste tekening (dek het bovenste plaatje af) waarop enkele meubels en personen staan. Laat ze alle onderdelen uit het hoofd opnoemen.

Doe daarna de test opnieuw, maar laat ze nu naar het bovenste plaatje kijken, waarop alles in een logische opstelling staat.

En? Grote kans dat het opsommen wederom veel beter gaat. Heel logisch, volgens Cliteur, want ons brein heeft een grote behoefte aan structuur.

Mindmapping is een studietechniek die gebruik maakt van deze behoefte aan beeld en structuur. Het is een hulpmiddel om hiërarchie aan te brengen in de stof die verwerkt moet worden. Daardoor gaat onthouden en repeteren makkelijker. En het helpt ook bij het maken van een werkstuk of het voorbereiden van een lezing of spreekbeurt.

Leren met een mindmap

Een mindmap bestaat uit een schema met verschillende takken, waarop je met zoveel mogelijk beeld en eventueel wat woordjes in één keer de lesstof voor je ziet.

Als het kind de mindmap gemaakt heeft en de stof gaat leren, doorloopt hij de aantekeningen een paar keer met de klok mee – tak? voor tak dus. Als het goed is, kan het kind steeds meer gedetailleerde uitwerkingen overslaan, omdat hij die steeds beter gaat kennen. Bij een overhoring haalt hij de mindmap voor de geest en komt de kennis weer bovendrijven. Daarbij geldt: hoe meer beelden er in de mindmap staan, hoe makkelijker je die weer voor je ziet – denk maar aan het voorbeeld van de rog en de giraf.

Op de website www.leer-leren.nl zijn onder de link ‘mindlab’ voorbeelden te zien van hoe middelbare scholieren mindmapping gebruiken voor het leren van tal van andere onderwerpen zoals ‘het afweersysteem’ of ‘stroom’. Op deze site kan bovendien online een mindmap gemaakt worden. Leuk voor een keertje, maar een zelf getekende mindmap werkt natuurlijk het beste.

Helpt het echt?

Cliteur: ‘Ik kreeg laatst nog een telefoontje van een enthousiaste moeder van een middelbare scholier die een cursus bij mij heeft gevolgd. Haar dochter, die met vijven en zessen de leerstof maar amper kon bijhouden, haalde nu opeens hoge cijfers.’ Dus iedereen kan naar het vwo? ‘Nee. Het blijft zo dat het ene kind makkelijker leert dan het andere. Maar ik denk wel dat veel kinderen met behulp van een aantal leertechnieken een stuk beter zouden kunnen gaan presteren.’

Hoe maak jeeen mindmap?

  • Gebruik een A3-papier met de lange zijde naar beneden (landscape).
  • Schrijf of teken in het midden het onderwerp.
  • Verdeel het onderwerp in subonderwerpen.
  • Gebruik voor elk subonderwerp een aparte kleur.
  • Werk zoveel mogelijk met beelden of symbolen, gebruik eventueel een steekwoord.
  • Verbind elk subonderwerp door een lijn met het hoofdonderwerp.
  • Zie de lijnen als de wijzers van de klok. Zet het eerste onderwerp op twee uur en werk vervolgens met de wijzers van de klok mee. Zorg er wel voor dat de lijn altijd horizontaal eindigt.
  • Verdeel subonderwerpen eventueel in sub-subonderwerpen of maak daarvoor een geheel nieuwe mindmap.

Slimme leertips

  • Begin- en eindtijd: Spreek van tevoren een bepaalde leertijd af, zoals: één uur of van hoofdstuk drie tot vijf.
  • Weinig afleiding
  • Werken gaat het beste aan een opgeruimd bureau, zonder telefoon, iPod of computer.
  • Muziek: De meeste muziek leidt af. Wel schijnt barokmuziek positieve invloed te hebben op het leren.
  • Water: Drink twee liter water per dag. Dat houdt het brein helder.
  • Omgeving: Zorg voor een goed geventileerde omgeving. Hersens hebben zuurstof nodig.
  • Sporten: Sporten verbetert de doorbloeding, ook die van het brein. Daardoor werkt het beter.

Voorbeeld: de boekbespreking van Maddy (7) als mindmap

Een eenvoudig voorbeeld van een mindmap is de boekbespreking van de zevenjarige Maddy. Haar boekbespreking gaat over het boek Wij mogen nooit een kat. Dat is het onderwerp dat zij in het midden van haar mindmap schrijft, op een getekend boek. De hoofdpersonen zijn Mats en Marit. Zij willen heel graag een kat, maar dat mag niet – we zien de namen Mats en Marit en een kat met een kruis erdoor. Wanneer de ouders van Mats en Marit merken dat er muizen in huis zijn, mogen de kinderen toch een kat – we zien op de tweede tak een muis en een lachende poes waar ‘mag’ bij staat. In het asiel krijgen de kinderen een poes die Spin wordt genoemd – bij de groene tak van de mindmap staat een plaatje van het asiel en van Spin. Daarna gaan de kinderen naar de dierenwinkel. Op de vierde rode tak zien we alles wat ze kopen voor hun nieuwe dier: een box om de poes in te vervoeren, een mandje, etensbakjes en vlooienpoeder natuurlijk – let op het mooie detail op het getekende strooibusje. Tot slot komt de poes in huis en zij blijkt een geweldige muizenvanger te zijn – we zien een huis op de vijfde tak met daarin een kat en een muis.

Op de dag dat Maddy de boekbespreking houdt, is de mindmap het enige wat ze hoeft mee te nemen. Als ze even de draad kwijt is, heeft ze ‘m zo weer opgepikt; kijken op een kaart gaat namelijk veel sneller dan een hele lap tekst doorworstelen. 
Volgens haar juf, Floortje Noordman, is de boekbespreking door de mindmap een stuk levendiger geworden. ‘Veel kinderen gaan ingewikkelde teksten voorlezen. Maar Maddy was juist heel veel aan het vertellen in haar eigen woorden.’

 

Nog een voorbeeld: de vervoeging van Franse regelmatige werkwoorden

 

Websites

Reageer op artikel:
Mindmapping: Onthouden in één oogopslag
Sluiten