Ruth Smeets Gezondheid vandaag, 13:14

Leestijd: 9 minuten

Willemijn (34) kreeg een kraambedpsychose: ‘Ik verloor elk contact met de realiteit’

We horen vaak over postnatale depressies. Minder bekend is dat er in de kraamperiode ook andere ernstige psychische aandoeningen kunnen ontstaan. Zonder enige voorgeschiedenis van psychische kwetsbaarheid kreeg Willemijn de Bruin (34) een kraambedpsychose, een ernstige psychiatrische aandoening die zich kort na de bevalling ontwikkelt en wordt gekenmerkt door een acuut verlies van het contact met de werkelijkheid.

“Na mijn bevalling bleef ik nog een nacht in het ziekenhuis. Slapen lukte niet, maar ik zocht daar niet meteen iets achter. Ik was net voor de eerste keer moeder geworden en lag op de kraamafdeling met allemaal andere nieuwe moeders en baby’s. Het is alsof je probeert te slapen in een vliegtuig: je moet het maar kunnen.

Eenmaal thuis bleef ik onrustig en kon ik nog steeds niet slapen, zelfs niet wanneer mijn baby sliep. Ik wist toen nog niet dat slapeloosheid een van de vroege symptomen is van een kraambedpsychose.

Verlies van de realiteit

Hoe langer de slapeloze nachten aanhielden, hoe labieler mijn gemoedstoestand werd. Na drie nachten had ik sterk het gevoel dat er iets mis was, maar omdat ik nog nooit van een postpartum psychose had gehoord, herkende ik het niet. Ik had niet alleen last van slapeloosheid. Langzaam veranderde ook mijn beleving van de werkelijkheid. Ik kreeg waanbeelden: afwijkende denkbeelden en ideeën die niet kloppen.

Het begon met kleine dingen. Ik was ervan overtuigd dat ik een geweldig businessplan had en vertelde mijn partner dat we rijk zouden worden. Ook was ik ervan overtuigd dat ik een puzzel in mijn hoofd had. Natuurlijk was dat niet zo, maar voor mij voelde het echt. In mijn onderbuik voelde ik dat er iets niet klopte, maar ik wist niet hoe het in elkaar paste.

Door het gebrek aan slaap werden mijn waanbeelden alleen maar sterker. Mijn hersenen stonden de hele dag aan en draaiden overuren. Toen ik na een week nog steeds niet had geslapen, ontstond mijn volgende waanidee: zonder slaap kun je niet voldoen aan je basisbehoeften en ga je dood. Langzaamaan raakte ik ervan overtuigd dat ik dood zou gaan.

Alarmfase

Helaas zijn de symptomen van een kraambedpsychose niet altijd makkelijk te herkennen. Het doet zich meestal voor in de eerste week na de bevalling, een periode van heel veel veranderingen. En het wordt gekenmerkt door een combinatie van manische en depressieve symptomen, waanbeelden, hallucinaties en ernstige verwardheid.

Chaotische verwarde en rustige helderde momenten wisselen zich af. Weinig mensen weten wat een kraambedpsychose is en herkennen de symptomen. Zelfs hulpverleners herkennen het vaak niet. Maar een psychose is een acute psychiatrische aandoening die snel kan escaleren, met verstrekkende gevolgen. Juist dat is zo gevaarlijk.

In de loop van de week had mijn partner gelukkig wel door dat er wat speelde. Hij wist niet wat, maar hij zag dat ik niet mezelf was. Als een geluk bij een ongeluk was de verloskundige bij ons thuis voor een algemene check toen ik een paniekaanval kreeg. Samen met mijn partner schakelde ze de crisisdienst in, die dezelfde dag nog voor de deur stond.

Gespecialiseerde zorg

Op dag tien na de bevalling werd ik opgenomen in een speciale moeder-baby-unit (MBU), een psychiatrische kliniek voor moeders samen met hun baby’s. Wij woonden op dat moment in Engeland, maar er bestaan gelukkig ook een aantal van dat soort klinieken in Nederland. De kliniek was slechts vijftien minuten rijden van ons huis en er was direct plek. Ik ben me er heel bewust van hoeveel geluk we hiermee hebben gehad.

Vaak hebben klinieken een wachttijd of moeten mensen het halve land doorrijden voor de juiste zorg. Ook worden veel moeders die zelf aan de bel trekken door de huisarts of de eerste hulp naar huis gestuurd. Het wordt niet herkend, afgedaan als kraamtranen of ‘nog even wennen aan het ouderschap’. En dat terwijl ze een acute psychiatrische aandoening hebben. Dat is echt heel kwalijk.

Toch was vlak na de opname voor mij de ergste periode. Het duurt namelijk even voordat psychiatrische medicatie werkt, dus word je eerst slechter voordat je stabieler wordt. Ook werd ik paranoïde, een van de andere symptomen van een psychose. Ik vertrouwde niemand om me heen. En soms wist ik niet waar ik was en waarom. Of ik dacht dat mijn baby weg was.

Worsteling

Na drie weken in de kliniek was ik stabiel genoeg om naar huis te gaan. Dat betekende echter niet dat ik helemaal was hersteld. Het echte herstel en de verwerking begint pas thuis. De meeste vrouwen doen hierover gemiddeld een jaar.

Ik had het heel zwaar in het begin. Ik voelde me leeg en probeerde te begrijpen wat ons was overkomen. Een baby krijgen hoort toch het mooiste te zijn wat er is? Maar ik zat een groot deel van mijn kraamperiode in een psychiatrische inrichting. Hiermee worstelde ik enorm.

Terugval

Door de medicatie voelde ik me compleet afgestompt. Normaal gesproken ben ik een vrolijk en extravert persoon, dus vond ik deze bijwerking lastig. Ik voelde me niet mezelf. Ook had ik last van vervelende bijwerkingen. Samen met mijn medisch team besloten we om van medicijnen te wisselen. Achteraf was dat de verkeerde keuze.

Ik kreeg voor de tweede keer een psychose, met nieuwe waanideeën en zelfs een enkele hallucinatie. Deze keer was het veel heftiger. Mijn waanbeelden waren donkerder en rauwer. Ik had veel negatieve gedachtes en dacht na over de hemel, de hel en het vagevuur, terwijl ik helemaal niet religieus ben. Ook was ik ervan overtuigd dat mijn baby of ikzelf was overleden. Het was echt horrorachtig.

Terug naar mezelf

Terug in de kliniek ging ik weer over op de oude medicatie. Het had vervelende bijwerkingen, maar was wel effectief. Na drie weken stabiliseren mocht ik opnieuw naar huis. De maanden daarop had ik behoorlijk wat ups en downs.

Het was een langzaam herstelproces. Met medische hulp en veel steun van familie en vrienden, ging het stap voor stap beter. In aanvulling op de medicatie sprak ik ook met een psycholoog om te verwerken wat me nou eigenlijk was overkomen. Voorzichtig pakte ik part time mijn werk op. Dat wilde ik heel graag, omdat ik mijn oude zelf wilde terugvinden. Tien maanden na de bevalling was ik volledig medicatievrij en precies een jaar na de bevalling werd ik gezond verklaard.

Opnieuw zwanger na een kraambedpsychose

Mijn partner en ik wilden graag een tweede kindje, maar als je eenmaal een kraambedpsychose hebt gehad, heb je ongeveer 50 procent kans dat het opnieuw gebeurt. Na veel gesprekken onderling durfden we het toch aan. Misschien hielp het dat ik de eerste keer snel de juiste zorg kreeg.

Twee jaar en drie maanden na de bevalling van ons oudste zoontje was ik opnieuw zwanger. Heel bewust maakten we een uitgebreid preventieplan. We hielden contact met de kliniek in Engeland, zochten weer een psychiater en kregen hulp van een doula, die ons hielp bij de bevalling, maar die ons ook in de kraamperiode specifiek in de nachturen zou bijstaan. Ook kozen we bewust wie we in onze buurt wilden hebben en nam ik direct na de bevalling een kleine dosis preventieve antipsychotica.

Ons plan gaf me veel vertrouwen. Ik wist dat ik er alles aan had gedaan om te voorkomen dat ik opnieuw een kraambedpsychose zou krijgen. En áls het nog een keer zou gebeuren, stond er een duidelijk zorgplan op papier. Gelukkig bleef ik deze keer helemaal gezond. Op de tiende dag na de bevalling hebben we geproost omdat we de eerste en meest risicovolle periode hadden doorstaan.

Dit kan iedereen overkomen

Ik vind het belangrijk om mijn verhaal te vertellen, want we horen nog altijd veel te weinig over kraambedpsychoses en over mentale klachten tijdens de kraamperiode in het algemeen. Ik vind het belangrijk dat aanstaande ouders beter worden voorgelicht. Maar ook tijdens mijn herstel vond ik het fijn om verhalen van lotgenoten te lezen. Je voelt je dan toch minder alleen.

Ik schaam me absoluut niet voor wat me is overkomen. Een bevalling en kraamperiode zijn voor iedere vrouw een kwetsbare tijd. Naast fysieke complicaties, zoals bloedproppen, zijn er ook mentale risico’s. Een kraambedpsychose ontstaat acuut en onverwacht.

Vrouwen denken misschien: een kraambedpsychose overkomt mij niet. Maar helaas kan het iederéén overkomen. Ik had nooit eerder psychische klachten gehad en er lijkt geen teken te zijn van een onderliggende aandoening. Toch werd ik ziek.

Bewustzijn en hoop

Hoe ik nu leef met de wetenschap dat mijn brein dit kan doen? Ik ben daar niet dagelijks mee bezig. De psychose na mijn eerste bevalling was een momentopname. We kunnen allemaal een mentale aandoening ontwikkelen, net zoals we allemaal ons been kunnen breken of een hartaanval kunnen krijgen.

Toch wil ik mensen niet afschrikken. Ik wil bewustzijn creëren en bovendien hoop geven. Zelfs na zoiets ingrijpends kun je volledig herstellen. Je kunt weer werken. En ja, je kunt ook een goede moeder zijn. Sterker nog, je kunt nóg een kindje krijgen en gezond blijven. Kijk maar naar mij.”