We hebben geen hond

redactie 22 jun 2018 Blogs

Sommige dingen moet je niet eens proberen uit te leggen, omdat ze dan alleen maar ingewikkelder worden. En iets uitleggen is doorgaans bedoeld om de dingen eenvoudiger te maken, toch?

'Deze afstandsbediening doet het niet meer,' zei Hanno tegen de vrouw van de elektronicawinkel.

De vrouw deed er nieuwe batterijen in en constateerde dat de afstandsbediening van de versterker inderdaad 'helemaal dood' was.

'Het lijkt wel of de hond erop gebeten heeft,' zei ze. 'En daar kunnen ze niet tegen.'

Ze had gelijk, de afstandsbediening zag er nogal gebutst uit. We hebben alleen geen hond. Maar wel een gehandicapt kind. Hanno besloot de oorzaak van de kapotte afstandsbediening voor zich te houden. Heel slim. Voor je het weet denken de mensen dat je zelf niet helemaal goed bent.

Yaël heeft soms 'moeilijk verstaanbaar gedrag', zoals dat in zorgjargon heet. Ze kan, net als elk kind, gefrustreerd zijn, en moet dan ergens op bijten. Of ze begint te gillen. Of ze vliegt mij, Hanno of een van haar begeleidsters aan. Het moeilijk verstaanbare zit 'm erin dat we vaak niet precies weten wat de oorzaak is van haar gedrag. Ze kan immers niet praten. Nu denk ik niet dat normale 7-jarigen altijd precies weten waarom ze boos of verdrietig zijn, maar met normale 7-jarigen kun je er tenminste een gesprek over voeren. En in zo'n gesprek kun je de dingen een beetje in banen leiden en misschien kun je achterhalen waar die driftbui of huilbui vandaan komt.

En dan kom je vast ook wel eens tot de conclusie dat je kind gewoon chagrijnig is. Of gewoon vervelend. En dan zeg je, na het nog een tijdje aangezien te hebben: 'Hou nou eens op met dat vervelende gedoe! Nee, niet dat gejengel, je gaat nu nor-máál praten. Anders luister ik niet naar je. Ik luister alleen naar je als je normaal tegen me praat. Als je chagrijnig wilt doen, doe je dat maar op je eigen kamer. Maar niet hier, waar iedereen kan meegenieten van je slechte humeur.'

Je schiet, gecontroleerd, uit je slof en dwingt je kind zo tot sociaal wenselijk gedrag en een beetje zelfcensuur. Je laat je kind zien dat het niet zo prettig is voor anderen als het zich zo laat gaan en dat als er iets is, je dat ook gewoon kunt zeggen. Dat is een handige boodschap, voor nu en voor later. Kind druipt af, mokt nog wat na, maar slaat als het goed is ergens op dat zijn actie niet zo heel effectief was.

Bij Yaël kan dat allemaal niet. Zij jengelt ook, woordloos, ze kan heel boos worden en kan die boosheid ook uiten door te knijpen, haren te trekken en te bijten. Maar tegen haar zeggen dat ze op moet houden met jengelen en dat ze normáál moet praten heeft weinig zin. Yaël kan nu eenmaal niet praten en heeft alleen deze primitieve middelen tot haar beschikking om haar frustratie te uiten.

Dat vraagt om een andere aanpak van Hanno en mij, haar opvoeders. Het is niet zo'n goed idee haar frustratie zonder meer in te dammen. Er is namelijk geen alternatief, in de vorm van een redelijk gesprek over wat haar dwarszit. 'Gewoon' zeggen dat het nu eens afgelopen moet zijn met dat gedrag heeft dus geen zin. Natuurlijk heb ik dat wel eens gedaan, ik ben ook maar een mens. Maar het sloeg eigenlijk nergens op.

De rode draad is namelijk dat ze er niets aan kan doen. En dat vraagt van mij en Hanno zelfbeheersing. Wij hebben meer zelfbeheersing nodig dan ouders van normale kinderen. Zeker, ik onderschat niet de zelfbeheersing die het opvoeden van een stel gezonde draakjes vraagt. Goede ouders worden denk ik altijd min of meer gecontroleerd boos, en dat is al moeilijk genoeg. Maar een normaal kind houdt er niets aan over als je eens een keer je stem verheft en duidelijk maakt dat je grens nu echt bereikt is.

Bij Yaël ligt dat anders, juist omdat je geen alternatief kunt bieden. Of maar heel beperkt. Dus maken we haar duidelijk dat ze wel boos mag zijn, maar geen mensen pijn mag doen. Ze mag ons niet bijten en knijpen, maar ze mag wel op de spullen bijten, want die voelen niks. En dus ook op de afstandsbediening, als wij toevallig vergeten die hoog te leggen.

Reageer op artikel:
We hebben geen hond
Sluiten