Samen spelen – Even alle aandacht voor je kind

redactie 19 jun 2018 Buitenspelen

Gillend van de lach met je kind stoeien. Een poosje gamen met je puber. Samen spelen versterkt jullie band. Jij leert hem beter kennen. Hij leeft op van jouw echte interesse. Bovendien is spelen dé leerschool voor later.

‘Speel met je kind, elke dag als het kan!’ Het is het stokpaardje van J/M’s huispsycholoog Tischa Neve. ‘Spelen maakt alles lichter, leuker, makkelijker. Voor je kind en voor jou als opvoeder. Want speels en met humor reageren op situaties, het kind in jezelf loslaten, kan je zoveel frustratie – van jullie allebei – besparen.’ Laatst bijvoorbeeld had haar zoon Dim (4) een vriendje te spelen. Dat ging een hele poos voorbeeldig. ‘Tot ik Dim kwaad hoorde roepen dat Ties nooit meer bij hem mocht spelen als hij nu niet deed wat hij wilde. Tijd om in te grijpen, dacht ik geïrriteerd, want ik zat net lekker mijn administratie te doen. Maar terwijl ik naar ze toe liep, bedacht ik dat ze voor hun leeftijd best lang heel zoet hadden gespeeld en dat het nu gewoon even op was. Aan mij de keus hoe ik daarop reageerde.

Rustig en pedagogisch verantwoord de ruzie uitpraten was in ieder geval een gepasseerd station. Ik moest de impasse zien te doorbreken. Dus ik zei: “O, ik zie dat jullie allebei heel boos kijken. Jullie weten toch wel dat iedereen die boos kijkt, gekieteld wordt door de kietelkoningin?” Gegiechel alom en de ruzie was alweer vergeten.’ De grap is, volgens haar, dat je door speels (met humor en lichtheid) te reageren in plaats van serieus, streng of boos, kunt voorkomen dat iets uit de hand loopt.

Maar behalve als hulp in de opvoeding is samen spelen voor nog veel meer zaken belangrijk. Sterker nog, zegt speltherapeut Marlies Greve, spelen met je kind is van wezenlijk belang voor zijn ontwikkeling. Volgens Greve realiseren veel ouders zich niet hoe belangrijk spelen is. ‘Kinderen leren ervan hoe je met elkaar omgaat. Ze pikken sociale gedragscodes op en leren hoe ze mimiek en lichaamstaal moeten interpreteren. Maar vooral ook leren ze van spel creatief en associatief denken.

En dat is nu juist wat onze samenleving nodig heeft: creatieve, innovatieve denkers die in staat zijn hun gevoelens te verwoorden en te delen en die zich kunnen inleven in een ander, zodat we prettig met elkaar omgaan.’ Scholen hechten helaas steeds meer belang aan de cognitieve ontwikkeling van kinderen, zegt Greve. Dus: ratio, kennis, regels. Natuurlijk zijn er ook nog de computers, smartphones en tablets die hun aandacht opslurpen, maar die hebben weinig met echt spelen te maken.

Kinderen spelen ook minder buiten dan vroeger, toen er vaak in groepen met verschillende leeftijden over straat geslierd werd, waarbij de kleintjes op natuurlijke wijze van de groten leerden. Als ouders hebben wij daardoor meer dan ooit een belangrijke rol als het gaat om ‘leren spelen’. Vooral rollenspel is essentieel, vindt Greve. Het is oefenen voor de echte wereld, waarbij kinderen allerlei rollen kunnen uitproberen en de gevolgen van handelingen en gedrag kunnen ervaren zonder de repercussies die daarvoor in het echte leven gelden. Samen spelen is samen leren leven.

Duidelijk: samen spelen móet. Maar de praktijk is vaak weerbarstig. Overvolle agenda’s, hele weekenden op pad; je bent blij als je even op de bank kunt zitten. Laat staan dat je na een dag vol vergaderingen, boodschappen en andere broodnodige klussen zin hebt om op je knieën een Lego-kasteel te bouwen. En waarom is spelen met hun vriendjes trouwens niet genoeg?

De meerwaarde van spelen met jou, legt Tischa Neve uit, is dat je kind zo oefent met de spelregels bij leeftijdsgenootjes. ‘Als hij jou verordent dit of dat te doen, zul jij waarschijnlijk iets zeggen als: “Kun je dat misschien ook op een andere manier vragen?” Hij leert van jou om “om de beurt” te spelen, want “dat is leuk voor jou én voor mij”. En hij leert om zijn gevoelens te benoemen, omdat jij dingen zegt als: “Ik vind het niet leuk als jij zo bazig doet, dan krijg ik het gevoel dat ik niet mee mag beslissen.” Je leert hem letterlijk waarmee en hoe hij kan spelen, zodat hij de volgende keer makkelijker zelf begint te spelen. Heel veel kinderen vinden het namelijk moeilijk om zichzelf te vermaken.

Dat beaamt Marlies Greve. Het is volgens haar dan de kunst om ze op gang te brengen met ideeën of materialen. ‘Verstop een oude koffer en speel spionnetje met je kind. Jullie zetten de kookwekker en moeten binnen tien minuten het mysterie van de verdwenen koffer oplossen… Of geef je kind een oude wasmachinedoos en fantaseer samen wat je daar allemaal van zou kunnen maken. Een huis? Een robot? Een raket? Merk op dat zijn bed eigenlijk net een boot lijkt, en geef hem de ruimte om te spelen en experimenteren.’ Greve bedoelt maar: niet mopperen als zijn beddengoed aan het plafond hangt.

Ouders zijn vaak goed in zeuren over troep en als er íets spelremmend is, is het wel dat jij alvast begint te roepen dat-ie wel zo moet opruimen of, nog erger, nu meteen! Trouwens, als er werkelijk opgeruimd moet worden, kun je ook dat in de vorm van een spel doen, suggereert Greve. ‘Zullen we doen alsof wij opruimrobots zijn?’ Voor je het weet ontstaat er zo een heel spel en is de kamer in een mum van tijd aan kant.

En wat stress en tijdgebrek betreft: je hoeft geen úren met je kind te spelen. Tischa Neve: ‘Het belangrijkste is dat je een poosje alle aandacht voor je kind hebt. Dus: je telefoon uit, de computer uit en er even echt voor hem zijn. Dat kan een half uurtje duren, maar tien minuten kunnen ook al heel waardevol zijn. Vooral als overgangsmoment, bijvoorbeeld wanneer je kind terugkomt van de BSO of na een logeerpartij bij opa en oma. Duik na je werk niet meteen gestrest de keuken in maar ga even met je kind Lego’en of drink samen een kopje thee. Al zit je maar op de bank: kijk en luister met al je aandacht naar je kind. Die rust voelt hij. Maar het is ook voor jezelf zoveel relaxter. Die tien minuten geven veel winst voor alles wat jullie daarna doen, omdat er geen stress meer is.’

Maar wat als je niet zo van spelen houdt? Of geen geduld hebt voor barbies of Lego? ‘Er is altijd wel een gedeelde passie te vinden,’ zegt Tischa Neve. ‘Voor kinderen maakt het eigenlijk niet uit of je nu samen gaat voetballen, kleien, knutselen, tekenen of met de blokken bouwen. Als je maar meedoet en er niet met de krant naast gaat zitten. En ja, soms heb je dan het gevoel dat je je opoffert. Maar als je samen speelt, voel je hoe ongelooflijk dichtbij je bij je kind komt, en dat is zó leuk. Natuurlijk, na het tiende rondje met z’n treintje weet jij het wel. Ga dan improviseren: stel je kind voor om er van Kapla een station bij te bouwen of een garage voor de auto’s. Misschien moet er een dierentuin langs het spoor komen. Zo breng je je kind op ideeën en voor je het weet gaan jullie samen op in een spelwereld. Let er wel op dat jij je kind volgt: je mag best suggesties doen, maar neem niet de leiding. Door met hem te onderhandelen over wat jullie gaan spelen, leert hij compromissen te sluiten. Je kunt gerust zeggen dat je de barbies niet zo ziet zitten; misschien kan hij iets anders verzinnen?’

Met pubers ‘spelen’ is moeilijker, maar echt, voor alle leeftijden valt iets te bedenken, zegt Tischa Neve enthousiast. Samen poolen, een potje darten, tafelvoetbal, tennissen, schaatsen, naar de klimhal of indoorskiën. Pubers zullen jou daar niet snel zelf om vragen. Jíj zult ermee moeten komen en misschien vraagt dat zelfs wat doorzettingsvermogen, maar uiteindelijk vinden ze het meestal heel fijn dat je die moeite neemt. Want ook een puber heeft het nodig om te voelen dat hij dat waard is, dat jij er helemaal voor hem wilt zijn. Geregeld samen tv-kijken is ook een aanrader, in plaats van meteen de afwas te doen na het eten. Kijk gewoon een keer mee naar die comedyserie waar je kind zo om moet lachen. Voor je puber – die toch al zo gevoelig is voor afkeuring en op wie je misschien iets te vaak afgeeft – is het heel fijn om te merken dat jij geniet van iets wat hij leuk vindt. Dat je daarbij lekker even tegen elkaar aankruipt op de bank is een bonus.

Samen iets doen biedt dus iedereen voordelen. Door jouw aandacht zit je kind lekkerder in zijn vel. En, niet onbelangrijk, door samen met je kind te spelen of iets met hem te ondernemen, leer jij zelf ook veel. Bijvoorbeeld wat er in hem omgaat. Vaak komt er tijdens spel iets naar boven – een onverwerkte ruzie, een angst of verdrietje – zodat jij weet: o, dáár is hij nu mee bezig! Juist dan is er meestal ruimte voor (moeilijke) gesprekken, omdat je elkaar niet hoeft aan te kijken en afleiding in je handen hebt. Bovendien voelt hij dat je alle aandacht voor hem hebt, waardoor het makkelijk is om echt contact te maken. Door samen met je puber zijn favoriete game te spelen, begrijp je ineens dat het echt een drama is om je spel te moeten onderbreken voor het avondeten, omdat je personage dan sneuvelt of omdat je zwaar bevochten punten verliest. Daarnaast is het geweldig om het kind in jezelf weer naar boven te halen. Dus ga mee in die achtbaan, doe samen gek op discomuziek en kruip zelf ook over die smalle touwbrug. Misschien moet je wat gêne overwinnen, maar daarna is het zó leuk.

Marlies Greve: www.droomvogel.nl
Tischa Neve: www.grootenklein.nl

Reageer op artikel:
Samen spelen – Even alle aandacht voor je kind
Sluiten