Lauren Siemerink Gamen vandaag, 13:02

Leestijd: 8 minuten

Is Roblox wel veilig voor kinderen? Wat ouders moeten weten over de risico’s

Met ruim 150 miljoen dagelijkse gebruikers is Roblox al jaren ongekend populair. Het platform, met tientallen miljoenen games, vormt een grote digitale speeltuin voor kinderen. Maar achter de kleurrijke avatars gaat een wereld schuil van slecht beveiligde chatruimtes, virtuele valuta en commerciële prikkels. Nu de kritiek op de veiligheid groeit, er meerdere rechtszaken tegen het platform lopen in de Verenigde Staten en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) onderzoek doet, vragen steeds meer ouders zich af: is Roblox echt zo onschuldig als het lijkt?

“Ik zag het gedrag van mijn kinderen veranderen”

Aanvankelijk zag Laura Walter-Goudsmit Roblox als een leuke, online sociale activiteit voor haar kinderen van 11 en 7. Tot ze merkte dat hun gedrag veranderde. Wat begon als onschuldig gamen, mondde steeds vaker uit in gekibbel en ruzie tussen haar zoontje en zijn vriendjes. “Ik zag hoe spelletjes pesterijen uitlokten en hoe kinderen elkaar buitensloten.” Haar zoontje werd bang van bepaalde games, ook al stonden ze als geschikt voor zijn leeftijd aangemerkt. Ook kreeg hij last van nachtmerries. Laura merkte hoe moeilijk het werd voor haar kinderen om te stoppen met Roblox. “Er zijn continu events, beloningen en doelen die je ‘nog even’ moet halen,” vertelt ze. De drang om verder te spelen werd steeds groter, waardoor het voor Laura en haar partner steeds lastiger werd hun kinderen enthousiast te maken voor afspraken met het gezin of buitenspelen. “Het was nooit af, nooit genoeg. Er was altijd iets wat nog moest.”

Grenzen aan online veiligheid

Om de online veiligheid van haar kinderen te waarborgen, stelde ze samen met haar partner chatbeperkingen in, maakte privéservers aan en keek regelmatig mee. Toen bleek dat haar zevenjarige zoon tóch onbekenden kon toelaten in zijn spelomgeving, ondanks alle aangepaste instellingen, trok ze een grens. Roblox verdween van alle apparaten in huis. “Wij zijn niet van het verbieden. Maar dit ging te ver. Het platform had duidelijk geen goed werkende instellingen voor ouderlijk toezicht.”

Van spel naar verdienmodel

Wat Roblox onderscheidt van traditionele games, is dat het geen spel is met een begin en een einde, maar een platform met miljoenen games – gemaakt door gebruikers én steeds vaker ook door bedrijven, legt Simone van der Hof uit. Ze is hoogleraar Recht en Digitale Technologie en doet onderzoek naar kinderrechten in het digitale tijdperk. Die commerciële partijen hebben maar één belang: zoveel mogelijk geld verdienen. Het platform is gratis, maar draait op Robux: een virtuele munt die je koopt met echt geld. Games zitten vol tijdelijke aanbiedingen en beloningssystemen. Kinderen worden voortdurend geconfronteerd met financiële prikkels: investeer ik om sneller te winnen, ga ik voor deze ‘tijdelijke’ aanbieding of spaar ik verder?

Kapitalistisch systeem voor kinderen

Techredacteur Marloes de Koning vergeleek Roblox in de podcast NRC Vandaag met het beheren van een aandelenportefeuille. Het platform vraagt kinderen voortdurend strategische keuzes te maken in een kapitalistisch systeem dat is ontworpen om uitgaven te stimuleren. Bovendien is Roblox veel meer dan een plek om games te spelen: het is ook een sociaal netwerk, met een eigen economie en een digitale marktplaats. Juist die hybride aard maakt toezicht ingewikkeld en onderstreept het belang van betrokken ouders.

Verslavende werking

Daarnaast biedt het algoritme voortdurend nieuwe, gerelateerde content aan, vergelijkbaar met social media: wie eenmaal een bepaald type spel speelt, krijgt meer van hetzelfde te zien. Er is altijd een volgend level, een nieuw event, een beloning die wacht. Die eindeloosheid, gecombineerd met slimme ontwerpkeuzes, maakt stoppen met spelen moeilijk en kan een verslavende werking hebben, legt van der Hof uit. 

Is Roblox veilig voor kinderen?

Volgens van der Hof is Roblox daarmee allang geen neutrale spelomgeving meer. “Het is een commerciële omgeving waar kinderen niet alleen spelen, maar ook consumeren en sociaal actief zijn. Bovendien hebben niet alleen kinderen, maar ook volwassenen toegang tot games en chatrooms – en helaas niet altijd met goede bedoelingen.” Van der Hof benadrukt dat kinderrechten ook online gelden: “kinderen hebben recht op spel en participatie, maar in het geval van Roblox is op dit moment vooral de bescherming van minderjarigen urgent, veiligheid is altijd het uitgangspunt.” De fundamentele vraag is volgens haar of het platform zijn zorgplicht richting minderjarigen serieus genoeg neemt.

Jonge kinderen extra kwetsbaar

Los van de juridische discussie ziet van der Hof ook een ontwikkelingsvraagstuk. “Jonge kinderen kunnen commerciële strategieën nog niet doorzien,” legt ze uit. “Kinderen weten vaak wel dat Robux met echte euro’s wordt gekocht, maar hoeveel iets in Robux precies waard is of, wat items uiteindelijk kosten, kan al snel moeilijk te doorgronden zijn. Ook zijn psychologische prikkels zoals tijdelijke aanbiedingen, countdown timers en beloningen voor volwassenen al moeilijk te weerstaan – laat staan voor minderjarigen.” Juist daardoor zijn jonge spelers extra gevoelig voor de gedragsbeïnvloedende elementen van het platform.

Waar ligt de verantwoordelijkheid?

Van der Hof is duidelijk: de primaire verantwoordelijkheid voor bescherming van minderjarigen ligt bij het platform. “Als je weet dat miljoenen gebruikers, waarvan zo’n 40% jonger dan 12 jaar, dagelijks gebruikmaken van je dienst, moet veiligheid het uitgangspunt zijn.” Ook al ligt de primaire verantwoordelijkheid volgens van der Hof bij het platform zelf, ze benadrukt dat ouders wel een belangrijke rol hebben in monitoring en open communicatie. Haar boodschap aan ouders: ga naast je kind zitten tijdens het spelen en toon oprechte interesse in de belevingswereld van je kind.

Het dilemma: verbieden of monitoren?

Voor moeder Laura was het geen makkelijke keuze. Als digitaal vaardige ouder weet ze dat verbieden vaak averechts werkt. Én dat geen Roblox meer mogen spelen een impopulaire keuze is – bijna alle kinderen in de klas spelen het. “Mijn kinderen vonden het verbod echt niet leuk, maar we hebben er een open gesprek over gevoerd en uitgelegd dat we hen op het platform niet goed genoeg konden beschermen. Na een paar dagen weerstand werd het weer rustiger thuis en vonden ze met hun vriendjes weer andere bezigheden, zonder Roblox”, vertelt Laura. Volgens Van der Hof hangt het sterk af van de leeftijd hoe je als ouder moet handelen. “Bij jonge kinderen van zeven is een verbod begrijpelijk. Risico’s zijn voor hen moeilijk te overzien. Bij oudere kinderen werkt begeleiding vaak beter dan een totaalverbod. Dan draait het om duidelijke afspraken, meekijken en open gesprekken.”

Betrokken blijven als ouder

Ondanks de risico’s is Roblox niet alleen maar problematisch, stelt van der Hof. “Het biedt ook creativiteit en samenwerking. Kinderen bouwen er hun eigen werelden, leren programmeren en spelen samen met vrienden.” Laura benadrukt dat haar keuze niet dé oplossing is voor elk gezin. “Het gaat erom dat je durft te kijken naar wat het met je kind doet.” Misschien is dat uiteindelijk de kern van het debat rond Roblox. Niet alleen de vraag of het platform zijn verantwoordelijkheid neemt – maar ook hoe ouders hun rol vormgeven in een digitale wereld die snel verandert. Voor ouders betekent dat niet automatisch verbieden, maar wel: geïnformeerd zijn, betrokken blijven en het open gesprek blijven voeren met je kind.