Lucas Westerbeek Columns Vandaag, 11:02

Leestijd: 6 minuten

‘Ik geloofde haar’: docent Lucas over vertrouwen, armoede en 2500 euro diefstal

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands op twee scholen in de ‘betere buurten’ van een grote stad. Een wereld van verschil met zijn huidige werk als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool voor jongeren tussen de 16 en 18 jaar. Ook richtte hij stichting De Frisse Blik op, waarmee hij film- en mediawijsheidsprojecten door Nederland bracht. Toch zijn het vooral de verhalen van zijn leerlingen op de praktijkschool die hem de afgelopen jaren bezighouden.

Westerbeek: “Ik geef ze les, begeleid ze op hun stage, maar eigenlijk manoeuvreer ik samen met hen door de moeilijkheden van opgroeien in een stadsdeel vol armoede, huiselijke problemen en verleidingen van de straat. Misschien is er soms wel meer sprake van overleven.” Westerbeek neemt ons met zijn columns mee in een wereld die vaak verborgen blijft: ontroerend, rauw en soms hartverscheurend. Deze week gaat het over het vertrouwen in Ivana (17).

In de appgesprekken is de letterlijke tekst gebruikt. Daarom kunnen er hier en daar wat fouten in staan.

Een leerling die niet op komt dagen

Het is woensdag rond het middaguur. Ik ben net weer in m’n auto gestapt. In een ander deel van de stad was ik op stagebezoek bij een van m’n leerlingen. Hij loopt stage in een scooterzaak, maar hij was er niet. De winkeleigenaar had ook geen bericht van hem gekregen. Ik probeer hem te bellen, maar hij neemt zijn telefoon niet op. Als ik de parkeerplaats uit wil draaien om terug naar school te rijden, gaat m’n telefoon.

Het is Leo, een supermarktmanager. Ik begrijp meteen dat hij belt vanwege Ivana. Sinds een paar maanden loopt ze stage in z’n supermarkt. Ik was blij dat we een nieuwe stageplek voor Ivana hadden gevonden. Bij haar vorige stage, in een kleine groentewinkel, was ze weggestuurd, omdat de eigenaresse dacht dat ze een briefje van 10 euro uit het kantoortje had weggenomen. De eigenaresse had het op het bureau neergelegd, omdat het gescheurd was. Ze wilde het later die dag repareren met een stukje plakband, maar toen was het bankbiljet verdwenen.

‘Ze heeft me zonder bewijs beschuldigd’

Ivana stuurde me meteen nadat ze naar huis was gestuurd een aantal berichten.

“Meester?”
“Kan ik u even wat vertellen?”
“Ze heeft me van stage weggehaald”
“Omdat ze het vermoeden heeft”
“Dat ik haar 10 euro heb gepakt”
“En ze heeft geen bewijs dat ik het was”
“Ik vind het echt niet leuk dat ze me beschuldigt.”

Ik had een gesprek met Ivana gevoerd, waarin ze ontkende de 10 euro te hebben weggenomen. Ik geloofde haar en we waren meteen weer op zoek gegaan naar een nieuwe stage. Leo, de manager, wilde haar wel een stageplek geven in zijn supermarkt.

Een tweede kans op stage

Ik zet de auto uit en neem de telefoon op.
“Ja Leo hier. Ik bel je maar even, want we hebben nogal een probleem met Ivana. Ik heb net een gesprek met haar en haar vader gehad.”

Ivana is een klein meisje van 17. Grote donkere ogen en een enorme bos donker haar. Ze draagt meestal kleurige, wijdvallende kleding. Ze is slim en haalt vaak mooie cijfers. Haar vader is een boomlange vent. Brede schouders. Kort opgeschoren haar. Hij is halverwege de dertig. Ik heb hem één keer gezien bij een rapportgesprek op school. Meestal is haar moeder er. Net zo klein als Ivana. Een iets oudere versie. Ze spreekt alleen minder goed Nederlands.

Arbeiderswoning tegenover de school

Ivana heeft wel eens verteld dat haar ouders net 18 waren, toen zij werd geboren. Ze wonen met een gezin van zes in een kleine arbeiderswoning in de wijk tegenover de school. Smalle straatjes, rijen auto’s langs de stoeprand. Voor het kennismakingsgesprek bij haar nieuwe stage, vroeg Ivana of ik langs haar huis wilde rijden, voordat we naar de supermarkt zouden gaan. Ze moest nog wat ophalen. Ze leidde me door de smalle straatjes richting haar huis.

“Hier is het”, zei ze toen we voor een kleine, lage woning stonden. Zij ging de auto uit. “Even wat ophalen binnen.”
Ik verbaasde me over het huis. Hoe konden ze hier met elkaar wonen? Vier kinderen, twee volwassenen, waaronder haar enorm lange, brede vader?

‘Niet op school vertellen hoor’

Toen Ivana weer naar buiten kwam, liepen er twee flinke honden met haar mee. Ze stuurde ze gedecideerd weer naar binnen en sloot de voordeur.
“Wat moest je ophalen?” vroeg ik.
Ze haalde een pakje sigaretten uit haar zak en lachte.
“Niet op school vertellen hoor.”
“Volgens mij weet iedereen dat al lang”, antwoordde ik.

Ivana was wel eens betrapt op roken in de pauze, achter de voetbalkooi. En ik vermoedde dat ze ook blowde. Op een dag was ze te laat, het was 8:50 in de ochtend en ik zag opeens dat ze me stond te wenken voor de deur van de klas. Ze had rode ogen. Ze durfde het lokaal niet in. Ik liep met haar mee naar haar tafel in de klas. De hele ochtend was ze niet aanspreekbaar en zat stil voor zich uit te staren. Na de les vertelde ze me, dat ze nauwelijks geslapen had die nacht. Haar ouders waren laat naar bed gegaan en zij moest op hen wachten, totdat zij kon gaan slapen op de bank. Zij wilde niet meer slapen in de slaapkamer, die ze moest delen met haar zusjes.

‘Ik was te moe om nog te komen’

Ze miste vaker een lesdag vanwege slaapgebrek. Dan stuurde ze me ’s middags wel altijd een berichtje.
“Meester, ik was te moe om nog te komen.”
“Ik beloof dat ik volgende week kom.”
Als ik haar dan vroeg hoe laat ze was gaan slapen, antwoordde ze dat dat laat was geweest. Pas tegen de ochtend.

“Weet je”, vervolgde Leo aan de telefoon, “We hadden al een tijd het vermoeden dat er geld verdween. Haar kassa klopte vaak niet. Helaas functioneerde ons kassasysteem al een tijd niet goed, dus daarom heeft het even geduurd voordat we het zeker wisten. We hebben nu ook camerabeelden. Ze heeft alles meteen bekend.”

“Heeft ze geld gestolen?”
“Ja, en nogal wat. Het is al weken aan de gang. Telkens een bedrag uit haar kassa. Soms 50 euro, soms 100 euro. Telkens bij haar kassadienst. En nu ook op camera.”
“Om hoeveel geld gaat het?”
De manager lachte. “Tja, ik lach er nu een beetje om, omdat het zo onvoorstelbaar is. Er is hier in de supermarkt nog nooit zoveel gestolen. Iets meer dan 2500 euro bij elkaar. We hebben geen aangifte gedaan, omdat ze nog zo jong is en omdat haar vader meteen alles terugbetaalt. Maar ze staat wel op een lijst, ze kan nooit meer bij onze supermarktketen aan het werk.”

Broekzakken vol geld

Ik schrik van het absurde bedrag. Toen ik vijftien was, werkte ik bij de SRV wagen bij ons in de buurt. Een rijdende winkel. Na afloop van het werk, had ik vaak m’n broekzakken nog vol geld zitten. Ik haalde m’n zakken altijd leeg en gaf het geld aan de eigenaar. Een keer vond ik thuis nog een briefje van 10 in m’n achterzak. Ik wilde het wel terug geven, maar ik kan me eigenlijk niet herinneren of ik dat ook gedaan heb.

Na het gesprek met de supermarktmanager, bel ik direct Ivana’s vader. Ik vertel hem dat ik de manager heb gesproken, alles gehoord heb en dat ik een gesprek op school met hen wil hebben. Hij is rustig, vriendelijk en antwoordt dat hij morgen met Ivana samen langs komt. Daarna stuur ik een berichtje naar de schoolpsycholoog, met de vraag om even te overleggen. En waar moeten we nu weer een nieuwe stageplek voor Ivana zoeken?

Verbonden expert

Lucas Westerbeek

Docent, mentor en stagebegeleider op een praktijkschool

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands in de ‘betere buurten’ van de grote stad. Een groot verschil met waar hij: als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool. Lucas is al meer dan 30 jaar samen met documentairemaakster Silvia Bromet en heeft twee zoons van 26 en 22. »

• ‘Ik geloofde haar’: docent Lucas over vertrouwen, armoede en 2500 euro diefstal
• ‘Als u mij kan helpen ben ik echt blij’: een oud-leerling staat ineens weer voor mijn deur
• ‘Meester, heeft u misschien 20 euro?’ Over Soraya (18) en wat armoede met jongeren doet