Sofie Vissers Nieuws vandaag, 14:28

Leestijd: 4 minuten

Onderzoek: meer pesticiden op snoepgroenten in winter. Wat betekent dit voor je kind?

Een nieuwe steekproef van PAN-NL, uitgevoerd voor het programma Kassa, laat zien dat snoepgroenten in de winter vaker pesticiden bevatten dan in de zomer. In 11 van de 20 producten werden pesticiden gevonden. Dat roept vragen op bij ouders: hoe groot is het risico voor kinderen die dagelijks snackgroenten eten?

Toxicoloog Paul Scheepers van de Radboud Universiteit geeft uitleg.

Pesticiden op snoepgroenten

Hoe betrouwbaar is dit onderzoek van PAN-NL?

Volgens Scheepers is het belangrijk om de bron van het onderzoek goed te begrijpen. “PAN is een internationale NGO met goede deskundigen, maar wel met een agenda om druk uit te oefenen op het Europese beleid. Zo gebeurt dat bij pesticiden met campagnes die vooral in Nederland succesvol zijn. Dit keer heeft PAN het onderzoek in opdracht van Kassa uitgevoerd.”

Hij benadrukt dat hij zelf onafhankelijk naar de resultaten heeft gekeken. “Kassa heeft mij gevraagd om mijn onafhankelijke oordeel te geven. Ik had daarom van tevoren inzage in het concept-rapport en heb vragen kunnen stellen. Ik ben het niet altijd eens met de interpretatie, maar dat is voor hun rekening.”

Wel staat hij achter de feitelijke bevindingen: “Mijn bevindingen zijn wel in lijn met de gepresenteerde data en de werking van de stoffen heb ik gecontroleerd.”

Mijn kind eet elke dag snoepgroente. Is dat een probleem?

Als je kind dagelijks komkommer, paprika of tomaat eet, hoef je niet direct in paniek te raken, stelt Scheepers gerust. “Hoewel het gaat om een kleine steekproef, komt verse groente uit Nederland relatief gunstig uit de test van Kassa. In de wintermaanden is er ook aanvoer uit landen buiten de EU. Dan zie je meer van dat soort stoffen.”

Vooral over sommige middelen bestaat nog onzekerheid: “Ook over stoffen die op de wachtlijst staan, omdat we er onvoldoende over weten. Dat is vooral het geval voor stoffen die hormoon-verstorend zijn en die via de moeder tijdens de zwangerschap of via borstvoeding het kind kan bereiken.”

Hij pleit daarom voor strengere regels: “Het is een goed voorstel om bij alle voedingsmiddelen die op de markt komen speciaal voor baby’s en peuters één lijn te trekken voor het gehalte pesticiden dat daarin wordt toegestaan.”

Is biologisch een betere keuze?

Biologische producten lijken in deze steekproef beter te scoren, al plaatst Scheepers daar een kanttekening bij: “Uit de test van Kassa komen de snoepgroenten met een keurmerk er gunstig uit, maar dit was natuurlijk een erg kleine steekproef.”

Wanneer krijgt een kind te veel pesticiden binnen?

Dat risico ontstaat vooral bij specifieke productgroepen, zegt Scheepers: “Je kind krijgt meer pesticiden binnen als het veel producten eet die slecht uit de steekproeven komen die de NVWA doet. Dat is ‘zacht’ fruit, zoals aardbeien, frambozen en blauwe bessen. En bijvoorbeeld sommige meloensoorten van buiten de EU.”

Die producten bevatten vaak meerdere bestrijdingsmiddelen tegelijk: “In deze producten worden meerdere middelen toegepast om schimmels en insecten op een afstand te houden.” Zijn praktische advies: “Bij dit soort producten is het een idee om een biologisch alternatief te kiezen, als dat tenminste betaalbaar is voor jou.”

Wat zijn de mogelijke gevolgen van pesticiden bij je kind?

Over de lange termijn is nog niet alles bekend, maar er zijn wel signalen: “Er zijn aanwijzingen gevonden dat blootstelling aan pesticiden in het algemeen in de vroege levensfase kan leiden tot ontwikkelingsstoornissen. Een bekend voorbeeld is ADHD en een verband met een bepaalde groep veelgebruikte insecticiden. Maar er is meer onderzoek nodig om dit te bewijzen.”

Ook het Voedingscentrum relativeert de resultaten van het onderzoek naar ADHD en het verband met pesticiden. Volgens het Voedingscentrum is er geen sprake van een bewezen verband. De berichten zijn gebaseerd op één Amerikaans onderzoek en er is veel meer onderzoek nodig om duidelijkheid te krijgen.

Wat kun je als ouder doen?

Gelukkig zijn er genoeg manieren om de blootstelling te beperken zonder groenten en fruit uit je dieet te schrappen. “Er zijn heel veel groente- en fruitsoorten waarin of waarop veel minder pesticiden worden aangetroffen. Vaak zijn dat producten die een duurzaamheidscertificaat hebben.”

Uit het onderzoek springen een paar relatief ‘schone’ keuzes in het oog: “Wortels kwamen naar voren als een relatief schone groente. Ook veel koolsoorten worden gekweekt met weinig pesticiden, zoals bloemkool. Bij fruit is de banaan een goede keuze. En bij appels en peren is biologisch altijd een goede keuze.”

Volgens Scheepers ligt er ook een taak bij overheid en supermarkten: “Het is natuurlijk belangrijk dat de overheid en supermarkten de beschikbaarheid van betaalbaar en duurzaam gekweekte groente en fruit bevordert.”

De conclusie

Groenten en fruit blijven essentieel voor kinderen. Maar deze cijfers laten wel zien dat het uitmaakt wát je kiest en waar het vandaan komt. Variatie, bewust kiezen en waar mogelijk biologische producten kopen, kan helpen om risico’s te verkleinen, zonder in te leveren op gezonde voeding.

Bekijk hier de aflevering van Kassa over pesticiden in snoepgroenten.

Paul Scheepers is toxicoloog en universitair (hoofd)docent aan de Radboud Universiteit, gespecialiseerd in blootstelling en gezondheidsrisico’s van schadelijke stoffen. Hij leidt onderzoek naar human biomonitoring en adviseert nationale en internationale organisaties over milieu- en gezondheidsvraagstukken.