Pesten? Pak de hele klas aan!

redactie 19 jun 2018 Gedrag

‘Pestprofessor’ René Veenstra vindt het weinig zinvol als alleen dader en slachtoffer aangepakt worden. ‘De hele klas moet erbij betrokken worden, want iedereen speelt een rol. Of dat nu die van wegkijker of beschermer is.’

Wat onderzoekt u precies?

‘Ik werk als socioloog mee aan TRAILS, een langlopend onderzoek dat 2200 jongeren volgt van hun tiende tot hun 25e levensjaar. Ze zijn nu allemaal rond de 17 jaar. Elke twee jaar stellen we hun vragen over gedrag, vrienden, school en de situatie thuis. Zo vroegen we ze ook naar hun pestnetwerken met vragen als: wie pest jij weleens en door wie word jij zelf gepest? Zo krijgen we een beeld van de pestprocessen in klassen.’

Welk pestkoppenprofiel rolt daaruit?

‘Er zijn twee soorten pestkoppen: de strategische pester en het gepeste kind dat zelf gaat pesten. De eerste ziet agressie als middel om iets te bereiken, zoals status of aandacht. De tweede reageert zich af op anderen omdat hij zelf gepest wordt. Deze laatste groep vertoont het grootste probleemgedrag, en houdt daar vaak z’n hele leven last van. Niet alleen zijn ze als volwassenen vaak depressief of angstig, net zoals slachtoffers van pesten dat vaak zijn, ze hebben ook het sociaal zwakke gedrag van daders, waardoor ze moeilijk gezonde relaties aangaan. Een dubbele handicap.’

En wat typeert de slachtoffers?

‘Het zijn in ieder geval niet standaard – zoals velen denken – de dikkerd, de roodharige of het kind met de bril, zo bleek uit Noors onderzoek. Het heeft eerder te maken met (weinig) zelfvertrouwen en (een laag) zelfbeeld van de slachtoffers. Een kind met rood haar of een bril kan blaken van zelfvertrouwen en nergens last van hebben. Pesters kiezen vaak kwetsbare, angstige, geïsoleerde slachtoffers. Ze voelen feilloos aan welke kinderen er buiten de groep liggen: kinderen voor wie meestal niemand opkomt. Motorisch onhandige kinderen zijn ook vaak slachtoffer. Pesters zijn juist vaak goeie sporters.

Maar het blijft een ingewikkeld proces, want er zijn kinderen die precies aan het ­slachtofferprofiel voldoen, maar toch nooit gepest worden en andersom. Juist daarom is er nog veel onderzoek nodig.’

Hoe stoppen we het pesten?

Pesten is een groepsproces. Leerkrachten spreken vaak alleen de dader en het slachtoffer aan, terwijl iedereen in de klas een rol speelt in het pestproces. Dat inzicht is in de wetenschap al ruim tien jaar gemeengoed, maar in de scholen sijpelt het maar langzaam door.

Leerkrachten moeten de hele klas erbij betrekken, door op een niet bedreigende manier met ze te bespreken hoe het zover heeft kunnen komen en hoe je als klas met elkaar om hoort te gaan. Ook moeten leerkrachten, overblijfouders en conciërges onderling vaker overleggen. Pesters weten namelijk heel goed bij wie ze kunnen pesten. Het is een kortzichtige visie dat leerkrachten alleen verantwoordelijk zijn voor wat er tijdens hun eigen lesuren gebeurt.’ 

Wat adviseert Veenstra aan ouders wiens kind gepest wordt? Kijk op www.jmouders.nl, ook voor algemene informatie over pesten.

Meer info over TRAILS: www.trails.nl

Reageer op artikel:
Pesten? Pak de hele klas aan!
Sluiten