Sofie Vissers Nieuws Gisteren, 16:27

Leestijd: 4 minuten

Politie waarschuwt: ‘Emoji over het gezicht van je kind beschermt niet tegen AI’

“Blijf nadenken voordat je iets deelt. Ook met de beste intenties”, adviseert operationeel specialist bij de politie Japke Panman-Kuipers. Japke doelt op het plakken van een sticker of emoji over het gezicht van je kind voordat je een foto deelt. Het voelt als een veilige middenweg: wel delen, maar niet herkenbaar. Toch waarschuwt Japke dat deze bescherming in het AI-tijdperk niet meer werkt. Sterker nog: afplakken kan juist nieuwe risico’s met zich meebrengen.

In haar LinkedIn-post, die viral gaat, roept Japke ouders op om opnieuw na te denken voordat ze foto’s van hun kinderen online zetten. “Een sticker, filter of afplakmiddel is geen bescherming tegen AI”, schrijft ze. Waar ouders gerustgesteld zijn omdat een gezicht onzichtbaar is gemaakt, ziet AI vooral patronen, context en ontbrekende informatie die kan worden aangevuld. Lichaamshouding, haarlijn, kleding en omgeving bieden vaak genoeg aanknopingspunten.

Sticker over het gezicht van je kind kan juist extra informatie prijsgeven

Volgens Japke is het extra zorgelijk dat stickers vaak worden gebruikt bij foto’s die al gevoelig zijn, zoals kinderen in bad of op het strand. “Het feit dát iemand een sticker plaatst, geeft context weg”, stelt ze. “Voor AI is zo’n sticker geen blokkade, maar een signaal.”

AI-specialist Job van den Berg onderschrijft dat tegenover J/M Ouders. “Een emoji over het hoofd plakken is niet privacy-proof”, zegt hij. “Je haalt één identificerende factor weg, maar laat vaak veel andere herkenbare informatie staan: lichaamsbouw, houding, haar, kleding en locatie.” Bovendien is er volgens hem vaak geen extra data nodig om beelden te manipuleren. “AI vult aan met wat statistisch aannemelijk is. Een masker maakt heel duidelijk welk vlak ‘mist’ en dat kan dus door AI worden gemaakt.”

Waarom experts deze waarschuwing serieus nemen

Hoe vaak afgedekte kinderfoto’s daadwerkelijk worden misbruikt, is lastig te zeggen. Daar zijn geen harde cijfers over. Wel is bekend dat AI-gegeneerd kindermisbruik een steeds groter probleem is. Dat maakt de waarschuwing van Japke volgens Job belangrijk. “Kwaadwillenden hebben het originele gezicht niet nodig om schade te doen. Een lichaam kan eenvoudig in een andere context worden geplaatst.”

Wat betekent dat concreet? Een schoolgaand kind met een emoji over het gezicht is vaak alsnog herkenbaar aan zijn rugzak, jas, schoenen en de omgeving. Het schoolplein, tijdstip en terugkerende kledingstukken verraden leeftijd, dagritme en locatie. Verschijnen diezelfde details vaker op andere foto’s, dan kan AI beelden aan elkaar koppelen en één profiel opbouwen, ook zonder gezicht of naam.

Die informatie kan worden gebruikt om nieuwe, realistische beelden te genereren waarin het kind in een andere context wordt geplaatst, bijvoorbeeld in een kwetsbare situatie. De toename van dit soort beeldmisbruik, blijkt ook uit de 25 mensen die Europol vorig jaar heeft gearresteerd voor het verspreiden van AI-beelden voor kindermisbruik.

Delen of niet delen: zo maken ouders verschillende afwegingen

Toch worstelen veel ouders met de vraag: foto’s delen of toch niet?

Moeder Sanne (34) plakt standaard emoji’s over foto’s van haar peuter. “Ik wil familie en vrienden laten meegenieten, maar ik wil mijn kind niet herkenbaar online zetten”, zegt ze. “Tot voor kort dacht ik dat ik het zo goed deed. Nu twijfel ik. Het idee dat een sticker juist aandacht kan trekken, vind ik eerlijk gezegd doodeng.”

Aan de andere kant staat Miriam (41), die bewust helemaal geen foto’s van haar kinderen deelt. “Ik merk dat het soms onhandig is. Je krijgt vragen of mensen denken dat je overdreven bent. Maar voor mij voelt het het veiligst. Mijn kinderen hebben niet gekozen voor sociale media, dus waarom zou ik dat voor hen doen?”

Dan is er Laura (38), die wel foto’s van haar kinderen deelt, waarop ze herkenbaar zijn. “Ik weet van de risico’s, maar ik weeg ze af”, zegt ze. “Mijn accounts zijn privé en ik let goed op wat ik plaats. Geen badfoto’s, geen schoolnamen, geen live-locaties. Voor mij gaat het om bewuste keuzes, niet om angst.”

‘Het gaat niet om paniek, maar om bewustzijn’

Dat is precies de kern van Japkes boodschap. “Het gaat haar niet om schuld of paniek, maar om bewustwording. Net zoals ouders hebben geleerd om niet zomaar naam, school en locatie te combineren, moeten ze opnieuw leren nadenken over beeldmateriaal zelf.” Job sluit zich daarbij aan en geeft de volgende praktische tips bij het delen van kinderfoto’s:

• Zet locatie- en EXIF-gegevens uit en deel geen ‘live’ locatie tijdens uitstapjes;
• Post met vertraging;
• Check de achtergrond op herkenbare details;
• Beperk herhaling.

“Veel losse posts samen geven een profiel”, zegt hij. “Routines, schooltijden, favoriete plekken.”

Uiteindelijk is de belangrijkste vraag misschien niet hoe we foto’s afplakken, maar of ze überhaupt online thuishoren. In een wereld waarin AI razendsnel ontwikkelt, moeten ook onze digitale keuzes meebewegen. Wat onschuldig voelt, is dat niet altijd.