Ruth Smeets Kinderen vandaag, 09:05

Leestijd: 5 minuten

Waarom mijn dochters zelf hun broodtrommels maken: 5 redenen waarom zelfstandigheid belangrijk is voor kinderen

Zelf doen is niet zielig. De dochters van Marjolein Wouters (38) maken sinds ze naar de basisschool gaan zelf hun broodtrommels klaar en fietsen door weer en wind naar huis. ‘Opvoeden gaat niet over het wegnemen van nare ervaringen.’

“Een moeder op het schoolplein klaagt dat ze het gezeur van haar kinderen over verkeerd beleg, vies fruit en droge koekjes spuugzat is. Ze slooft zich elke ochtend uit om een lekkere broodtrommel klaar te maken en krijgt er niets voor terug. Ze vraagt me of ik daar ook last van heb en het antwoord is nee. Sinds mijn drie dochters naar de basisschool gaan, maken zij zelf hun eten en drinken klaar.

‘Maar mama, we kunnen toch ook zelf ons brood smeren?’

Het idee kwam van mijn middelste dochter. Ik liep als een kip zonder kop door het huis om alles te regelen toen zij zei: ‘Maar mama, we kunnen toch ook zelf ons brood smeren?’ Op dat moment besefte ik dat we dingen vaak doen zoals we denken dat het hoort, zonder stil te staan bij de logica ervan.

Na het klaarmaken van hun eigen broodtrommels volgden al snel meer zelfstandige handelingen, zoals haren kammen, kleding uitzoeken, de was sorteren en zelf douchen.

Regels rondom broodtrommels

School hanteert een bepaalde structuur rondom broodtrommels: maandag fruit, dinsdag koek, enzovoort. Zelf krijg ik kromme tenen van zulke regels, maar voor de kinderen geven ze duidelijkheid. Verder ervaren ze zelf hoe het werkt. Na één keer papperige hagelslag of buikpijn na drie boterhammen met een dikke laag chocoladepasta, willen ze vanzelf weer wat hartigs op hun brood.

De enige grens leg ik bij het meenemen van snoep. Snoep is voor thuis of voor een schoolreis. Al is het meenemen hiervan op schoolreisjes volgens school eigenlijk niet de bedoeling, maar ik kleur graag buiten de lijntjes. Tijdens het vorige schoolreisje bereidde mijn middelste dochter twee broodtrommels voor: één met brood en één met snoep, om dit te kunnen verbergen. Creatief bedacht, maar jammer dat ze haar brood op het aanrecht liet staan. De juf en ik konden er smakelijk om lachen.

Het belang van zelfstandigheid

Ik geloof dat ‘zelf doen’ iedereen in huis vrijheid geeft. De kinderen krijgen de kans om te leren en te ontdekken op een veilige plek: thuis. Ook tijdsdruk speelt bij ons een rol. Mijn man en ik hebben allebei een eigen bedrijf. De ochtenden draaien om doorpakken, maar dat hoeft niet gehaast. Wat ons helpt, is duidelijkheid: iedereen weet wat er van hem of haar wordt verwacht.

Ik ben geen moeder die haar kinderen telkens achter de veren aanzit. Kinderen leren snel klokkijken en op tijd komen lukt vaak vanzelf. Daardoor houden we tijd over voor goede gesprekken, bijvoorbeeld over gedoe op school en zorgen om vriendinnen. Over piekeren, negatieve gedachtes of dingen waar ze tegenop zien. Over vertrouwen op hun onderbuikgevoel en ontdekken wie ze zijn. Voor mij is dat een belangrijk onderdeel van opvoeden, maar daarvoor blijft vaak weinig ruimte als je vooral bezig bent met zorgen en regelen.

Verder is het hebben van dochters voor mij ook een belangrijke drijfveer om zelfstandigheid te stimuleren. Ik vind het belangrijk dat we de jonge generatie meegeven hoe cruciaal het is dat vrouwen autonoom zijn. Dat begint al heel klein, met het zelfstandig uitvoeren van dagelijkse handelingen en het maken van eigen keuzes.

Groei stimuleren

Zelfstandigheid stimuleren is niet hetzelfde als te veel verantwoordelijkheid bij kinderen leggen. Er zit een verschil tussen alles loslaten en kinderen zelf laten ervaren. Toen vrijwel alle ouders hun kinderen met de auto ophaalden van school omdat het regende en hagelde, liet ik mijn dochter naar huis fietsen. Ik vind dat je je kind groei ontneemt door uitdagingen voor hen weg te poetsen.

Ja, mijn dochter kwam compleet doorweekt en koud thuis aan, maar ik had toen al een warm bad voor haar klaargemaakt. Ze was supertrots en uiteindelijk hebben we er hard om gelachen. Opvoeden gaat niet over het wegnemen van nare ervaringen of ongemakkelijke gevoelens. Het gaat erom dat je laat zien dat kinderen veel meer aankunnen dan ze denken en dat ze thuis altijd weer liefdevol worden opgevangen.

Opmerkingen van andere moeders

Toen ik de moeder op het schoolplein vertelde dat mijn dochters al jarenlang zelf hun broodtrommels klaarmaken, keek ze me met grote ogen aan. ‘Wat zielig zeg, zo jong’, zei ze. Het was niet de eerste keer dat ik dat hoorde.

Ik kom uit een generatie vrouwen die voor het eerst doorstudeerden, werkten en hun stem lieten horen, zonder dat de wereld zich daarop aanpaste. Overtuigingen over wat moeders ‘horen te doen’ zijn vaak nog hetzelfde als veertig jaar geleden. Die ouderwetse ideeën zitten soms ook nog in mijn vezels, waardoor opmerkingen over de zelfstandigheid van mijn dochters ertoe kunnen leiden dat ik in de verdediging schiet.

Inmiddels heb ik geleerd om rustig te reageren en stevig te staan in mijn keuzes. Maar ik moet altijd even slikken bij opmerkingen als: ‘Ze gaan wel vaak naar de bso, hè?’ en ‘Je bent wel erg druk met je bedrijf. Ben je weleens thuis voor de meiden?’ Zulke opmerkingen krijgt mijn man nooit.

Ik smeer misschien niet het brood voor mijn dochters, maar ze leren dat hun moeder op een andere manier liefdevol en zorgzaam is. En dat ik óók mijn eigen ambities volg en goed voor mezelf zorg.

Stop met vergelijken

Wil je je kinderen op jonge leeftijd zelf hun broodtrommel laten klaarmaken, maar krijg je al stress bij het idee? Stel jezelf dan de vraag wat het ergste is wat er kan gebeuren. Meestal is het antwoord controleverlies of schuldgevoel. Vooral moeders die opgroeiden in mijn generatie verwachten onbewust van zichzelf dat ze alle moedertaken perfect uitvoeren en tegelijkertijd als mens blijven groeien. Dat houdt niemand vol.

Laat los wat anderen doen. Het vergelijken van fantastische broodtrommels van andere kinderen of ouders die bij elke druppel regen met de auto halen en brengen, is echt nutteloos. Laat kinderen leren door te ervaren. Anders ontneem je ze zulke waardevolle levenslessen.”