redactie
redactie Opvoeden oktober 15, 2020

Zelfmoord; een moeilijk, maar belangrijk onderwerp om met je kind te bespreken

Onder jongeren is zelfmoord een van de grootste doodsoorzaken. Toch wordt er – vaak uit angst een kind op ideeën te brengen – maar weinig over dit onderwerp gesproken. En dat is zonde.

Om alle levens die we verloren aan suïcide te eren, om achtergebleven geliefden te steunen en de strijd aan te gaan met het stigma rondom dit gezondheidsprobleem, sprak My Domaine met psycholoog Deepik Chopra. Dit is haar advies omtrent het bespreekbaar maken van zelfmoord.

Begrijp de schaal

Voordat zelfmoord je persoonlijke leefomgeving raakt, is het voor een kind een ver van zijn bed-show. Het is makkelijker om de aard van het probleem te begrijpen als je weet hoe groot de schaal is waarop dit gebeurt.

In Nederland is zelfmoord de grootste doodsoorzaak onder jongeren en jongvolwassenen. In de leeftijdsgroep tot veertig jaar zijn er zelfs meer sterftegevallen door suïcide, dan door kanker. Tussen 2007 en 2018 is het aantal zelfmoorden in Nederland toegenomen van 1.353 naar 1.829 per jaar. Onder Nederlandse volwassenen heeft zo’n 8,3% ooit aan zelfmoord gedacht en 2,2% ooit een poging gedaan.

Door er op tijd open over te zijn, creëer je de basis voor een open en eerlijke dynamiek. ‘Het is een mythe dat als je over suïcide praat, je het zaadje voor een idee plant dat er nog niet was’, zegt Deepik. Je kan het moment waarop je het gevoel hebt er écht over te moeten praten volgens haar beter voor zijn.

Bereid je voor en vind de juiste toon

Ga niet blind het gesprek in. Doe van tevoren research via betrouwbare sites. Je kunt bijvoorbeeld 113 raadplegen. Wees bewapend met de juiste informatie en weet waar je op moet letten in het gedrag en de emoties van je kind.

Als je goed beslagen ten ijs komt, kun je mindful en kalm het gesprek aangaan. Het doel is om het mysterie rondom het onderwerp weg te nemen zodat je een veilige omgeving creëert voor een gesprek. Als ze worstelen met de zelfmoord van een publiek figuur of een klasgenootje, weet je kind dat hij/zij bij jou terecht kan met zijn zorgen zonder veroordeeld te worden.

Waar je erover begint

Er bestaat geen perfecte tijd en plek om dit onderwerp te bespreken, aangezien het van een boel factoren afhankelijk is. Ga voor de meest neutrale, gemiddelde plek die er bestaat. Kies een rustig moment op de dag dat niet emotioneel beladen is. Het verschilt voor iedereen, maar een autorit of lunch met het gezin zou een moment kunnen zijn.

Wat te zeggen

Een deel van het werk dat je kan voorbereiden is vragen bedenken die je je kind wil stellen. Het is daarentegen absoluut niet de bedoeling dat het overkomt als een kruisverhoor. Je kan vragen naar wat je kind denkt van zelfmoord, of mensen in hun omgeving het er wel eens over gehad hebben en ja; ook of ze zelf wel eens suïcidale gedachtes gehad hebben. Luister met je volle aandacht en reageer vanuit interesse, niet uit paniek. Normaliseer hun reactie, ook al baadt hun reactie je zorgen.

Hoe reageer je als je kind uit zichzelf over zelfmoord begint?

De kans bestaat dat je kind het onderwerp zelf aansnijdt omdat er iets tragisch is gebeurt in zijn/haar omgeving, er anderen over heeft horen praten of er iets over zag op tv. Ook als je ervan schrikt, is het aan te raden om zo neutraal en empathisch mogelijk te blijven en geen extreme mening over degene die zelfmoord heeft gepleegd te uiten. Je kan ervoor kiezen om er op dat moment een uitvoerig gesprek over te hebben, of beloven dat je er later op terugkomt – zodat je je intussen persoonlijk beter kan voorbereiden. Belangrijk is dan wel om er daadwerkelijk op terug te komen en er niet te lang mee wacht.

Wat moet je doen als je kind suïcidale gedachten impliceert?

Probeer een beetje dieper te graven en meer inzicht te krijgen voordat je conclusies trekt. Als je het gevoel hebt dat je kind met dit soort gedachten worstelt, kun je hem helpen de woorden te vinden om de aard van de problemen te achterhalen. Misschien heeft je kind last van angsten, zit het met existentiële vragen, druk van buitenaf en weet het daar niet mee om te gaan.

Reageer niet direct overdreven alarmerend omdat dit ervoor kan zorgen dat een kind dichtklapt. Hoe moeilijk het ook is om dit soort hartverscheurende berichten te krijgen; probeer kalm en neutraal te blijven. Er is een dunne grens tussen waakzaamheid en empathie. Het is cruciaal om er te zijn en dat ook te uiten, zodat je kind zich gehoord en gezien voelt.

Soms vindt een kind het fijner om met een ander vertrouwenspersoon te praten dan met jou. Het is dan ook goed om je kind aan te moedigen erover te blijven praten met die persoon en niet gekwetst te zijn omdat jij niet de eerste bent die je kind opzoekt. Schroom bij een beetje twijfel niet de hulp van een professional in te schakelen en check regelmatig in om te polsen hoe het gaat.

Laat je kind zien dat praten over mentale gezondheid geen taboe is, een mentale ziekte geen zwakte is en dat hulp vragen wanneer je het nodig hebt gezond en positief is. ‘Help kinderen begrijpen dat mens zijn niet alleen mooi is, maar soms ook zwaar. Hulp vragen aan leraren, professionals, artsen en vrienden is een normaal, gezond onderdeel van het mens zijn.’

Hoe en wanneer je het onderwerp ook ter sprake brengt; het belangrijkst is dat je het er uiteindelijk over hebt.

Heb jij vragen over zelfmoord?

Stichting 113 Zelfmoordpreventie: 0800-0113 & 113.nl
Openingstijden: 24 uur, 7 dagen per week.

Dit artikel verscheen eerder op Famme.nl.

Lees ook:

Reageer op artikel:
Zelfmoord; een moeilijk, maar belangrijk onderwerp om met je kind te bespreken
Sluiten