Ruth Smeets Kinderen Bijgewerkt: gisteren, 14:38

Leestijd: 6 minuten

Kirsten emigreerde naar Spanje met tieners: ‘Mooi weer maakt niet alles goed’

Verhuizen naar het buitenland klinkt voor velen als een droom. Is het dat ook of romantiseren we het idee? Kirsten de Roo emigreerde met haar gezin naar Spanje en leerde dat het leven zelfs in een warm land heus niet altijd over rozen gaat.

“Vrijer leven, mooi weer en meer buiten zijn. Het klinkt cliché, maar voor ons waren dit de belangrijkste redenen om anderhalf jaar geleden te verhuizen naar Spanje. Onze dochters waren 13 en 9 jaar toen we naar de Costa Blanca vertrokken. Inmiddels wonen we in Jávea, in de regio Valencia. Dat klinkt heerlijk, maar ik besef achteraf dat we iets te idealistisch waren wat betreft de scholen van de kinderen.

Uitdagingen

We hebben onderschat wat het betekent om op hun leeftijd op te gaan in het Spaanse onderwijs. Hoewel ze de Spaanse taal snel oppakten door te praten met leeftijdsgenootjes, heeft elke regio in Spanje een eigen dialect. En wat blijkt? Alle lessen op de lokale scholen worden gegeven in dat dialect.

Hier is dat het Valenciaans, wat in onze beleving nauwelijks lijkt op het Spaans. Vergelijk het met Nederlands en Fries. We dachten dat de Spaanse taal voldoende was, maar dat viel dus flink tegen. Langzaamaan kijken Spanjaarden of er meer in het Spaans les kan worden gegeven op de scholen, maar dit gaat erg traag. De dialecten zitten nu eenmaal te diep in hun cultuur.

Na een tijdje maakten onze dochters daarom de overstap naar andere scholen. De jongste, Kate, zit nu op een semi-privéschool, waar ze les krijgt in zowel het Engels als Spaans. Onze oudste dochter Lizzy gaat naar een internationale school waar ze volledig les krijgt in het Engels. Valenciaans spreken is voor hen, zeker naast de enorme hoeveelheid huiswerk die ze krijgen, gewoon niet haalbaar.

Hechte gemeenschap

Anders dan in Nederland staan samenzijn en respect op Spaanse scholen veel meer centraal. Lizzy en Kate vinden allebei dat kinderen hier aardiger zijn voor elkaar. Zeker op de lokale scholen wordt er minder gelet op uiterlijk en kleding. De sfeer is ontspannen. In de pauze spelen kinderen spelletjes zoals Uno. Telefoons zijn verboden en leerkrachten zijn veel strenger, waardoor kinderen veel meer ontzag hebben voor docenten.

In Spanje draait alles om het collectief. Anders dan in Nederland is er op scholen nauwelijks groepjesvorming. De gedachte is: we doen het met zijn allen. Ook op kinderfeestjes wordt niemand buitengesloten. Iedereen is welkom.

Traditionele waarden en normen

Integreren is een voorwaarde om aansluiting te vinden. Zodra je de taal spreekt, zijn Spanjaarden meer geneigd om je te helpen. Toch zijn ze geslotener dan Nederlanders, ook op het schoolplein. Als buitenstaander moet je moeite doen om ertussen te komen.

Desondanks vind ik de mensen hier puurder, minder vluchtig en verdraagzamer. Spanjaarden kijken meer naar elkaar om. Als ik in supermarkt maar twee dingetjes hoef af te rekenen, laten ze me áltijd voor. Het interesseert hen ook minder welke kleding ze dragen en hoe hun interieur eruitziet. Alles draait veel meer om buitenleven en familie. Op zondagen is bijna alles gesloten, het is echt een rustdag. Traditionele waarden en normen staan hoog in het vaandel.

Meer vrijheid in Spanje

We verhuisden voor de vrijheid en kregen die op sommige gebieden inderdaad. Toen de kinderen met school een uitstapje maakten naar een boerderij ontving ik een video waarop te zien was hoe ze met acht kinderen op een kano achter een tractor werden getrokken. Het zag er gevaarlijk uit, maar wat hadden ze een lol.

Ik besefte: dat alles hier wat losser is, is niet per se beter of slechter. Het is gewoon anders. In Nederland zijn we zó gewend aan regels en structuur. We hebben in ons hoofd wat wel en wat absoluut niet kan. In Spanje heerst de instelling: het komt allemaal wel goed.

Minder vrijheid in Spanje

Op andere vlakken leverden we juist in op vrijheid. Even naar een vriendinnetje fietsen is voor de kinderen niet meer mogelijk. We brengen ze overal naartoe en halen ze ook weer op. Dat vinden ze lastig. Het is heel dubbel: enerzijds omarmen ze het avontuur van het leven in een ander land, anderzijds is alles voor hen minder toegankelijk. Die vrijheid mis ik wel voor hen.

Levenslessen

De verhuizing naar Spanje heeft me losser gemaakt. Ik leef meer vanuit het principe go with the flow. Zo gaat Kate binnenkort vier dagen weg met school. In Nederland gebeurt zo’n overnachting met school pas in groep acht. Als dat eerder zou gebeuren, vragen ouders zich misschien af: moet dat? Maar hier is het doodgewoon en ga ik er dus in mee.

Emigreren vraagt erom dat je je eigen standpunten onder de loep neemt, omdat je ziet hoe het anders kan. Als je ergens woont, krijg je bepaalde dingen erbij. Ook al zouden zaken in Nederland anders zijn, je moet toch maar gewoon meebewegen. Loslaten en vertrouwen houden zijn de grootste lessen die ik tot nu toe leerde in Spanje.

We denken altijd dat we het in Nederland supergoed op orde hebben en op veel vlakken is dat ook zo, maar die manier is niet de enige route. Mijn blik is verbreed en ik ben flexibeler geworden, zonder daarbij alles van mezelf overboord te gooien. Het is een constante zoektocht om te achterhalen hoe mijn waarden hier passen en hoe we daarmee kunnen omgaan.

Geromantiseerd beeld

Of ik achteraf blij ben met de keuze om naar het buitenland te verhuizen? Dat weet ik nog niet. Misschien is anderhalf jaar daarvoor te kort. In het begin hadden we vooral tijd nodig om te landen. We gingen voor een vrijer leven en kregen dat deels, want we leven veel meer buiten, maar anderzijds leverden we vrijheid in.

Tegen andere ouders die willen emigreren zeg ik dan ook: verdiep je écht goed in waar je naartoe gaat en in de scholen. De gedachte dat het allemaal wel goed komt, is te makkelijk. Heel jonge kinderen pakken een dialect misschien snel op, maar voor schoolkinderen en tieners is dat anders.

Een internationale school is dan een optie, maar kost veel geld. Het is dan nog maar de vraag of dat het waard is. Idealiseer het plaatje niet. Mooi weer maakt veel goed, maar kinderen moeten kunnen aarden én het moet allemaal wel betaalbaar blijven.

Blijf in gesprek

Zet je de stap wel, weet dan dat het ene kind sneller op zijn plek is dan het andere. En dat kinderen soms ineens een terugval hebben. Je kunt nog zoveel verhalen lezen over andere gezinnen die emigreerden, uiteindelijk moet je het zelf ervaren. Blijf met je kinderen in gesprek, zodat ze hun worstelingen uiten in plaats van wegslikken. En benoem dat het gemis naar Nederland er mag zijn. Dat is logisch, het kost tijd.

Ook is het belangrijk om te accepteren dat het proces niet altijd gelijkloopt: als de één gelukkig is, wil de ander misschien terug. Het gaat alle kanten op. Houd daarom goed in gedachten waarom jullie deze keuze maakten en wat jullie ermee willen bereiken. En ja, dit alles kost nu eenmaal veel tijd, aandacht en energie.”