Ruth Smeets Kinderen vandaag, 11:01

Leestijd: 5 minuten

Moeder (37) rekent af met gentle parenting: ‘We zijn ons natuurlijke gevoel kwijtgeraakt’

Als ouder ontkom je er bijna niet aan: opvoedstijlen. Online, in boeken, podcasts en cursussen wordt beweerd hoe heilzaam een methode als gentle parenting is ten opzichte van elke andere aanpak. Fay Dekker (37) is moeder van twee dochtertjes en heeft schoongenoeg van al die opvoedstijlen.

“Gentle parenting. Permissive parenting. Authoritative parenting. Zodra je begint te scrollen, zie je allerlei termen langskomen. Wat betekenen al die labels eigenlijk? Tuurlijk, ik kan er wel een vaag beeld bij bedenken, maar waarom zijn we zó gefocust geraakt op opvoedstijlen?

Het voelt alsof we als moeders ons natuurlijke gevoel zijn kwijtgeraakt. Door alle ruis van buitenaf. Door wat ‘hoort’ en wat zogenaamd goed is. Daarom geloof ik niet in een vaste opvoedstijl, maar in bewust opvoeden. En nee, dat is geen methode of stappenplan.

Wat is bewust opvoeden?

Bewust opvoeden betekent voor mij dat je jezelf kent als ouder. Dat je je triggers herkent en ziet waarom je reageert zoals je reageert. Dat je bent afgestemd op je kind, in plaats van op een theorie. Niet opvoeden vanuit een boekje, maar vanuit verbinding met jezelf én je kind.

Dit vraagt vooral om vertraging. Bewust opvoeden hoeft niet meer tijd te kosten, maar wel meer bereidheid om stil te staan bij jezelf. We zijn gewend om altijd bezig te zijn. We scrollen als we even rust hebben, blijven werken als we moe zijn en gaan door als iets ongemakkelijk voelt.

Afgestemd of bewust opvoeden vraagt erom dat je jezelf reguleert voordat je reageert. Dat kan zo simpel zijn als drie keer diep ademhalen voordat je iets zegt. En nee, dat is niet zweverig. Het vraagt om kennis van je zenuwstelsel. Helaas voelt vertragen bijna onnatuurlijk in een maatschappij die snelheid en productiviteit beloont. Dat maakt het voor sommige ouders lastiger.

De populariteit van opvoedstijlen zoals gentle parenting

Als een kind boos is, niet luistert of veel huilt, zoeken we al snel naar verklaringen of oplossingen buiten onszelf: een methode, label, expert of stappenplan. En dat terwijl we als ouders van nature beschikken over een enorm regulerend vermogen.

We zijn hechtingsfiguren. Onze rust, aanwezigheid en reactie bepalen grotendeels hoe veilig een kind zich voelt. Maar we leven in een tijd waarin we chronisch ‘aan’ staan. Werkdruk, prestatiedruk, sociale media, het idee dat we alles goed moeten doen. Daardoor verliezen we soms het contact met onze eigen regulatie.

Een kleuter die schreeuwt of driftig is, is geen afwijking van de norm. Dit gedrag is ontwikkelingsgericht. Als wij als ouders spanning voelen, voelt zulk gedrag als ‘te veel’ en zoeken we het probleem buiten onszelf. Ons natuurlijke voelsysteem is overstemd door stress en maatschappelijke druk.

Druk op moeders

Dit zie ik vooral bij veel moeders van mijn generatie. We groeiden op met het idee dat we sterk én aardig moeten zijn, hard moeten werken en het vooral goed moeten doen. Tegelijkertijd weten we inmiddels meer over hechting, trauma en bewust opvoeden.

Dit creëert een innerlijk conflict. In ons hoofd weten we wel hoe we willen reageren, maar door stress vallen we terug op oude patronen. En dat voelt als falen. Opvoedstijlen zoals gentle parenting geven dan houvast, maar ouderschap is geen protocol. Het is rationeel en vraagt flexibiliteit en zelfreflectie.

Opvoeden is grenzen stellen

Gevoelens van woede, onmacht en frustratie duw ik niet weg. Inmiddels herken ik mijn eigen triggers sneller. Ik voel wanneer iets me raakt. Dat betekent niet dat ik nooit boos ben, maar ik reageer minder automatisch.

Voor mijn vijfjarige dochter geldt: emoties zijn welkom, gedrag heeft grenzen. Boos zijn mag, maar met deuren smijten terwijl haar babyzusje ernaast zit, niet. Ik zeg dan bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat je boos bent. Dat mag. Maar ik wil het hier veilig houden. Als je wilt schreeuwen, mag dat even op de gang.’ Dat is geen afwijzing, maar indammen. Grenzen geven veiligheid.

Opvoeden hoeft niet consistent

Of ik bang ben dat opvoeden zonder opvoedstijl leidt tot willekeur of inconsistentie? Nee. Het leven is niet consistent. Mensen zijn niet consistent. Kinderen hebben emotionele veiligheid nodig, geen perfecte voorspelbaarheid.

Soms mag er ’s ochtends iets wat een andere keer niet mag. Soms heb ik energie voor een hut in de woonkamer, soms niet. Kinderen kunnen prima omgaan met variatie zolang de basis veilig is, met liefde, voorspelbaarheid in onze relatie en duidelijke grenzen rondom veiligheid. Wij hebben duidelijke waarden in huis, maar het leven is geen handleiding.

Zó leer je bewust opvoeden

Maak je je zorgen dat je eigen intuïtie je in de steek laat? Een verkeerde intuïtie bestaat, maar meestal is het stress. We verwarren intuïtie met automatische patronen. Wie zelf opgroeide met een strenge aanpak, vindt het misschien ‘logisch’ om hard te reageren. Wie opgroeide met emotionele afwezigheid, vermijd misschien conflicten.

Maar dat zijn geen zuivere signalen. Het zijn overlevingsstrategieën. Echte intuïtie voelt rustig en helder. Reacties vanuit stress voelen urgent, geladen en zwart-wit. Daarom is bewustwording essentieel. Hoe beter je je eigen patronen kent, hoe beter je onderscheid kunt maken tussen wat kloppend voelt en wat wordt getriggerd.

Reken af met opvoedstijlen

Gebruik opvoedstijlen als inspiratie, niet als identiteit. In stressvolle situaties heb je weinig aan theorie. Dan reageer je vanuit je zenuwstelsel. Investeer liever in je eigen regulatie in plaats van nóg een methode te leren. Leer je triggers kennen. Leer vertragen. En leer voelen wanneer je overspoeld raakt, want uiteindelijk is jouw staat van zijn krachtiger dan welke opvoedstijl dan ook.”