Lucas Westerbeek Columns vandaag, 11:03

Leestijd: 5 minuten

Judy (16) komt steeds te laat op school: ‘Niemand ziet wat er echt speelt’

Ze belt me ’s avonds. “Hebt u even?” Ze vertelt me dat ze van de docenten Horeca niet mag meedoen met de restaurantavond. Op deze feestelijke avond oefenen de leerlingen met koken en bediening in de praktijk. De gasten zijn familie, bekenden en docenten. “Ze zeggen dat ik te weinig ben geweest. En te weinig lessen heb gevolgd.” Ik luister naar haar en zeg dat we de volgende dag samen in gesprek zullen gaan met de docenten.

In de appgesprekken is de letterlijke tekst gebruikt. Daarom kunnen er hier en daar wat fouten in staan.

Leven in een gezinsvervangend huis

Judy (16) woont in een gezinsvervangend huis. In een ander deel van de stad. Drie kwartier reizen van school. “Op de groep” noemt ze het. Ze heeft er een eigen kamer. Er wonen alleen meiden, maar vriendinnen heeft ze er niet. Vaak komt ze te laat op school. Soms is het OV de oorzaak. Ze reist met de tram, de metro en het laatste stukje met de bus. Maar meestal blijft ze gewoon in bed liggen. Dan komt ze helemaal niet naar school.

Altijd te laat, maar nooit zonder reden

Ze geeft het altijd wel aan me door als ze vertraging heeft of te laat wakker wordt. Mijn telefoon staat vol berichtjes van haar. “Hey meester ik ben onderweg maar ben een beetje laat.” “Hey mees ik ben te laat me wekker was niet afgegaan.” “Ben ziek.” “Ik voel me nog steeds niet goed.” “Hey meester ik ga het vandaag proberen om naar school te gaan ik voel me alleen nog niet zo heel goed.” “Nou ik heb me verslapen vandaag en wou nu naar school gaan alleen dat kan niet want me begeleidster heeft me OV mee en ze is pas om 1 uur terug.”

Angst om alles kwijt te raken

Iedere dag moet ze op een vaste tijd terug op de groep zijn. Ook moet ze van haar begeleiders op tijd op school zijn. Soms koken ze samen, maar er zijn ook vaak vechtpartijen in de groep. Ze heeft me verteld dat ze bang is dat ze ‘gesloten gaat’. Daar hebben haar begeleiders mee gedreigd. Dan kan ze niet meer gewoon naar buiten wandelen, staat ze continu onder toezicht en moet ze van school. Het liefst wil ze weg van de groep. Zo snel mogelijk. Maar dat mag nog niet. Pas als ze 18 is mag ze zelfstandig gaan wonen.

Toen ik haar vroeg waar ze dan wil gaan wonen, antwoordde ze opgewekt dat ze bij haar vader wilde wonen. Maar hij is al een tijd weg en komt voorlopig ook niet terug. Voordat hij vertrok, hebben hij, Judy en haar zus samen een tattoo laten zetten. Alledrie dezelfde, in hun nek. Een soort tribal. Het is een vader-dochter tattoo vertelde ze me, toen ze de tatoeage aan me liet zien. Haar zus woont bij familie, in een stad 50 km verderop. Haar jongere zusje woont bij een pleeggezin.

‘Ik voel me in de steek gelaten’

Op een ochtend belde de directeur me. Of ik even met Judy wilde helpen. Ze zat huilend op de wc op school, met haar telefoon en wilde er niet afkomen. Ze was overstuur en had haar moeder gebeld. Maar die worstelt met haar eigen problemen en heeft Judy gezegd dat ze haar psycholoog maar moet bellen. Volgens haar moeder is die namelijk professioneel. Toen ik op school kwam, vertelde Judy me dat ze zich in de steek gelaten voelt. Ik vroeg of het wellicht een goed idee was van haar moeder, om de psycholoog te bellen? Judy antwoordde dat dat geen zin heeft. Dat de psycholoog 25 is, dat ze niets begrijpt en haar niet kan helpen.

Gedrag of een roep om hulp?

Het gesprek met de twee docenten Horeca verloopt stroef de volgende dag. De docenten geven aan dat ze er nooit is. Of altijd te laat komt. Dat ze daarom niet mee mag doen in de bediening tijdens de restaurantavond. Judy reageert woedend. Ze zegt dat ze de beste van de klas is met het uitserveren van het eten en de bediening van de gasten. De docenten antwoorden dat ze haar iets willen leren. Dat ze op tijd moet komen en er gewoon moet zijn, net als de andere leerlingen in de klas. Ik begin geïrriteerd te raken en zeg dat ze haar volgens mij niet iets willen leren, maar haar willen straffen voor haar gedrag. Ze vinden haar vaak brutaal en ongeïnteresseerd.

Ik rond het gesprek af. Als iedereen boos, geïrriteerd of woedend is, leidt dat nergens meer toe. Later spreek ik de docenten nog in de keuken. Ze vinden dat ik me door Judy laat manipuleren. Ik zeg dat het logisch is dat ze afhaakt. De laatste week was ze op tijd en vrolijk. Als ze nu niet mee mag doen, waar doet ze het dan eigenlijk voor? Ze heeft genoeg problemen. Positieve ondersteuning is wat ze kan gebruiken.

Wat volwassenen vaak vergeten bij kwetsbare jongeren

Toen ik bijna 18 was, wilde ik graag weg bij m’n ouders, weg van school. M’n diploma halen en de wereld in. Ik had het gevoel dat ik opgesloten zat in een systeem waarin ik zelf geen beslissingen kon nemen. Dat ik moest voldoen aan alle normen en regels die anderen me oplegden. Op tijd op school zijn. Aan m’n ouders laten weten waar ik was. Op tijd voor het avondeten aanschuiven.

Maar ik wilde vrij zijn, m’n eigen pad kiezen. Ik wist zelf wel wat het beste voor me was. Waarom dachten anderen dat ze dat voor me konden beslissen? Ik vertrok, zodra ik de middelbare school had afgerond, vanuit de provincie naar de grote stad. 120 kilometer verderop. Om m’n eigen leven te leven.

Waarom één kans alles kan veranderen

’s Avonds stuurt ze me een berichtje. “Weet u al of ik aanwezig kan zijn morgen?” “Ja, ik weet het!”, antwoord ik haar. Ik bel haar en gelukkig kan ik vertellen dat ik de docenten heb weten te overtuigen dat ze toch mag komen. “Ze kunnen helemaal niet zonder je in de bediening Judy!” Judy lacht. “Dank je wel meester! Tot morgen. U komt toch ook?”

Verbonden expert

Lucas Westerbeek

Docent, mentor en stagebegeleider op een praktijkschool

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands in de ‘betere buurten’ van de grote stad. Een groot verschil met waar hij: als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool. Lucas is al meer dan 30 jaar samen met documentairemaakster Silvia Bromet en heeft twee zoons van 26 en 22. »

• Judy (16) komt steeds te laat op school: ‘Niemand ziet wat er echt speelt’
• Kiara (21) verliest haar moeder en alles valt tegelijk weg: ‘Ik moet ook mijn werk opzeggen’
• Mentor Lucas kreeg een telefoontje van een boze vader: ‘Er hoeft niet veel te gebeuren of ik doe iemand wat aan’