Sophie Rietmulder Persoonlijke verhalen Bijgewerkt: gisteren, 16:02

Leestijd: 5 minuten

Shiva (28) verloor haar moeder en werd op haar 25e ‘een beetje moeder’ voor haar broertje (13)

Toen de moeder van Shiva (28) drie jaar geleden onverwachts overleed aan een hartstilstand, veranderde haar leven in één klap. Wat begon als de eerste dag van de zomervakantie, eindigde in een nachtmerrie. Terwijl ze rouwde om haar moeder en haar vader kort daarna in een depressie belandde, voelde Shiva zich steeds meer verantwoordelijk voor de opvoeding van haar dertien-jarige broertje. 

Onverwacht overleden

Shiva: “Mijn moeder was niet ziek, dus we zagen het totaal niet aankomen. Ze was misselijk en duizelig en mijn tante zou haar ophalen om samen voor mijn oma te zorgen, die in het ziekenhuis lag. De huisarts zei dat ze 112 moesten bellen. De ambulance kwam en ze was nog bij kennis. Wij kregen via WhatsApp updates van mijn tante. Het voelde allemaal nog onwerkelijk.

Thuis kreeg ze een hartstilstand. Er moest een tweede ambulance komen voor de reanimatie. Ze kreeg weer een pols en werd naar het ziekenhuis gebracht waar ik net een week werkte. Een collega ving me op en bracht me naar haar toe. Dat moment staat in mijn geheugen gegrift. Uiteindelijk is ze daar overleden. Ze was niet meer aanspreekbaar. In één klap was het voorbij.”

‘Je bent nog maar 13’

“Mijn broertje was 13 en ik 25 toen onze moeder overleed. Ik dacht meteen: je bent nog maar 13, zo kwetsbaar. De puberteit is al een enorme verandering, en dan gebeurt dit er ook nog bij. Voor mij was het een gevoel dat direct opkwam: ik moet er voor hem zijn. Ik moet een oogje in het zeil houden.

Omdat ik nog thuis woonde, ging dat heel geleidelijk. Mijn vader had zelf intens verdriet en raakte in een depressie, mede doordat hij kort daarna ook zijn moeder verloor. Hij deed wat hij kon, maar had weinig ruimte over. Zonder dat iemand het uitsprak, nam ik steeds meer op me.”

Tussen zus en moeder in

“Het lastige was dat ik zijn zus ben en geen moeder, en dat ook absoluut niet wil zijn. Tegelijkertijd voelde ik een enorme verantwoordelijkheid. Ik maakte me zorgen of hij het wel zou redden op school, of hij zijn huiswerk maakte, of hij op tijd opstond. Lagen zijn kleren klaar voor voetbal, kwam hij op tijd aan, ging het goed met zijn cijfers? Het waren praktische dingen, maar voor mij voelden ze groot.

Ik was streng voor mezelf. Mijn zusje is volwassen, dus daar voelde ik minder verantwoordelijkheid voor, maar bij mijn broertje was dat anders. Ik liet zelfs vakanties met vriendinnen schieten omdat ik me schuldig voelde als ik wegging. Alsof ik hem in de steek liet, terwijl hij dat nooit van mij vroeg.”

De worsteling met afstand

“Mijn broertje is een binnenvetter. Als ik begon over mama of vroeg hoe het écht met hem ging, sloeg hij soms dicht. Dan zei hij: ik red me wel. Soms gaf hij aan dat hij ergens niet met mij over wilde praten. Dat voelde voor mij als afwijzing. Ik dacht dan: doe ik het wel goed?

Achteraf zie ik dat hij gewoon zijn grenzen aangaf. Hij had het ook moeilijk en soms even geen behoefte aan gesprekken. Maar in die periode was het lastig om dat niet persoonlijk te maken.

Door therapie ben ik gaan inzien dat ik de touwtjes te strak vasthield. Ik vroeg zó vaak hoe het met hem ging dat hij er gek van werd. Toen ik wat meer losliet, gebeurde er iets bijzonders: hij kwam juist vaker uit zichzelf naar mij toe. Juist omdat er ruimte was. Onze band werd weer die van broer en zus, en minder die van verzorger en kind.”

Rouwen in de overlevingsstand

“In het begin zat ik in een soort overlevingsmodus. Ik was bezig met regelen, zorgen, het huishouden. Dat was ook een manier om niet stil te hoeven staan bij mijn eigen verdriet. Het voelde soms alsof mijn moeder er nog gewoon was, alsof het niet echt was.

Pas maanden later, toen ik in therapie ging, kwam ik dichter bij mijn eigen rouw. Ik begon te begrijpen waarom ik mezelf zo verantwoordelijk had gemaakt. Niemand had dat letterlijk van mij gevraagd. Mijn broertje, mijn zusje en ik zijn alle drie kinderen van onze ouders. We staan op dezelfde lijn. Dat besef gaf me lucht. Ik ontdekte dat ik mezelf belangrijker maakte dan ik was, alsof alles van mij afhing.”

Nieuwe inzichten

“Wat me ook is bijgebleven, is dat ik in die periode de keuzes van mijn ouders beter leerde begrijpen. Regels die ik vroeger streng vond, zoals hoe laat je thuis moest zijn, zag ik ineens anders. Ik begreep dat ze die afspraken uit liefde maakten. Dat was ergens een waardevolle les.

Onze band is veranderd. Ik denk dat hij ergens wel naar me opkijkt. Hij komt nu uit zichzelf naar mij toe met dingen waar hij mee zit. We zijn echt naar elkaar toe gegroeid.

Mijn eigen verdriet deel ik vooral met vrienden, neefjes en nichtjes. Naar hem toe probeer ik ruimte te laten voor zijn gevoel.”

Kaarten voor later

“Elk jaar schrijf ik een kaart over zijn afgelopen jaar. Daarin zet ik de highlights, maar ook herinneringen aan hem samen met mama. Die geef ik nog niet aan hem, misschien later. Ik heb hem ook aangemoedigd om dingen op te schrijven, zodat herinneringen niet vervagen.

Rouw blijft met ups en downs komen. Het ene moment is zwaarder dan het andere. Ik mis haar op feestdagen, maar juist ook in kleine dagelijkse dingen. Dan denk ik: dit zou ik haar zo graag nog even willen vragen. En soms denk ik: hij heeft haar maar 13 jaar gekend. Dat is zo kort.”

Meer ademruimte

“Ik blijf me verantwoordelijk voelen. Ik denk nog steeds: heb je wel genoeg gegeten, heb je je lunch mee? In het begin kon ik daar echt wakker van liggen. Nu veel minder. Hij is zelfstandig en doet het goed, en dat helpt om iets meer los te laten.

Het gemis blijft, maar het draagt niet meer alleen maar zwaarte. Er zit ook liefde in. Waar het eerst voelde alsof ik in een donkere tunnel zat, merk ik nu dat er meer ademruimte komt. Alsof alles langzaam op zijn plek begint te vallen.”

* Om privacy-redenen is er een schuilnaam gebruikt. De echte naam is bekend bij de redactie.