Nadenkstoel

Bij mijn kinderen op school staat in de kleutergroepen een nadenkstoel. Het is een griezelig ding: een krukje met een boos gezicht erop geplakt. Eens in de zoveel tijd zegt mijn 5-jarige dochter tegen mij: ˜Mama, ik heb op de nadenkstoel gezeten. Echt waar hoor, het is echt geen grapje. Ze kijkt me dan vanuit haar ooghoeken aan, nieuwsgierig naar mijn reactie.

˜Echt?! speel ik dan altijd mee. ˜Waarvoor moest jij nou op de nadenkstoel zitten?

˜Grapje! volgt er dan. ˜Ik heb nog nooit op de nadenkstoel gezeten.

Wie er wel op de nadenkstoel hebben gezeten, zijn een serie baldadige jongens. Mijn dochter somt ze in rap tempo op, en knikt er heftig bij, alsof de jongens ernstige misdaden hebben begaan. De stoel wordt dus goed gebruikt, en met effect. Toch heb ik er gemengde gevoelens bij. Voor de ogen van al je klasgenoten op zo'n stoel te moeten zitten, blijft toch een beetje een publieke vernedering. Je voelt de priemende ogen van je klasgenoten, van de geschokte of juist grijnzende geluksvogels die zich nog vrij door het klaslokaal kunnen bewegen. Zelf eindigde ik ooit in de hoek bij een invalleerkracht.

˜In de hoek jij! brulde hij. ˜En je weet dondersgoed waarom!

Ik was verbijsterd, had geen idee wat ik misdaan had. Machteloos keek ik naar de witte muur, bijtend op mijn lip, mijn tranen terugdringend. Wat oneerlijk! Hij had zich vergist, maar hoe maak je iemand dat duidelijk, met je gezicht naar de muur en je billen naar de groep?

En ja, het kan altijd erger. In de tijd van onze ouders kreeg je er ook nog een mooi stel ezelsoren bij, of ging je over de knie. Dat neemt niet weg dat het ook zonder ezelsoren verschrikkelijk voelt om in de hoek te staan, of op een nadenkstoel te zitten. Ik zie geen verschil.

Dan nog het woord: ˜nadenkstoel. Waarom heet het zo? Op een ˜nadenkstoel doe je boete door grondig je zonden te overdenken. Tenminste zo zou ik het opvatten als kleuter: ˜Ik heb me slecht gedragen. Daarom zit ik op de nadenkstoel. En dan hebben we het over een kleuter die in staat is om in oorzaak-gevolgrelaties te denken. Kan een kleuter dat nog niet, dan begrijpt hij uberhaupt niet waarom hij daar zit.

De keren dat mijn zoontje op de nadenkstoel belandde, zei hij dat hij niet wist waarvoor hij op de stoel gezeten had, of hij noemde een reden die niet de juiste bleek te zijn. Waar er op de nadenkstoel wel over nagedacht wordt, kun je wel raden: ˜Zou Mohammed nog nieuwe Toystory- figuurtjes bij zich hebben? Ha, Anouk heeft een nieuwe pen. Wat heb ik eigenlijk zelf in mijn zak zitten? Oh, dat was dat poppetje dat ik niet van mama mee mocht nemen. Honger; Zou papa chocoladepasta op mijn brood gesmeerd hebben? Ik hoop het echt. Anders vraag ik maar weer of ik een boterham van Amira mag. Die krijgt altijd van die lekkere witte boterhammen mee. Wel oppassen dat de juf het niet ziet, anders zit ik hier vanmiddag weer.

Moet de nadenkstoel dan de groep uit, of mogen juffen en meesters hun leerlingen niet meer straffen? Ik weet het niet. Als je een plek in de groep wilt creeeren waar kinderen tot inkeer kunnen komen, zorg dan dat het niet een plek is waar ze zich moeten gaan zitten schamen. Noem het een afkoelstoel – waar je kunt afkoelen als je heel druk of verhit bent – of een ruststoel waar je tot rust kunt komen als je vermoeid bent en alleen nog maar kunt klieren. (Want klieren doen kinderen bijna eigenlijk alleen als ze vermoeid zijn of niet lekker in hun vel zitten. Leerkrachten die echt oog hebben voor kinderen, zullen dat beamen.) Of noem het de aandachtsstoel, waar alle kinderen op mogen zitten die op een opvallende manier aandacht vragen, ook de kinderen die om negatieve aandacht vragen. Zet het kind alleen in het zicht van de groep als het ook daadwerkelijk aandacht van zijn medeleerlingen wil, en zet de stoel ergens achterin als hij alleen aandacht van de leerkracht wil. Ga er dan ook bij zitten en vraag het kind wat de reden is dat hij aandacht wil. Of maak een beloningsstoel, waar kinderen op mogen zitten die zich goed hebben gedragen of iets hebben gedaan waarmee ze zichzelf hebben overtroffen.

Is zo'n verandering haalbaar? En staan we in Nederland wat straffen betreft, eigenlijk niet stil? Het schijnt dat bepaalde opvoedkundigen weer pleiten voor de herinvoering van strafregels schrijven, zo las ik laatst in de Volkskrant. Onderzoek had aangetoond dat het heel goed werkte bij middelbare scholieren. Zo goed dat ze het nu ook op basisscholen wilden gaan doen: ˜Ik moet niet mijn boeken vergeten. Had ik ze nu maar bij me gehad, dan zou ik nu mee kunnen doen aan de les. Kinderen die dit 25 keer geschreven hadden, vergaten aanzienlijk minder vaak hun boeken.

Ik moet er niet aan denken dat mijn zoon of dochter dit soort strafregels zou moeten schrijven, of dat ik ze vroeger had moeten schrijven. Want het is hetzelfde principe als de nadenkstoel: minutenlang stilstaan bij het feit dat je een grote oelewapper bent. Besteed de tijd van bezinning nuttig zou ik zeggen. Niet door jezelf in te prenten dat je ongewenst gedrag vertoont, maar door de tijd te gebruiken om strategien te bedenken waarmee je het gewenste gedrag kunt vertonen. Pas dan gaan kinderen zich leuker gedragen. Ze zijn dan trots dat ze iets kunnen waarmee ze lekkerder in hun vel zitten, en niet meer onnodig of zinloos gestraft worden.

Reageer op artikel:
Nadenkstoel
Sluiten