Vernedering

Op sommige scholen valt om de haverklap een waarschuwing en wordt om de haverklap gestraft. Niemand verbaast zich hierover. Het is de gewoonste zaak van de wereld. Want waarom zouden leerkrachten hun leerlingen niet mogen terechtwijzen? Een klas kan alleen goed gemanaged worden als er duidelijke afspraken zijn. Houden leerlingen zich niet aan deze afspraken, dan mag een leerkracht ze hieraan herinneren. Is een herinnering niet voldoende, dan mag een leerkracht een waarschuwing uitdelen. Werkt de waarschuwing niet, dan mag een leerkracht zijn leerlingen straffen. Desnoods ten overstaan van 29 medeleerlingen.

Ik kwam een keer bij een leerkracht die mij zou laten zien hoe hij de woordenschat van kinderen vergrootte. In zijn les paste hij de methodiek ˜Met woorden in de weer' toe. Hierbij gaat het om het kort en krachtig aanbieden van nieuwe woorden die samen een woordcluster vormen (bijvoorbeeld: de polder, de dijk, het land, beschermen). Het eerste deel van de les bestaat uit goed luisteren naar de nieuwe woorden en de uitleg ervan, het tweede deel uit het gebruiken van de nieuwe woorden in gesprekken of activiteiten. De verschillende stappen die deze methodiek kenmerken, verlopen alleen soepel als de leerkracht de lessen consequent op deze manier uitvoert en als hij zijn leerlingen ook bewust maakt van deze opbouw van de les.

De leerkracht die ik observeerde leek de aanpak en werkwijze binnen deze lessen niet met zijn leerlingen te hebben besproken, want al na twee minuten ging er een hand omhoog van een jongen die vroeg 'wat betekent ˜droogleggen van het land?' De leerkracht schoot uit zijn slof. ˜Doe niet zo stom! Je weet best wat dat betekent! ˜Wat? zei de jongen ˜Echt niet man. Ik weet het niet, ik zweer het je. ˜Hoezo je weet het niet? Wat is dit nou weer?! Dit doe je dus altijd in mijn lessen, he? Altijd als er iemand komt kijken doe je alsof je het niet weet. Weet je wat? Ik heb daar een beetje genoeg van. Ga er maar uit. Pak je spullen maar.˜Wat? De jongen was duidelijk overrompeld, schudde zijn hoofd, pakte zijn spullen en verdween mopperend naar de aula. De leerkracht herstelde zich en vervolgde zijn les.

In het nagesprek vroeg ik de leerkracht wat hij zelf vond van zijn strenge optreden. Het leek me pijnlijk dat de jongen terecht werd gewezen ten overstaan van zijn medeleerlingen, inclusief de vreemde mevrouw. De leerkracht zei dat hij het hier niet mee eens was. Ik kende deze jongen niet. Deze jongen was hardleers. Juist zo'n aanpak had effect. Op die manier voelde deze leerling nu eens wat het was om voor schut gezet te worden, want dat was immers ook wat de jongen hem telkens flikte, toch? Ik zei dat het nog maar de vraag was of die leerling bewust bezig was geweest om de leerkracht onderuit te halen. Het zou heel goed kunnen dat de jongen een belangrijk deel van de uitleg in eerdere lessen had gemist. Of dat de jongen ijverig probeerde over te komen omdat er een buitenstaander in de groep was.

Maar de leerkracht hield voet bij stuk, en ik verliet het gesprek met een onbevredigd gevoel, denkend aan al die andere lessen waarin ik hetzelfde zag gebeuren. Natuurlijk mag je kinderen terechtwijzen en waarschuwen en straffen, maar door dat te doen in het bijzijn van anderen, zet je kinderen voor schut. Op termijn verliezen kinderen zo het vertrouwen in hun leerkracht, of in volwassenen in het algemeen. Het is een aanpak die niet meer bij deze tijd en zeker niet in deze maatschappij past. Ook al zijn sommige kinderen niet anders gewend, ik zie het als een uitdaging voor de moderne leerkracht om zijn leerlingen op integere wijze te benaderen. En dat is niet door ze te vernederen.

Reageer op artikel:
Vernedering
Sluiten