Sophie Rietmulder Opvoedadviezen vandaag, 13:03

Leestijd: 4 minuten

Neuropsycholoog waarschuwt: deze populaire kinderseries zijn slecht voor het brein

Sahar Stikvoort-Seddiqi (30) is neuropsycholoog en moeder van twee jonge kinderen. Op TikTok bespreekt ze populaire kinderseries en legt ze uit welke series volgens haar beter wel, en juist niet, geschikt zijn voor jonge kijkers. Vanuit haar vak en haar eigen ervaring thuis probeert ze ouders bewuster te maken van wat schermtijd met een kinderbrein doet.

Vroege interesse

“Ik ben al heel jong tante geworden, op mijn vijftiende, en ik ben zelf de jongste van vijf. Er waren dus altijd kinderen om me heen. Ik vond het toen al interessant om te zien waar zij naar keken en wat dat met ze deed. Ik observeerde hoe mijn neefjes en nichtjes reageerden op kinderseries en filmpjes, dat bleef me fascineren.

Later ben ik (neuro)psychologie gaan studeren en ben ik me echt gaan verdiepen in hoe prikkels het ontwikkelende brein beïnvloeden. Tijdens mijn studie leerde ik mijn man kennen, dus het onderwerp leefde bij ons allebei al. Hier zagen we steeds duidelijker dat kinderen gedrag overnemen van wat ze zien op een scherm.

Schermvrij opvoeden

Toen ik zelf zwanger was, dacht ik eerst: ik wil mijn kinderen helemaal schermvrij opvoeden. Maar in de praktijk is dat gewoon lastig. We leven in een digitale wereld, dus je wilt ook dat je kind daar een beetje wegwijs in wordt. Zelf zijn we eerlijk gezegd ook gewoon mensen die graag samen op de bank een filmpje kijken. Dus volledig schermvrij paste ook niet bij ons leven.

We zijn toen gaan nadenken: hoe kunnen we hier bewust mee omgaan? Al snel kwam ik erachter dat er veel programma’s zijn die speciaal gemaakt zijn om de aandacht van kinderen vast te houden. Dat klinkt misschien ideaal, je kind lekker rustig op de bank, maar als je kijkt naar wat dat op de lange termijn met het brein kan doen, dan is dat minder onschuldig dan het lijkt.

Verband met gedragsproblemen

Ik zie in mijn werk en omgeving dat jonge kinderen soms gedragsproblemen ontwikkelen, zoals woede-uitbarstingen, moeite met emotieregulatie of concentratieproblemen. Ook sociale vaardigheden kunnen achterblijven. In sommige gevallen worden er zelfs diagnoses als autisme overwogen. De gedragsproblemen passen soms bij het beeld van autisme, maar de diagnose is niet altijd terecht. 

Wat je vaak ziet: als schermtijd wordt verminderd, verbetert dat gedrag weer. Dat zegt natuurlijk niet alles, maar er is wel degelijk een verband.

Geen beloning, geen straf

Bij ons thuis zijn schermen geen beloning en ook geen straf. Het is gewoon een ontspanningsmoment. Even een half uurtje na het eten bijvoorbeeld. En dan weten ze ook: na deze aflevering gaat de tv weer uit. We proberen die 30 minuten aan te houden, al ben ik ook gewoon realistisch en denk ik soms: we kijken gewoon lekker een wat langer filmpje.

Waar ik op let bij wat ze kijken? Het moet rustig zijn, niet te veel prikkels en bij voorkeur ook iets waar ze iets van kunnen leren. Je kunt het kinderbrein zien als een spons. Alles wat je erin stopt, wordt opgenomen. Zeker in de eerste drie jaar leg je echt de basis. Dus als je dan bewust kiest voor rustige, educatieve content, zie je dat kinderen dat gedrag ook overnemen. Kies je voor drukke, overprikkelende content? Dan zie je dat gedrag sneller terug bij kinderen.

Vermijd deze kinderseries

Wat ik echt vermijd, is veel YouTube-content. Daar draait het vaak om zoveel mogelijk aandacht trekken. Denk aan unboxing-video’s of kinderen die met speelgoed spelen, met snelle beelden, felle kleuren en veel geluid. Dat is zo prikkelend dat een kind eigenlijk niet meer kan wegkijken.

CoComelon is daar ook een goed voorbeeld van. Het is één continue stroom van beelden, kleuren en geluiden, zonder rustmoment. Wat je dan ziet, is dat als je het uitzet, een kind overprikkeld raakt. Het echte leven voelt dan ineens saai in vergelijking.

Top drie favoriete kinderseries

Wat ik wél goed vind? Het liefst kinderseries met zo min mogelijk animatie, maar met een educatief doel. Maar als het er is, dan rustig en herkenbaar. Juf Roos vind ik bijvoorbeeld heel mooi. En Bluey is ook een fijne serie. Dat is rustig qua beeld en kleur, en je ziet er heel herkenbaar gedrag in van kinderen en hoe ouders daar op een warme, speelse manier mee omgaan. Dat nemen kinderen echt over.

Puffin Rock, te zien op Netflix, is ook zo’n serie waar kinderen bijna zen van worden. Weinig prikkels, maar wel leerzaam.

TikTok-tips

Op TikTok wil ik ouders bewust maken van welke series het ontwikkelende kinderbrein wel en niet ondersteunen. Er komen wisselende reacties op. Zo begrijpen sommige mensen het helemaal, en vinden anderen het juist overdreven. Maar de wereld van de kinderseries ontwikkelt zich zó snel, het kan geen kwaad om bewust te beslissen waar je je kind wel en niet aan blootstelt.

Mijn belangrijkste boodschap is eigenlijk heel simpel: maak een bewuste keuze in wat je je kind wil meegeven. Denk na over wat je je kind laat kijken, zeker in die eerste jaren. Want wat je erin stopt, nemen ze mee.”