Samen op dieet; geen goed idee

redactie 21 jun 2018 Gewicht

Met het hele gezin op dieet en een paar kilo afvallen. Op het eerste gezicht lijkt het voor veel gezinnen een ideale oplossing. Maar dat is het juist niet: lijnende kinderen ontwikkelen later vaak overgewicht. ‘Moeders moeten er veel minder over praten.’

Marjan (36) is aan de lijn. Ze volgt een zwaar dieet: alleen salades en aanvullende pillen. 'Gelukkig werkt het wel,' meldt ze opgewekt. 'Ik ben al zes kilo kwijt en ben bijna op mijn streefgewicht.' Tegelijk houdt ze het eetgedrag van haar 10-jarige dochter scherp in de gaten. 'Ik let erop dat ze gewoon eet en zeker niet met mij mee gaat doen,' vertelt ze. 'En ik kies bewust voor een kort dieet. Ik denk dat als je er altijd mee bezig bent, lijnen echt wel invloed op je kind heeft. Als je voortdurend in calorieën denkt, wordt dat toch een item in je gezin.' Lachend: 'Nu heeft ze er alleen de eerste week last van gehad. Toen was ik echt niet te genieten.'

Lijnende moeders

De aandacht van Marjan voor het eetgedrag van haar dochter is terecht, stelt psycholoog Doeschka Anschutz van de Universiteit van Amsterdam. Lijnende moeders lijken grote invloed te hebben op het slankheidsideaal van hun dochters en zonen. 'Als moeders lijnen, doen hun kinderen vaker aan de lijn. En als ze daartoe ook nog eens worden aangemoedigd, hebben ze bovendien een negatiever beeld van hun eigen lichaam.'

Lijnende moeders moeten er veel minder over praten, vindt Anschutz. 'Je kunt onopvallend lijnen – zonder dit te laten weten aan je kind. Maak er liever ook geen opmerkingen over dat slank zijn mooi is. Moeders hebben zelf niet eens in de gaten dat ze hun kind aanmoedigen tot lijnen. “Je moet niet zo veel snoepen, want dan word je te dik,” zeggen ze. Of: “Ga sporten, dan word je dunner.” Je kunt beter zeggen: “Zoveel snoepen is ongezond.” Als ouders een koppeling leggen tussen wenselijk gedrag (minder snoepen, minder eten) en te dik zijn, pikt een kind dat op. Dan zal ik wel te dik zijn, dan zal ik wel niet goed zijn, denkt het.'

Ook jongens lijnen

Anschutz heeft onderzoek gedaan onder vijfhonderd kinderen tussen 7 en 10 jaar. In deze doelgroep was één op de vijf moeders aan de lijn. Eén op de tien kinderen gaf aan zelf ook op dieet te zijn, terwijl de onderzochte groep een gemiddeld gewicht had. 'Dat vind ik schokkend. Van de kinderen met een normaal gewicht vertoont 10 procent lijngedrag. Ze kopiëren het gedrag van hun ouders.'

Een lijnende moeder heeft effect op dochters én zonen, blijkt uit het onderzoek van de Amsterdamse psycholoog. Van de meisjes wil 30 procent dunner zijn, van de jongens 20 procent. 'Ouders hebben vaak het idee dat het jongens niet zoveel kan schelen, maar ook als je zonen hebt, zou ik er niet over praten. Het uiterlijk wordt voor jongens steeds belangrijker.'

Meer snacken door reclame

De onderzoekster keek ook of jonge kinderen door het zien van voedselreclames meer gaan snacken. Jongens blijken gevoeliger voor snoepreclames dan meisjes. 'Ze zijn impulsiever dan meisjes. Leg ze uit dat het reclame is,' adviseert ze. 'Dat ze door zo'n leuk filmpje meer willen verkopen. Maak ze weerbaarder.'

Ook televisieprogramma's die expliciet slanke volwassenen of bijvoorbeeld slanke tekenfiguren tonen, hebben invloed op het slankheidsideaal van kinderen. Jonge meisjes (7 tot 9 jaar) die veel kijken naar soaps en muziekprogramma's zijn ontevredener over hun lichaam en lijnen vaker dan meisjes die naar neutralere programma's als Het Klokhuis kijken, blijkt uit het onderzoek. 'Als je basisschoolkinderen naar bijvoorbeeld Hollands Next Topmodel laat kijken, dan willen ze dunner zijn, vooral de iets oudere meisjes die de puberteit naderen. Ik zou het niet aanraden ze veel naar dergelijke programma's te laten kijken.'

Er is geen wetenschappelijk verband gevonden tussen lijnende kinderen en het ontwikkelen van anorexia nervosa op latere leeftijd. Volgens Anschutz geldt echter wel het omgekeerde: kinderen die lijnen hebben meer kans om later overgewicht en ziektes als boulimia nervosa en binge eating disorder te ontwikkelen. 'Dit komt door een verstoring van het spijsverteringssysteem en het regelmatig niet volhouden van een dieet.'

'Kinderen mogen wel mayonaise'

Sanne (36), moeder van drie zonen, heeft de afgelopen maanden voor het eerst in jaren gelijnd. 'Ik was het zat, inmiddels ben ik negen kilo lichter en ik wil nog een paar kilo afvallen.'

Omdat ze een gezin heeft, is een raar dieet voor haar geen optie. 'De kinderen weten dat ik op dieet ben, maar merken daarvan niet veel. Er zijn geen rare toestanden met bijvoorbeeld geen brood of absurd veel sapjes. Ik eet gewoon met ze mee, maar met minder aardappeltjes, meer groenten en zij mogen wel mayonaise en ketchup bij speciale gerechten. Ze weten dat ik speciale boter heb en magere yoghurt, en die vinden zij niet te eten.'

'Natuurlijk zien ze dat ik ben afgevallen. Ze vinden dat ik er nu goed uitzie en ze weten ook dat dit komt doordat ik goede keuzes maak. Mijn extra kilo's kwamen erbij door te veel snoepen en snaaien. Nu zeg ik soms bewust nee tegen chocolade en een wijntje. Zij mogen echter op z'n tijd lekker snoepen. En gelukkig kan ik met dit dieet ook af en toe zondigen. Ze zien me niet alleen maar hysterisch met komkommer in de weer.'

Reageer op artikel:
Samen op dieet; geen goed idee
Sluiten