Sofie Vissers Onderzoek vandaag, 13:26

Leestijd: 3 minuten

Nieuw onderzoek: peuters met veel schermtijd leren andere woorden dan je denkt

Peuters die veel tijd doorbrengen achter een scherm, leren niet per se minder woorden, maar wél andere soorten woorden. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Amerikaanse universiteit Southern Methodist University.

Onderzoekers ontdekten dat peuters met veel schermtijd relatief minder woorden kennen voor lichaamsdelen, maar juist meer woorden die te maken hebben met mensen en meubels.

Gemiddeld bijna twee uur schermtijd per dag

Digitale media zijn niet meer weg te denken uit het gezinsleven. Veel kinderen onder de twee jaar brengen volgens schattingen zo’n twee uur per dag door achter een scherm, vooral met video’s of televisie.

Eerder onderzoek liet al zien dat veel blootstelling aan ‘lage kwaliteit’-programma’s samenhangt met een kleinere woordenschat. Zo schreef Metro dat je de taalontwikkeling van kinderen beter kunt ondersteunen met déze activiteit. Maar taalontwikkeling is complexer dan alleen het totaal aantal woorden dat een kind kent.

Invloed op taalontwikkeling

Onderzoeker Sarah C. Kucker legt uit: „Er is geen twijfel over mogelijk dat het gebruik van digitale media door jonge kinderen de afgelopen jaren is toegenomen, en steeds meer bewijs suggereert dat dit invloed heeft op hun taalontwikkeling, vooral in de eerste levensjaren.”

Ze benadrukt dat niet alle media hetzelfde effect hebben. „We weten dat kinderen die veel televisie of video’s van lage kwaliteit kijken, doorgaans een kleinere woordenschat en minder geavanceerde taalvaardigheden hebben.” Tegelijkertijd wijst ze erop dat educatieve en sociaal interactieve media ook positief kunnen uitpakken.

Zo werkte het onderzoek

Voor het onderzoek werden ouders van kinderen tussen de 17 en 30 maanden ondervraagd. Dat is precies de fase waarin peuters vaak een ‘woordenschatspurt’ doormaken.

Ouders gaven aan hoeveel minuten per dag hun kind gebruikmaakte van schermen, doordeweeks en in het weekend. Gemiddeld keken de kinderen zo’n 110 minuten per dag video’s.

Daarnaast vulden ouders een uitgebreide woordenlijst in, waarop ze aankruisten welke woorden hun kind al kon zeggen. Zo konden onderzoekers niet alleen de totale woordenschat meten, maar ook kijken naar verschillende categorieën, zoals dieren, eten, kleding, lichaamsdelen, meubels en mensen.

Deze woorden sprongen eruit

Wat bleek? Peuters die veel video’s keken, gebruikten relatief minder woorden voor lichaamsdelen zoals ‘neus’ of ‘oren’.

Daar tegenover stond dat ze juist relatief meer woorden kenden voor mensen, zoals namen en woorden als ‘oma’ of ‘baby’. Ook woorden die te maken hebben met meubels en kamers, zoals ‘bank’, ‘tv’ of ‘keuken’, kwamen vaker voor bij kinderen met veel schermtijd.

„Hoewel we verwachtten dat kinderen met veel mediagebruik minder woorden voor lichaamsdelen in hun woordenschat zouden hebben, waren we verrast dat kinderen met veel mediagebruik relatief meer woorden voor mensen en meubels kenden”, zegt Kucker.

Niet allesomvattend

Opvallend genoeg vonden de onderzoekers géén verband tussen schermtijd en andere woordcategorieën, zoals dieren, speelgoed of eten. Ook maakte het niet uit of woorden draaiden om vaste vormen, zoals ‘bal’, of om materialen, zoals ‘appelmoes’.

De invloed van schermtijd lijkt dus specifiek en niet allesomvattend. Kucker pleit dan ook voor nuance. „De meeste ouders hebben het advies gehoord om schermtijd bij jonge kinderen te vermijden. Maar in de huidige, op technologie gebaseerde wereld is het heel moeilijk om dat 100 procent van de tijd te doen.”

Realistisch advies

Haar advies is realistisch: „Probeer de schermtijd te beperken, maar raak niet in paniek als het niet lukt om het volledig te vermijden.”

Volgens de onderzoekers draait het vooral om de inhoud en de context. Educatieve programma’s of samen kijken met een ouder kunnen negatieve effecten mogelijk beperken, zeker als kinderen daarnaast genoeg tijd krijgen voor actief spel en sociale interactie.