Lisette Gerbrands Gezin vandaag, 13:02

Leestijd: 5 minuten

Zedenrechercheur: ‘Na 12 jaar werd de dader gevonden en pas toen kwam de rust’

Sommige verhalen verdwijnen niet. Ze blijven liggen in archiefkasten, maar ook in het leven van slachtoffers en hun families. Gerard, zedenrechercheur sinds 1981, weet dat als geen ander. Hij werkt dagelijks aan zaken die soms al tientallen jaren oud zijn en die nog altijd impact hebben.

Jong begon hij, bij de toenmalige gemeentepolitie, met een vrij helder idee: hij wilde iets betekenen. Mensen helpen. Onrecht bestrijden. Zoals zoveel jonge agenten begon hij op straat, midden in de dynamiek van de stad. Maar na verloop van tijd begon er iets te knagen. “Het echte verschil maken zat voor mij niet in de achtervolging,” vertelt hij. “Ik merkte dat mijn kracht ergens anders lag. Meer in het begrijpen van mensen, in wat er achter een verhaal zit.”

Die zoektocht bracht hem in 2002 bij de zedenpolitie. Een wereld die veel mensen liever niet zien, maar die onmisbaar is. Een wereld waarin het niet alleen gaat om wat er is gebeurd, maar vooral om wat dat met iemand doet, en vaak een leven lang blijft doen.

Echte afsluiting

Sinds 2018 werkt Gerard fulltime aan coldcase zedenzaken. Dossiers die soms al tientallen jaren oud zijn. Zaken waarin ooit alles is gedaan wat mogelijk was, maar waarin geen dader werd gevonden. Geen sluitend bewijs. Geen antwoord. En dus ook geen echte afsluiting.

Waar veel mensen denken dat dit frustrerend werk is, ervaart Gerard het juist anders. “Voor mij is het geen afgesloten verhaal. Het is iets wat nog openstaat.” Samen met een kleine groep specialisten duikt hij opnieuw in oude zaken. Met frisse ogen, maar ook met iets wat vroeger ontbrak: nieuwe technologie. DNA-onderzoek is de afgelopen jaren enorm ontwikkeld. Sporen die vroeger niets opleverden, kunnen nu ineens wél een naam krijgen. Maar techniek is maar een deel van het verhaal. “Het belangrijkste is dat je laat zien: we zijn je niet vergeten.”

Geen nachtmerries

Wie aan politiewerk denkt, ziet vaak dossiers, feiten, bewijslast. Maar voor Gerard is dat slechts de buitenkant. Achter elk dossier ziet hij een leven. Vaak meerdere. “Je gaat op een vreemde manier een beetje bij een gezin horen,” zegt hij. Dat klinkt misschien onverwacht, maar het is precies hoe het voelt. Zeker bij zaken die jaren blijven liggen en waar later opnieuw contact wordt gezocht. Slachtoffers die hun leven hebben geprobeerd op te bouwen, ouders die zijn doorgegaan, broers en zussen die zijn opgegroeid met iets wat altijd op de achtergrond aanwezig bleef.

Een van de zaken die hem altijd is bijgebleven, gaat over een meisje van acht jaar. In 2008 werkte hij al aan het onderzoek, maar een doorbraak bleef uit. Toch liet het hem nooit los. Het dossier bleef op de lijst staan. In 2020 kwam er alsnog beweging in de zaak. Dankzij nieuwe DNA-technieken werd de dader gevonden. “Die oplossing bracht rust,” vertelt Gerard. “Niet alleen juridisch, maar vooral emotioneel. Erkenning. Het gevoel dat het ertoe doet.” Hij ziet de ouders nog wel eens. De dankbaarheid is groot, maar het gaat verder dan dat. “Het meisje heeft geen nachtmerries meer. Het gaat goed met haar. Dat is uiteindelijk waar je het voor doet.”

Wat tijd niet oplost

Tegelijkertijd zijn er ook zaken die blijven knagen. Verhalen zonder einde. Zoals een zaak uit 2002, in Amsterdam. Gerard werkte toen nog in uniform en zag van dichtbij wat het met collega’s deed die als eerste ter plaatse waren. Later, toen hij bij zeden werkte, kreeg hij het dossier opnieuw onder ogen. “De heftigheid ervan… dat blijft.” Tot op de dag van vandaag is die zaak niet opgelost. En toch blijft hij hopen. “Met nieuwe technieken kan er altijd nog iets gebeuren. Ik ga haar nooit vergeten.” Dat is misschien wel de kern van zijn werk: niet loslaten. Ook niet als het jaren stil blijft.

Praten

Het is een vraag die hij vaak krijgt. Hoe blijf je werken met verhalen die zo ingrijpend zijn? Gerard denkt even na. Het antwoord is minder zwaar dan je misschien zou verwachten. “Het helpt dat je weet wat er komt. Je stapt er anders in dan bij een onverwachte situatie op straat.” Toch betekent dat niet dat het niets met hem doet. Sommige beelden, sommige verhalen blijven hangen. Daarom is er binnen het team ruimte om te praten. Met collega’s, met een psycholoog. Niet alleen als het nodig is, maar ook preventief.

Thuis ligt dat anders. “Daar praat ik niet over details. Maar wel over hoe het voelt. Die scheiding helpt. Het zorgt ervoor dat het werk niet alles overneemt, maar ook niet wordt weggedrukt.”

Veilige plek

Misschien verwacht je dat iemand met dit werk anders naar de wereld kijkt. Voorzichtiger. Wantrouwender. Maar bij Gerard ligt dat anders. “Ik blijf geloven dat er meer goede mensen zijn dan slechte.” Zijn kijk op opvoeding is in de basis simpel gebleven, misschien juist door alles wat hij heeft gezien. Hij gelooft in een sterke basis. In rust, regelmaat en aandacht. In een veilige plek waar een kind zich kan ontwikkelen zonder constante prikkels. “Een kind moet kind kunnen zijn.”

Hij ziet hoe veel gedrag wordt aangeleerd, hoe belangrijk de eerste jaren zijn. Niet alleen in wat je zegt, maar vooral in wat je doet. De energie die je geeft, de veiligheid die je biedt. Met zijn eigen kind was één ding altijd duidelijk: praten mag. Ook over moeilijke onderwerpen. “Het moet niet beladen zijn. Dan wordt de drempel alleen maar hoger. Grenzen, lichaam, respect, het zijn geen eenmalige gesprekken, maar iets wat meegroeit.”

Blijven zoeken

Coldcase werk gaat over het verleden, maar is tegelijkertijd heel toekomstgericht. Het gaat over de overtuiging dat iets wat ooit vastliep, alsnog opgelost kan worden. Dat gerechtigheid niet altijd snel komt, maar soms wel alsnog. “Je doet er alles aan wat mogelijk is. En je blijft monitoren.” Dat is wat Gerard al jaren doet. Blijven kijken. Blijven zoeken. Niet omdat het moet, maar omdat het ertoe doet. Voor de mensen achter de dossiers. Voor de gezinnen die verder moesten. Voor het gevoel dat het verhaal nog niet klaar is.

En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap die hij meegeeft, juist ook aan ouders: Dat aandacht ertoe doet. Dat blijven kijken ertoe doet. En dat geen enkel verhaal zomaar vergeten hoeft te worden.