Snoer ze de mond!

Goed omgaan met kritiek is niet iedereen gegeven. Sterker nog, de meeste mensen moeten drie keer slikken als ze te horen krijgen dat hun prestaties nog te wensen overlaten. Of dat hun boodschap of manier van handelen niet goed ontvangen is. Anderen schieten in de verdediging of zeggen helemaal niets als het moment daar is. Ze verstijven, trekken wit weg, schudden alleen hun hoofd. Kritiek ontvangen is nooit leuk, kritiek leveren nog minder.

In mijn werk ben ik zowel gever als ontvanger van kritiek. Scholen huren mij in – als adviseur, trainer of coach – om vast te stellen wat anders en beter kan, op welke punten leerkrachten beter zouden kunnen functioneren en vooral hoe dat dan zou moeten gebeuren. Uit ervaring weet ik dat de begrippen ˜onderwijsadviseur, ˜trainer, ˜coach of hoe je het ook noemen wilt, voor sommige leerkrachten gewoon synoniemen zijn voor ˜onderwijsinspecteur of ˜boeman. Iemand komt de groepen in, kijkt je op de vingers, en doet daar na afloop ook nog eens uitgebreid verslag van. Het vooruitzicht dat mensen aangedaan zullen zijn, doordat ik ze iets vertel wat ze niet hebben zien aankomen of wat ze niet willen horen, is niet prettig. En al is het opbouwende kritiek en heb ik het natuurlijk nooit over ˜slecht of ˜dat vond ik niet goed, het blijft kritiek.

Daar komt nog bij dat leerkrachten zich niet graag de les laten lezen, om het zo maar te zeggen. Liever staan ze zelf voor de klas, dan dat ze het gevoel krijgen weer in de lesbanken plaats te moeten nemen. Op momenten dat leerkrachten mijn werk mogen evalueren, krijg ik ook wel eens de wind van voren: ˜beetje veel en ingewikkeld of juist ˜dat doen we allang…. Soms is die kritiek terecht, en soms ook niet. Maar zodra leerkrachten inzien dat ik niet ben gekomen om ze neer te sabelen, maar juist om samen te kijken hoe ze zich verder kunnen ontwikkelen, wordt de samenwerking plezierig. Wanneer je tot je laat doordringen dat kritiek je juist verder kan helpen en niet per se bedoeld is om je te ontmoedigen, is het minder bedreigend. Je kunt kritiek dan dankbaar ontvangen en waar nodig relativeren.

Goed lesgeven blijft verder natuurlijk een kwestie van smaak. Dit benadruk ik altijd als ik leerkrachten observeer en hun manier van werken met ze doorneem. Wat de een een goede uitleg vindt, vindt de ander misschien niets. Aan de andere kant ziet iemand vanaf de zijlijn vaak scherper welke informatie niet helemaal goed overkomt bij kinderen, nog niet helemaal helder is of gewoon ‘efficiënter kan’. Op het moment dat je een activiteit uitvoert, dan zit je namelijk zo in de activiteit dat je er letterlijk te dicht op zit. Kijk je er van een afstandje naar, dan zie je het totaalbeeld.

Kunnen leerkrachten in de ogen van adviseurs ook wel eens iets goed doen? Of genieten adviseurs alleen maar van heel sterke leerkrachten? Niets daarvan. Alle leerkrachten kunnen schitteren. Als ik leerkrachten zie schitteren, laat ik dat weten. Als ik leerkrachten niet zie schitteren, laat ik dat ook weten. Ik hou van leerkrachten die de grenzen van het onderwijs aftasten, van leerkrachten die durven af te wijken van het bestaande programma en inspelen op de vragen en behoeftes van kinderen die van dag tot dag en per kind verschillen. Maar ik hou ook van leerkrachten die dat juist niet doen, omdat ze graag volgens de boekjes werken. Als ze dit met overtuiging doen en laten zien dat hun interesse en aandacht voor de kinderen oprecht is, dan is het altijd goed.

Mijn advies aan leerkrachten: weet waarom je iets doet. Weet je dat niet, doe het dan niet. Doe waar je goed in bent, en doe dat vanuit je tenen. Laat dat wat je van anderen moet – maar waar je het nut eigenlijk niet van inziet – achterwege. Schiet op het gedachtegoed als het je niet aanstaat, maar doe dat met goede argumenten. Wil je jezelf ontwikkelen, probeer dan niet letterlijk na te doen wat je gehoord of gezien hebt, maar focus je op het gedachtegoed en vertaal dit naar een manier van werken die bij jou past. Daarmee zul je een voorbeeld voor andere leerkrachten zijn.

En daarmee zul je onderwijsadviseurs, onderwijsinspecteurs en alle mensen die een mening over je hebben of belerend overkomen, de mond snoeren!

Reageer op artikel:
Snoer ze de mond!
Sluiten