‘We hebben vier keer zoveel rugzakkinderen als in 2003′

redactie 22 jun 2018 Blogs

Grote onrust onder ouders van ‘rugzakkinderen’ en van kinderen in het speciaal onderwijs. Het huidige kabinet gaat 300 miljoen euro bezuinigen op speciaal onderwijs en extra begeleiding in het reguliere onderwijs. Een bezuiniging die voor veel kinderen gevolgen zal hebben.

De retoriek over deze maatregel is nogal van dik hout. De oppositie stelt dat de regering de allerzwaksten van de samenleving treft met deze bezuiniging, de woorden ‘dom’ en ‘asociaal’ vallen. Het is makkelijk je te laten meeslepen door deze grote woorden. Toch is enige nuancering op zijn plaats.

Sinds 2003 is het aantal kinderen met een indicatie die recht geeft op speciaal onderwijs gestegen van 65.000 naar 117.000. Het aantal leerlingen met een rugzak, die recht geeft op extra begeleiding op een ‘normale’ school, is sinds de introductie in 2003 gestegen van 11.000 naar 39.000. Dat is vreemd: je zou verwachten dat als er meer kinderen naar het speciaal onderwijs gaan, dat tot minder ‘rugzakkers’ leidt in het reguliere onderwijs. Maar dat is dus niet zo. Integendeel. Inmiddels heeft bijna 1 op de 10 leerlingen in het basisonderwijs en bijna 1 op de 5 leerlingen in het voortgezet onderwijs een indicatie voor ofwel speciaal onderwijs ofwel een rugzak. Geen wonder dat de extra onderwijskosten voor kinderen met een label zijn gestegen van een 0,5 miljard euro in 1997 tot 3,7 miljard nu.

Wat is hier aan de hand? Hoe kan het aantal kinderen met een label zo schrikbarend toegenomen zijn? Is het de verbeterde diagnostiek? Of zijn er nog andere oorzaken?

VVD-Kamerlid Ton Elias sprak bij de manifestatie tegen de bezuinigingen op de leerlinggebonden financiering op 9 februari de bezorgde ouders toe. Hij verdedigde de bezuinigingen uiteraard. Dat deed hij zo:

‘Voor mij, voor de VVD, staat vast dat er niet met één op de vijf kinderen in het voortgezet onderwijs iets zodanig ernstig mis is dat ze speciaal onderwijs of bijzondere begeleiding nodig hebben. Voor mij staat vast dat de beweging die dit kabinet inzet om meer kinderen in het gewone onderwijs te houden de juiste is. Er worden simpelweg te veel kinderen aangemerkt alsof er iets ergs of geks met ze aan de hand is. Niet ieder gedragsprobleem in een klas moet tot een indicatie leiden. We plakken te snel en we plakken te vaak een etiket op een kind. We hebben vier keer zoveel rugzakkinderen als in 2003, en dat is niet normaal!’

Een bekogeling met badeendjes door de boze menigte was zijn deel, terwijl hij volgens mij wel een beetje gelijk heeft. Nu wil ik graag geloven dat al deze kinderen veel baat hebben bij de extra begeleiding die ze krijgen. Maar ik vind het moeilijk te bevatten dat deze kinderen allemaal een dermate grote beperking hebben dat ze het zonder extra begeleiding niet zouden redden. Ik vrees dat hier het aanbod de vraag creëert. Het systeem werkt de enorme toename aan diagnoses in de hand: een diagnose levert nu eenmaal geld op. Want wie wil er nu geen speciale begeleiding voor zijn kind als het zich slechter dan gemiddeld kan concentreren of als het door zijn drukke gedrag buiten de groep dreigt te vallen?

Maar wat betekenen deze bezuinigingen nu concreet? Waar gaat Marja van Bijsterveldt, de minister van Onderwijs, deze 300 miljoen euro halen? Van de 300 miljoen moet 125 miljoen komen van het snijden in bureaucratie en ondersteunende diensten. Dat lijkt me geen gek plan. Van een moeder begreep ik dat ze elk jaar opnieuw een stapel rapporten en onderzoeken aan het Regionaal Expertise Centrum moet overleggen om aan te tonen dat haar meervoudig complex gehandicapte dochter nog immer spastisch in een rolstoel zit.

Op de rugzakjes wordt 91 miljoen euro bezuinigd en op het speciaal onderwijs 84,5 miljoen. Probleem is dat deze bezuinigingen zonder aanzien des persoons worden doorgevoerd. Dus niet alleen de kinderen met een relatief gering probleem worden getroffen, maar ook de kinderen met ernstige handicaps. Dus toch de allerzwaksten van de samenleving, al valt mijn Yaël deze keer buiten de boot omdat ze door haar lage niveau ontheffing heeft van de leerplicht. Hoera! Maar wat gebeurt er met een kind dat een IQ heeft van pakweg 50 en een epilepsiesyndroom, wanneer zijn in epilepsie gespecialiseerde school noodgedwongen de deuren sluit? Ik noem maar even een schrijnend geval uit mijn directe omgeving. Waar moet deze jongen dan heen? Geen sprake van dat hij naar een normale school zou kunnen. Als ik zijn moeder was, zou ik me niet gerustgesteld voelen door de uitspraak dat ‘we serieuze knelpunten in de bezuinigingen in de politiek reëel moeten bespreken’ van Ton Elias.

Reageer op artikel:
‘We hebben vier keer zoveel rugzakkinderen als in 2003′
Sluiten