Lucas Westerbeek Columns Vandaag, 11:02

Leestijd: 6 minuten

‘Als u mij kan helpen ben ik echt blij’: een oud-leerling staat ineens weer voor mijn deur

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands op twee scholen in de ‘betere buurten’ van een grote stad. Een wereld van verschil met zijn huidige werk als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool voor jongeren tussen de 16 en 18 jaar. Ook richtte hij stichting De Frisse Blik op, waarmee hij film- en mediawijsheidsprojecten door Nederland bracht. Toch zijn het vooral de verhalen van zijn leerlingen op de praktijkschool die hem de afgelopen jaren bezighouden.

Westerbeek: “Ik geef ze les, begeleid ze op hun stage, maar eigenlijk manoeuvreer ik samen met hen door de moeilijkheden van opgroeien in een stadsdeel vol armoede, huiselijke problemen en verleidingen van de straat. Misschien is er soms wel meer sprake van overleven.” Westerbeek neemt ons met zijn columns mee in een wereld die vaak verborgen blijft: ontroerend, rauw en soms hartverscheurend. Deze week gaat het over het onverwachte bezoek van oud-leerling Khadija (20).

In de appgesprekken is de letterlijke tekst gebruikt. Daarom kunnen er hier en daar wat fouten in staan.

‘Ik heb een vraagje’

Als de leerlingen ’s middags het lokaal uit zijn en ik het geluid van m’n telefoon weer aanzet, zie ik dat ik een berichtje van Khadija heb gekregen.
“Heey meester. Hoe is het met u ik heb een vraagje? heeft u misschien voor me opdrachten die ik kan maken tijdens de zomervakantie, ik wil mij begrijpend lezen en rekenen verbeteren.”

Khadija is al een paar jaar van school, maar af en toe stuurt ze me een berichtje met een vraag, of belt ze of ze bij me langs kan komen op school. Een paar weken geleden kwam ik haar onverwacht tegen in de hal op school. Ze was mee als tolk met een moeder van een leerling. Jaren geleden kwam Khadija als eersteklasser in een gescheurde spijkerbroek met hoofddoek de school binnen wandelen. Nu stond ze in een prachtig gekleurde abaya in de hal. We maakten een praatje. Ze vertelde me dat ze bezig is met een MBO opleiding Verpleegkunde niveau 4 en dat ze stage loopt in een verzorgingshuis. In een stad, 45 minuten met de bus van haar huis.

Een leerling die altijd wist wat ze wilde

Toen ze bij mij in de klas zat wist ze al wat ze later wilde: in een ziekenhuis werken. Dus regelde ze een stage in een ziekenhuis, aan de andere kant van de stad. Drie dagen per week moest ze om 6.45 ’s ochtends beginnen om eten rond te brengen bij alle patiënten. Na een paar maanden vond ze dat ze te weinig leerde, dus stopte ze. Vervolgens vroeg ze of ze stage mocht lopen op de basisschool, waar ze zelf als nieuwkomer Nederlands had geleerd. Ze kon er meteen als klassenassistent aan de slag. In haar stageverslag plakte ze een foto, waarop te zien is dat ze met een groepje kinderen een prentenboek leest. Ook regelde ze dat ze bijles rekenen en taal kreeg van een oud-lerares van dezelfde school. Die ontvangt haar nog steeds wekelijks met boeken en thee bij haar thuis.

Ze stuurt meteen nog een berichtje erachteraan.
“Als u mij kan helpen ben ik echt blij.”
Even later volgt haar mailadres.
“U kunt ook gewoon naar me toe mailen dat kan ook. Dankuwel alvast.”

‘Bijna al mijn examens gehaald’

Ik glimlach. Ik stuur haar terug dat ik het een erg leuke vraag vind.
“Je weet dat ik altijd vind dat je veel boeken moet lezen. Als je wilt kan je er een aantal lenen hoor. Hoe gaat het verder met je?”
“Thuis was het eerst onrustig, maar nu, Alhamdulillah, gaat het beter en is het rustiger. Ik heb bijna al mijn examens gehad en ze allemaal gehaald!”

We maken meteen een afspraak en een paar dagen later staat ze in mijn lokaal op school. Ze gaat zitten en vraagt hoe het met mij gaat. En met m’n familie. Daarna begint ze uitgebreid te vertellen wat ze allemaal aan het doen is. Over haar opleiding, haar stage, haar rijlessen. Afgelopen vakantie was ze voor het eerst helemaal alleen op reis geweest. Naar Parijs. Met de bus en de trein, naar haar tante. “Het was fantastisch”, vertelde ze.

Daarna lopen we naar het magazijn om een rekenboek voor haar uit te zoeken. Omdat we op school bezig zijn om een bibliotheek in te inrichten en alle boeken aan het vernieuwen zijn, kan ze daar ook meteen een aantal exemplaren van uitkiezen.

Opgroeien met verantwoordelijkheid

In de klas laat ik leerlingen altijd mailtjes naar me schrijven. Het maakt niet uit waarover. Om te oefenen met taal, zinsbouw en leestekens. Maar tegelijkertijd kom ik van alles over ze te weten. Hoe het met ze gaat. Hoe het thuis is en wat ze in het weekend doen. Khadija schreef me ook altijd uitgebreide mails. Dat ze met haar ouders, broertjes en zusjes in een kleine woning woont. Haar ouders waren 17 toen ze haar kregen. Zij is de oudste van 5 kinderen. Toen ze 11 was, vluchtten ze met het gezin uit Afrika en kwamen hier in de stad terecht, in de wijk achter de school. Ze schreef dat ze mee moest naar de basisschool van haar broertjes en zusjes, om oudergesprekken te voeren met de leerkrachten. Of over schimmel in huis en hoe ze alles moest regelen, omdat haar ouders slecht Nederlands praten: de woningcorporatie bellen, de problemen uitleggen en afspraken maken.

Ze vertelde over de slaapkamer waar ze niet meer konden slapen vanwege het vocht, de stank en de schimmel. Maar ze schreef ook, dat ze met haar moeder gewinkeld had om een abaya te kopen. Toen Khadija 18 werd, had ze besloten om niet meer alleen een hoofddoek te dragen, maar ze legde me uit dat nu ze volwassen is, ze ook een abaya, een lange jurk, wil gaan dragen. Maar haar moeder had er een gekocht die veel te lang was, en nu moesten ze hem eerst samen inkorten.

Patat mee naar huis

Tijdens het uitje aan het eind van het schooljaar, had ik de klas meegenomen naar het dorp waar ik woon. Voordat de examens beginnen, doe ik ieder jaar nog wat leuks met de klas, om het jaar af te sluiten. We kletsten, voetbalden en aten patat met een broodje. Khadija nam haar patat, die ze niet opgegeten had, in een zak mee naar huis. Ze wilde graag wat meenemen voor haar broertjes en zusjes, antwoordde ze, toen ik vroeg waarom ze het niet had opgegeten.

Ik groeide op in de provincie. In een huis met 4 kinderen en onze ouders. We woonden in een wijk waar we iedereen kenden, we gingen er naar school en speelden op straat met de kinderen uit de buurt. We hadden een huis, waar iedereen een eigen kamer had. Onze familie en vrienden woonden dichtbij. Hoe zal het zijn, als je in een vreemd land terecht komt, waar je niemand kent en de taal niet beheerst? Waar je een heel nieuw bestaan moet opbouwen. Vanuit het niets. Zonder geld, zonder familie, zonder netwerk.

Dromen die verder reiken dan het MBO

In haar mailtjes heeft ze me ook over haar toekomstdromen verteld. Ze wil na het MBO naar het HBO, en daarna nog naar de universiteit, om een opleiding voor arts te gaan volgen. Ik bedenk me dat ze nog een lange weg te gaan heeft, maar ze is een doorzetter.

Als Khadija geconcentreerd een stuk of tien boeken heeft uitgekozen en in haar tas heeft gestopt, lopen we samen de trap af, de hal in. Ze neemt afscheid van me en even later zie ik haar met de tas boeken het schoolplein aflopen. De volgende dag stuurt ze me nog een berichtje.
“Dankuwel! Voor alle boeken meester!”

Verbonden expert

Lucas Westerbeek

Docent, mentor en stagebegeleider op een praktijkschool

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands in de ‘betere buurten’ van de grote stad. Een groot verschil met waar hij: als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool. Lucas is al meer dan 30 jaar samen met documentairemaakster Silvia Bromet en heeft twee zoons van 26 en 22. »

• ‘Als u mij kan helpen ben ik echt blij’: een oud-leerling staat ineens weer voor mijn deur
• ‘Meester, heeft u misschien 20 euro?’ Over Soraya (18) en wat armoede met jongeren doet
• ‘Geld is de duivel, meester’: Mentor Lucas Westerbeek over een leerling die hem niet loslaat