Sophie Rietmulder Zwanger-worden vandaag, 09:04

Leestijd: 5 minuten

Vruchtbaarheidsexpert: 5 dingen die ouders kunnen doen met embryo’s die na een IVF-traject overblijven

Voor veel mensen die een vruchtbaarheidstraject doorlopen, eindigt het verhaal niet op het moment dat de behandeling stopt. Soms blijven er embryo’s achter in de vriezer van het ziekenhuis. Kleine, ingevroren beginpunten van een mogelijk leven. Wat moet je daarmee doen als je kinderwens of situatie verandert, of als je gezin compleet voelt?

Volgens Miriam van Kreij, grondlegger Miskraambegeleiding Nederland die we eerder spraken over hoe je je kind vertelt over je miskraam, kan het ophalen van embryo’s voor sommige ouders een belangrijke stap zijn in het verwerken van hun traject. Zij pleit ervoor dat het ophalen van embryo’s een optie wordt waar iedereen toegang toe heeft.

Embryo’s ophalen

“Ik kwam voor het eerst met dit onderwerp in aanraking toen ik er ongeveer tien jaar geleden een blog over schreef. Daar kreeg ik toen al reacties op van mensen. Onlangs maakte ik een checklist voor ouders: waar moet je aan denken als je je embryo’s wilt ophalen? Toen kwamen er opnieuw reacties. Mensen zeiden dat hun arts had verteld dat het niet kon. Dat zette mij aan het denken. Want volgens de wet mag het gewoon. Toch blijkt dat mensen hun embryo’s lang niet altijd mogen komen ophalen.

Ik hoor van veel ouders dat ze dat juist heel graag willen. Als dat niet lukt, kan dat hun persoonlijke proces behoorlijk ingewikkeld maken. Het gaat vaak om mensen die een intens vruchtbaarheidstraject hebben doorgemaakt. Voor hen kan het heel belangrijk zijn om zelf te bepalen wat er met hun overgebleven embryo’s gebeurt.

Onbesproken onderwerp

Het is ook iets waar weinig over wordt gesproken. Mensen denken vaak dat ze de enige zijn die er zo over voelen. Ik hoor regelmatig: ‘Ik dacht dat ik gek was dat ik hier zoveel waarde aan hechtte.’ Maar eigenlijk is dat helemaal niet vreemd. Meer intiem dan je embryo’s kun je bijna niet krijgen. Het is letterlijk het begin van mogelijk leven. Daarom voelt het voor sommige mensen niet goed om ze te laten vernietigen, aan de wetenschap te doneren of zelfs aan een ander koppel te geven.

Als ouders hun embryo’s kunnen ophalen, geeft dat de mogelijkheid om op een eigen manier afscheid te nemen. En daarmee ook afscheid van het hele kinderwenstraject. Dat kan enorm helpend zijn. Mensen kunnen bijvoorbeeld kiezen voor een ritueel dat bij hen past. Sommigen begraven de embryo’s op een betekenisvolle plek. Anderen geven ze mee aan de zee of een rivier. Of ze laten er een sieraad van maken. Het gaat er niet zozeer om wat je precies doet, maar dat je het bewust kunt doen.

Embryo’s ophalen wordt niet vaak actief aangeboden

Dat dit nog niet overal wordt aangeboden, heeft verschillende redenen. Sommige ziekenhuizen zeggen dat ze de vraag niet krijgen. Maar als je het niet actief noemt als optie, weten mensen ook niet dat ze ernaar kunnen vragen. Daarnaast speelt geld soms een rol. Er is nog geen aparte code bij zorgverzekeraars voor het ophalen van embryo’s, dus er staat geen vergoeding tegenover. En artsen beseffen niet altijd hoeveel impact dit kan hebben. Voor hen is het misschien een klein buisje in de vriezer. Voor ouders kan het iets heel groots zijn.

Als je dit wilt, kun je er wel gewoon naar vragen bij je kliniek. Er bestaan lijsten van klinieken waar het al mogelijk is, maar ook als jouw ziekenhuis er niet tussen staat, kun je het gesprek aangaan. Wettelijk gezien mag het namelijk.

Ik hoop vooral dat klinieken het in de toekomst actiever gaan aanbieden. Bijvoorbeeld door het in de brief over de bewaartermijn van embryo’s te noemen. Of door het als optie in het contract te zetten dat mensen aan het begin van hun traject tekenen. Tegelijkertijd is het belangrijk dat mensen hun keuze later nog kunnen aanpassen. Aan het begin van een traject weet je vaak nog niet hoe je er uiteindelijk in staat.

Jeanine haalde haar embryo’s op

Ik sprak ooit Jeanine, die haar embryo’s heeft opgehaald. Zij heeft een dochter van vier die via een vruchtbaarheidsbehandeling is geboren. Daarvoor had ze een miskraam van een tweeling gehad. Na de geboorte van haar dochter durfde ze door gezondheidsproblemen niet nog een keer zwanger te worden. Maar er lagen nog vier embryo’s in de vriezer. Ze kon het niet over haar hart verkrijgen om ze te laten vernietigen of voor onderzoek te gebruiken.

Ze las mijn artikel over wat je kunt doen met embryo’s die nog in de vriezer liggen. Ze vertelde me dat ze er enorm door geraakt was. Ze wist helemaal niet dat je embryo’s ook zelf kunt begraven. Toen ze dat las, voelde ze meteen dat zo’n ritueel bij haar en haar partner zou passen.

Veel verdriet

Ze vertelde ook dat er nog veel verdriet zat rondom hun traject, maar dat het allemaal zo klinisch was gegaan dat ze er vooral verstandelijk mee waren omgegaan. Zelfs hun huisarts wist niet dat het ophalen van embryo’s mogelijk is. Dat laat zien hoe onbekend dit onderwerp eigenlijk nog is.

Voordat ze de embryo’s ophaalden, heeft Jeanine eerst een proces doorgemaakt waarin ze afscheid nam van haar tweede kinderwens. Daarna waren ze er klaar voor om de embryo’s op te halen uit het ziekenhuis. De medewerkers daar waren eigenlijk ook positief verrast dat ze dit zo bewust wilden doen en hebben hen goed begeleid. Nu wachten ze op het juiste moment om de embryo’s te begraven op een plek die voor hen betekenisvol is.

Traject afsluiten

Wat mij raakte aan haar verhaal, is wat het haar uiteindelijk bracht. Ze vertelde dat het haar heel veel rust heeft gegeven. Dat zij en haar partner zich nu compleet voelen als gezin. Dit is het, zei ze. En het is goed zo. Dat geeft haar vrede.

Dat is precies waarom ik me hiervoor inzet. Omdat het voor sommige mensen echt een verschil kan maken in hoe ze hun traject afsluiten.”

Belangrijk om te weten: in België gelden andere regels. De Belgische wet staat helaas het niet toe dat ouders hun overgebleven embryo’s uit de kliniek ophalen.